I. Rasyonel sayı yazılı olmayan bölmeler turuncu renge boyanacaktır.
Buna göre mor renge boyanan bölme sayısı mavi renge boyanan bölme sayısından kaç fazladır?
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
a, b \in \mathbb{Z} ve b \neq 0 olmak üzere \frac{a}{b} biçiminde yazılabilen sayılara rasyonel sayı denir. Paydası sıfır olan ifadeler (\frac{a}{0}) tanımsızdır ve rasyonel sayı belirtmez.
Değeri tam sayı olan rasyonel sayılar aynı zamanda birer tam sayıdır (\mathbb{Z}).
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Tablodaki Tüm Sayıların Değerlerini Belirleme
Tabloda toplam 12 bölme yer almaktadır. Sayıların değerlerini sadeleştirerek inceleyelim:
\frac{-9}{8} = -1,125 (Rasyonel sayıdır, tam sayı değildir)
0,3\overline{5} = \frac{35-3}{90} = \frac{32}{90} (Rasyonel sayıdır, tam sayı değildir)
\frac{3}{0} \rightarrow Payda 0 olduğu için tanımsızdır (Rasyonel sayı değildir)
\frac{51}{3} = 17 (Tam sayıdır)
\frac{57}{19} = 3 (Tam sayıdır)
\frac{0,9}{0,3} = 3 (Tam sayıdır)
\frac{0}{-15} = 0 (Tam sayıdır)
\frac{12}{-3} = -4 (Tam sayıdır)
\frac{-8}{48} = -\frac{1}{6} (Rasyonel sayıdır, tam sayı değildir)
\frac{0}{9} = 0 (Tam sayıdır)
\frac{-13}{39} = -\frac{1}{3} (Rasyonel sayıdır, tam sayı değildir)
\frac{-19}{0} \rightarrow Payda 0 olduğu için tanımsızdır (Rasyonel sayı değildir)
Adım 2 — Renklere Göre Bölme Sayılarını Bulma
Turuncu Renk (Rasyonel sayı olmayanlar):
Paydası sıfır olan \frac{3}{0} ve \frac{-19}{0} olmak üzere 2 bölme.
Mor Renk (Tam sayı olanlar): \frac{51}{3}, \frac{57}{19}, \frac{0,9}{0,3}, \frac{0}{-15}, \frac{12}{-3} ve \frac{0}{9} olmak üzere 6 bölme.
Mavi Renk (Geriye kalan rasyonel sayılar): \frac{-9}{8}, 0,3\overline{5}, \frac{-8}{48} ve \frac{-13}{39} olmak üzere 4 bölme.
Adım 3 — Farkı Hesaplama
Mor renge boyanan bölme sayısı ile mavi renge boyanan bölme sayısının farkı:
Rasyonel Sayıların İşaretleri ve Tanımlılık Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Rasyonel Sayı Tanımı:a, b \in \mathbb{Z} ve b \neq 0 olmak üzere \frac{a}{b} şeklinde yazılabilen sayılara rasyonel sayı denir. Paydası 0 olan ifadeler tanımsızdır ve rasyonel sayı değildir.
\frac{0}{b} = 0 (b \neq 0) sayısı rasyonel bir sayıdır ancak işareti yoktur (ne pozitif ne de negatiftir).
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Tabloda toplam 12 adet bölme bulunmaktadır. Her bir bölmedeki sayıyı türüne ve işaretine göre sınıflandıralım:
Adım 1 — Rasyonel Sayı Olmayan (Turuncu) Bölmelerin Belirlenmesi
Paydası sıfır (0) olan ifadeler tanımsızdır ve rasyonel sayı belirtmez:
\frac{3}{0}\rightarrow Payda 0 olduğu için tanımsızdır.
\frac{-19}{0}\rightarrow Payda 0 olduğu için tanımsızdır.
\text{Turuncu Bölme Sayısı} = 2
Adım 2 — Sıfıra Eşit Olan (Nötr / Boyanmayan) Bölmelerin Belirlenmesi 0 sayısı bir rasyonel sayıdır ancak nötrdür; pozitif veya negatif değildir. Bu nedenle mor veya maviye boyanmaz:
\frac{0}{-15} = 0
\frac{0}{9} = 0
\text{İşaretsiz (0) Sayıların Sayısı} = 2
Adım 3 — Pozitif Rasyonel Sayıların (Mor) Belirlenmesi
Değeri sıfırdan büyük (> 0) olan sayılar mor renge boyanacaktır:
Sıfırın İşareti:0 rasyonel bir sayıdır fakat pozitif veya negatif bir işarete sahip değildir. Bu nedenle pozitif veya negatif şartı aranan gruplara dâhil edilmez.
İşaretlerin Sadeleşmesi: Pay ve paydası aynı anda negatif olan kesirler (\frac{-a}{-b}) daima pozitif bir rasyonel sayı belirtir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım:\frac{0}{-15} ve \frac{0}{9} ifadelerini negatif veya pozitif kabul etmek ya da rasyonel sayı olmadığını düşünmek.
Doğru Yaklaşım: Payı sıfır olan kesirlerin değeri 0’dır, rasyoneldir fakat işaretsizdir. Paydası sıfır olanlar ise tanımsızdır ve rasyonel sayı değildir.
Bu soru tipinde işaretlerin sadeleşmesi mantığını pekiştirmek için benzer bir örnek daha çözmek ister misin?