SORU: A ve B vanaları arasındaki mesafe 180 m, B ve C vanaları arasındaki mesafe 150 m verilmiştir. Fıskiyeler vanalara ve birbirlerine metre cinsinden eşit aralıklarla yerleştirilecektir. Ardışık iki fıskiye arasındaki mesafenin alabileceği kaç farklı doğal sayı değeri vardır?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- EBOB (En büyük ortak bölen): İki sayının ortak bölenlerinin en büyüğü.
- Bölen sayısı formülü: Eğer n=p_1^{a}p_2^{b}\dots ise pozitif bölen sayısı (a+1)(b+1)\dots olur.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — EBOB’u bulmak için sayıları asal çarpanlarına ayır
180 sayısının asal çarpanlara ayrılması:
180=2^{2}\times 3^{2}\times 5^{1}
150 sayısının asal çarpanlara ayrılması:
150=2^{1}\times 3^{1}\times 5^{2}
Adım 2 — EBOB’u hesapla (her asal için en küçük üssü al)
EBOB (180,150)=2^{\min(2,1)}\times 3^{\min(2,1)}\times 5^{\min(1,2)}
EBOB =2^{1}\times 3^{1}\times 5^{1}=2\times 3\times 5=30
Adım 3 — 30’un pozitif bölen sayısını hesapla
30’un asal çarpanları: 30=2^{1}\times 3^{1}\times 5^{1}
Pozitif bölen sayısı =(1+1)(1+1)(1+1)=2\times 2\times 2=8
Adım 4 — (İsteğe bağlı) Bölenleri listele
30’un pozitif bölenleri: 1,2,3,5,6,10,15,30 (8 tane)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- EBOB
- Tanım: İki sayının ortak bölenleri arasındaki en büyük sayı.
- Bu problemde: Ardışık fıskiyeler arası mesafe, hem 180’i hem 150’yi bölecek bir tam sayı olmalıdır; dolayısıyla EBOB ile ilişkilidir.
- Bölen sayısı formülü
- Tanım: Bir sayının asal çarpanlarının üslerine göre pozitif bölen sayısı hesaplanır.
- Bu problemde: EBOB = 30 olduğundan, 30’un bölen sayısı aradığımız farklı mesafe sayısını verir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Asal çarpanları yanlış bulmak
- Yanlış: 180 ve 150’nin çarpanlarını hatalı yazmak.
- Doğru: 180 = 2^{2}\cdot3^{2}\cdot5^{1}, 150 = 2^{1}\cdot3^{1}\cdot5^{2}.
- Neden yanlış: Yanlış faktorizasyon EBOB ve dolayısıyla bölen sayısını yanlış yapar.
- Düzeltme: Her sayıyı dikkatle asal çarpanlarına ayırın ve üsleri doğru alın.
1 ve sayının kendisini saymamak
- Yanlış: Bölen sayısı hesabında 1 veya sayının kendisini atlamak.
- Doğru: Hem 1 hem de sayının kendisi dahil edilmelidir; formül (a+1)(b+1)\dots bunu sağlar.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D) 8
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?