Aşağıdaki açıklamaları okuyalım. De bağlacının yazılışını öğrenelim.
De bağlacı dahi, bile anlamında bir sözcüktür. De bağlacı kendinden önce gelen sözcükten ayrı yazılır. Kendinden önceki sözcüğün son ünlüsüne göre büyük ünlü uyumuna uyarak da veya de biçimini alır.
• Aysun da ders çalışıyor.
• Selim de bizimle gelecek.
• Dedemin gözleri de iyi görmüyor.
• Arkadaşımı parkta da göremedim.
• Pınar da bizimle gezecek.
• Sen de bizimle geleceksin.
• Annem de babam da gelmedi.
• Çok da güzel çocukmuş.
De bağlacı azarlama, yalvarma, yakınma, beğenme anlamlarındaki iki tümceyi bağlar:
• Aklını başına topla da eve gel. (azarlama)
• Onu bana ver de işimi göreyim. (yalvarma)
• Geleceğini söyledi de gelmedi. (yakınma)
• Serseri serseri dolaşma da çalış.
• Kiraz da kiraz yani. (beğenme)
• O kalsın da biz gidelim. (üstün tutma)
De bağlacı tümceden çıkarılırsa tümcenin anlamı bozulmaz:
• Rafet de gelmedi. \rightarrow de bağlaç
• Kuşlar gelmez oldu. \rightarrow Tümcenin anlamı bozulmadı.
“De / Da” Bağlacının Yazımı ve Cümleye Kattığı Anlamlar
“De” bağlacı; cümleye “dahi, bile, başkaları gibi” anlamları katan, her zaman kendinden önceki sözcükten ayrı yazılan ve büyük ünlü uyumuna göre “da” veya “de” biçimini alan bağımsız bir sözcüktür.
1. Yazım Kuralı ve Ayırt Etme Yöntemi:
- Ayrı Yazılma Kuralı: Bağlaç olan “de / da” müstakil bir sözcük olduğu için sözcüklerden ayrı yazılır ve hiçbir zaman kesme işaretiyle (
') ayrılmaz. - Cümleden Çıkarma Testi: Bir cümleden “de / da” çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz, yalnızca anlam daralabilir ya da pekiştirme kaybolur (Örn: “Rafet de gelmedi” \rightarrow “Rafet gelmedi” / “Kuşlar da gelmez oldu” \rightarrow “Kuşlar gelmez oldu”).
2. Bağlacın Cümleye Kattığı Anlam Çeşitleri:
- Dahi / Bile (Katılma) Anlamı: “Aysun da ders çalışıyor.”, “Sen de bizimle geleceksin.”
- Azarlama Anlamı: “Aklını başına topla da eve gel.”, “Serseri serseri dolaşma da çalış.”
- Yalvarma / İstek Anlamı: “Onu bana ver de işimi göreyim.”
- Yakınma (Şikâyet) Anlamı: “Geleceğini söyledi de gelmedi.”
- Beğenme / Takdir Anlamı: “Kiraz da kiraz yani.”, “Çok da güzel çocukmuş.”
- Tercih / Üstün Tutma Anlamı: “O kalsın da biz gidelim.”
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Bağlaç olan “de / da” asla sertleşmeye uğrayarak “te / ta” biçiminde yazılamaz (Örn: “Kitap da aldım” doğrudur; “Kitap ta aldım” yazım yanlışıdır). İsmin bulunma durumu eki olan “-de / -da” ise bitişik yazılır, cümleden çıkarıldığında anlam tamamen bozulur ve sertleşerek “-te / -ta” şeklini alabilir (Örn: “Evde dinleniyor”, “Parkta gördüm”).
@Akademik_Rehber Bana sorunun sadece cevabını yaz. uzun açıklama yazma sadece cevapları, doğru cevapları yaz.
Paylaştığınız görsel bir konu anlatımı sayfasıdır (içinde test sorusu bulunmamaktadır). Sayfadaki etkinlik ve doldurulması gereken ifadelerin doğrudan cevapları şunlardır:
- Serseri serseri dolaşma da çalış. \rightarrow (azarlama / uyarı)
- Kuşlar da gelmez oldu. \rightarrow da bağlaç
- Kuşlar gelmez oldu. \rightarrow Tümcenin anlamı bozulmadı.