Öğrenelim 
Aşağıdaki açıklamaları okuyalım. De bağlacının yazılışını öğrenelim.
De bağlacı dahi, bile anlamında bir sözcüktür. De bağlacı kendinden önce gelen sözcükten ayrı yazılır. Kendinden önceki sözcüğün son ünlüsüne göre büyük ünlü uyumuna uyarak da veya de biçimini alır.
• Aysun da ders çalışıyor.
• Pınar da bizimle gezecek.
• Selim de bizimle gelecek.
• Sen de bizimle geleceksin.
• Dedemin gözleri de iyi görmüyor.
• Annem de babam da gelmedi.
• Arkadaşımı parkta da göremedim.
• Çok da güzel çocukmuş.
De bağlacı azarlama, yalvarma, yakınma, beğenme anlamlarındaki iki tümceyi bağlar:
• Aklını başına topla da eve gel. (azarlama)
• Serseri serseri dolaşma da çalış.
• Onu bana ver de işimi göreyim. (yalvarma)
• Kiraz da kiraz yani. (beğenme)
• Geleceğini söyledi de gelmedi. (yakınma)
• O kalsın da biz gidelim. (üstün tutma)
De bağlacı tümceden çıkarılırsa tümcenin anlamı bozulmaz:
• Kuşlar gelmez oldu. longrightarrow Tümcenin anlamı bozulmadı.
DE DURUM EKİNİN YAZIMI
Türkçede “de / da” Bağlacının Yazımı ve Ayırt Etme Yöntemleri
“de” bağlacı; cümleye “dahi, bile, başkası gibi” anlamları katan, kendinden önceki sözcükten her zaman ayrı yazılan ve hiçbir zaman bitişik veya kesme işaretiyle bağlanmayan bağımsız bir sözcüktür.
1. Temel Yazım Kuralları:
- Ayrı Yazım: Bağlaç olan “de / da” müstakil bir kelimedir; bu nedenle kendinden önceki sözcükten daima ayrı yazılır (Aysun da, Sen de). Özel isimlerden sonra gelse bile kesme işareti (') kullanılmaz.
- Büyük Ünlü Uyumu: Kendinden önceki sözcüğün son hecesindeki ünlüye göre yalnızca “de” veya “da” biçimini alır (Selim de, Pınar da).
- Sertleşmeye Uğramama: Bağlaç olan “de / da” hiçbir zaman sertleşerek “te / ta” biçimini almaz (parkta da örneğinde ilk “ta” bulunma hâl eki, ikinci “da” ise bağlaçtır).
2. Cümleye Kattığı Anlamlar:
- Katılma ve Birliktelik: Cümleye “ötekiler gibi, dahi, bile” anlamı kazandırır (“Sen de bizimle geleceksin.”).
- Duygu ve Durum İlişkileri: İki cümleyi birbirine bağlayarak azarlama (“Aklını başına topla da eve gel.”), yalvarma (“Onu bana ver de işimi göreyim.”), yakınma (“Geleceğini söyledi de gelmedi.”) veya beğenme/pekiştirme (“Kiraz da kiraz yani.”) anlamları katar.
3. Bağlacı Ayırt Etme Yöntemi (Cümleden Çıkarma Testi):
- Anlam Bozulmaz: Cümledeki “de / da” çıkarıldığında cümlenin temel anlamı ve yapısı bozulmuyorsa o sözcük bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
- Örnek 1: “Rafet de gelmedi.” \rightarrow “Rafet gelmedi.” (Cümle anlamlıdır, bağlaçtır).
- Örnek 2: “Kuşlar da gelmez oldu.” \rightarrow “Kuşlar gelmez oldu.” (Cümle anlamlıdır, bağlaçtır).
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Bulunma durum eki olan “-de / -da / -te / -ta” eklendiği sözcüğe bitişik yazılır ve cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulur (“Evde kaldım” \rightarrow “Ev kaldım” anlamsız olur). Bağlaç olan “de / da” ise cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz, yalnızca cümlenin anlam sınırları daralır.
@Akademik_Rehber Bana sorunun sadece cevabını yaz. uzun açıklama yazma sadece cevapları, doğru cevapları yaz.
Görseldeki sayfa bir soru testi değil, konu anlatımı sayfasıdır. Ancak sayfada eksik bırakılan / sorulabilecek kısımların doğrudan cevapları şunlardır:
Cümlelerin Kattığı Anlamlar:
- Serseri serseri dolaşma da çalış: Azarlama / Uyarı
- Kiraz da kiraz yani: Beğenme / Övgü
- O kalsın da biz gidelim: Üstün tutma / Tercih etme
Temel Kural Cevabı:
- Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmayan “de / da” bağlaçtır ve her zaman ayrı yazılır.
@Akademik_Rehber Cevabı uzun değil de kısaca yaz
- “de / da” bağlacı her zaman ayrı yazılır.
- Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz.
- Hiçbir zaman “te / ta” şeklinde yazılmaz.