Aşağıda sürtünmesiz yüzeyde duran cisme etki eden kuvvetler ile ilgili bilgi verilmiştir:
| Kuvvet | Kuvvetin yönü | Kuvvetin büyüklüğü |
|1--- | 1— |$ 1— |
| F_{1} | Batı | 3 N |
| F_{2} | Doğu | 7 N |
| F_{3} | Batı | 6 N |
Buna göre cisme etki eden bileşke kuvvetin yönü ve büyüklüğü hangi seçenekte doğru verilmiştir?
A) Doğu - 2 N
B) Batı - 16 N
C) Batı - 2 N
D) Doğu - 16 N
Bir Boyutta Bileşke Kuvvet ve Yön Hesabı
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Aynı doğrultudaki kuvvetlerin bileşkesi (R) bulunurken aynı yönlü kuvvetler toplanır, zıt yönlü kuvvetler birbirinden çıkarılır; bileşke kuvvetin yönü ise büyüklüğü fazla olan kuvvetlerin yönündedir.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Aynı Yönlü Kuvvetlerin Toplanması
Cisme batı yönünde etki eden F_1 = 3\text{ N} ve F_3 = 6\text{ N} büyüklüğündeki kuvvetler aynı yönlü olduğu için toplanır:
F_{\text{Batı}} = F_1 + F_3 = 3\text{ N} + 6\text{ N} = 9\text{ N}
Doğu yönünde etki eden tek kuvvet ise F_2 = 7\text{ N} büyüklüğündedir:
F_{\text{Doğu}} = 7\text{ N}
Adım 2 — Zıt Yönlü Kuvvetlerin Bileşkesinin Bulunması
Batı ve doğu zıt yönler olduğundan, büyük olan kuvvetten küçük olan kuvvet çıkarılır:
R = F_{\text{Batı}} - F_{\text{Doğu}} = 9\text{ N} - 7\text{ N} = 2\text{ N}
Batı yönündeki toplam kuvvet (9\text{ N}), doğu yönündeki kuvvetten (7\text{ N}) daha büyük olduğu için bileşke kuvvetin yönü Batı olur.
CEVAP: C) Batı - 2 N (R = 2\text{ N}, Batı yönünde)
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Zıt yönlü kuvvetler toplanmaz, farkı alınır. Sorularda en sık yapılan hata yönlere dikkat etmeden tüm kuvvetleri doğrudan toplayarak 16\text{ N} bulmaktır.