Aşağıda verilen sayıları örnekteki gibi çözümleyelim ve modelleyelim.
142 sayısının çözümlemiş hâli: 100 + 40 + 2
190 Sayısının Çözümlenmesi ve Modellenmesi
KULLANILAN KURAL:
Bir doğal sayıyı basamak değerlerinin toplamı şeklinde yazmaya çözümleme denir:
\text{Sayı} = (\text{Yüzler Basamağı Değeri}) + (\text{Onlar Basamağı Değeri}) + (\text{Birler Basamağı Değeri})
- 1 Yüzlük Blok = 100
- 1 Onluk Çubuk = 10
- 1 Birlik Küp = 1
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Basamak Değerlerini Belirleme
190 sayısının basamaklarındaki rakamların basamak değerlerini bulalım:
- Yüzler basamağı: 1 rakamı vardır \rightarrow 1 \times 100 = 100
- Onlar basamağı: 9 rakamı vardır \rightarrow 9 \times 10 = 90
- Birler basamağı: 0 rakamı vardır \rightarrow 0 \times 1 = 0
Adım 2 — Sayıyı Çözümleme Biçiminde Yazma
Bulunan basamak değerlerini toplama şeklinde ifade edelim:
190 = 100 + 90 + 0 \quad \text{veya} \quad 100 + 90
Adım 3 — Taban Blokları ile Modelleme
Örnekteki çizime uygun olarak:
- Yüzlük kısım için: 1 adet büyük yüzlük kare (blok) çizilir.
- Onluk kısım için: 9 adet uzun onluk çubuk (blok) çizilir.
- Birlik kısım için: Birler basamağında 0 olduğu için hiç birlik küp çizilmez.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP:
190 sayısının çözümlenmiş hâli: 100 + 90 (veya 100 + 90 + 0)
Modellemesi: 1 tane yüzlük blok ve 9 tane onluk çubuk çizilmelidir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Basamak Değeri
- Tanım: Rakamların sayıda bulunduğu basamağa göre aldığı değerdir.
- Bu problemde: Onlar basamağındaki 9 rakamının basamak değeri 9 \times 10 = 90 olur.
2. Sayı Modelleme (Taban Blokları)
- Tanım: Sayıların yüzlük kare, onluk çubuk ve birlik küpler ile görselleştirilmesidir.
- Bu problemde: 190 sayısı için 1 yüzlük ve 9 onluk blok kullanılır, birlik küp kullanılmaz.
SIK YAPILAN HATALAR:
Sıfır (0) Olan Basamağı Yanlış Modellemek
- Yanlış: Birler basamağına fazladan 1 tane birlik küp çizmek.
- Doğru: Birler basamağında 0 olduğu için birlik kısmına hiçbir şey çizmemek.
- Neden yanlış: 0 birlik, o basamakta hiç küp bulunmadığı anlamına gelir.
Benzer bir sayının (örneğin 205 veya 174) basamak çözümlemesini ve modellemesini birlikte yapmak ister misin?