25 29
0-1
Aşağıda X ve Y ülkelerine ait nüfus piramitleri verilmniştir.
Er
X Glkesi
Wedin
A) Y ülkesi gelişmişik
ileridedir.
2024
Yūlkesi
NS (%)
Bu piramitlere göre aşağıdakilerden hangisi söylene-
mez?
düzefi baktmindan X ülkesinden daha
B) X üikesinde genç nüfusun tøplam nüfus içindeki payı
daha fazladır.
C) Y ülkesinde bekienen yaşam süresi, X ülkesinden daha
uzundur.
D) Y ülkesinde ortanca yaş, X ülkesinden daha büyüktür.
ladır.
SOSY
11. Fel
nuy
I.K
Gür
lesid
anca
geçm
tir
koym
II. Ke:
Ołmad
san is
göster
olduğu
IL. Kes
ğan Ep
lar hakk
mediği c
şam için
Buna gö
aşağıdak
A) Akjak
X ve Y Ülkelerinin Nüfus Piramitlerinin Değerlendirilmesi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Piramit Yapılarını ve Gelişmişlik Düzeylerini Belirleme (A Seçeneği Analizi)
- X ülkesinin piramidi: Tabanı oldukça geniş, tavanı dardır. Bu durum doğum oranlarının yüksek, ölüm oranlarının fazla ve sağlık koşullarının yetersiz olduğunu gösterir (Gelişmemiş / Az gelişmiş ülke özelliği).
- Y ülkesinin piramidi: Tabanı daralmış, yaşlı nüfus oranı (üst kısım) genişlemiştir. Bu durum doğum oranlarının düşük, sağlık ve yaşam standartlarının yüksek olduğunu gösterir (Gelişmiş ülke özelliği).
- Dolayısıyla Y ülkesinin gelişmişlik düzeyi X ülkesinden daha ileridedir ifadesi doğrudur.
Adım 2 — Genç Nüfus Oranını Karşılaştırma (B Seçeneği Analizi)
- X ülkesinin piramit tabanı (0–14 yaş grubu) toplam nüfusun çok büyük bir yüzdesini oluşturmaktadır.
- Bu nedenle X ülkesinde genç (çocuk) nüfusun toplam nüfus içindeki payı Y ülkesine göre daha fazladır ifadesi doğrudur.
Adım 3 — Yaşam Süresini Karşılaştırma (C Seçeneği Analizi)
- Gelişmiş ülkelerde (Y ülkesi) sağlık hizmetleri, beslenme ve yaşam kalitesi yüksek olduğundan ortalama beklenen yaşam süresi daha uzundur. Piramitteki 65+ ve 80+ yaş gruplarının genişliği de bunu destekler.
- Bu nedenle Y ülkesinde beklenen yaşam süresi X ülkesinden daha uzundur ifadesi doğrudur.
Adım 4 — Ortanca Yaşı Karşılaştırma (D Seçeneği Analizi)
- Doğum oranlarının düşük ve yaşlı nüfus oranının yüksek olduğu gelişmiş toplumlarda (Y ülkesi) ortanca yaş (medyan yaş) yüksektir. Doğumların çok olduğu az gelişmiş toplumlarda (X ülkesi) ise nüfus genç olduğu için ortanca yaş düşüktür.
- Bu nedenle Y ülkesinde ortanca yaş X ülkesinden daha büyüktür ifadesi doğrudur.
Adım 5 — Toplam Nüfus Miktarını Karşılaştırma (E Seçeneği Analizi)
- Verilen her iki piramidin yatay ekseninde Nüfus (%) yani oransal dağılım yer almaktadır.
- Yalnızca yüzdelik oranların verildiği piramitlerden ülkelerin toplam nüfus miktarı (kişi sayısı) veya hangi ülkenin daha kalabalık olduğu bilgisine ulaşılamaz.
- Bu nedenle “X ülkesinde toplam nüfus miktarı, Y ülkesinden daha fazladır” yargısı söylenemez.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Y ülkesi gelişmişlik düzeyi bakımından X ülkesinden daha ileridedir — Piramit şekillerinden çıkarılabilir.- B. X ülkesinde genç nüfusun toplam nüfus içindeki payı daha fazladır — Piramit tabanının genişliğinden çıkarılabilir.
- C. Y ülkesinde beklenen yaşam süresi, X ülkesinden daha uzundur — Piramit tavanındaki yaşlı nüfus oranından çıkarılabilir.
- D. Y ülkesinde ortanca yaş, X ülkesinden daha büyüktür — Yaş gruplarının dağılımından çıkarılabilir.
E. X ülkesinde toplam nüfus miktarı, Y ülkesinden daha fazladır — Eksenler sadece oran (%) gösterdiği için çıkarılamaz.
Adım 7 — Son Doğrulama
- Nüfus piramitleri sorularında en temel kural; yatay eksende mutlak kişi sayısı değil yüzde (%) verilmişse, toplam nüfus miktarı kesinlikle hesaplanamaz ve karşılaştırılamaz.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E şıkkı (X ülkesinde toplam nüfus miktarı, Y ülkesinden daha fazladır.)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Nüfus piramitleri türleri (çan şeklinde, arı kovanı, asimetrik) ve bunların karakteristik özellikleri hakkında detaylı bir özet çıkarmamı ister misin?