Aşağıda öğrencilerin halat çekme oyununda uyguladıkları kuvvetlerin büyüklükleri verilmiştir:
Tuna Elif Enes Ömer
10 N 18 N 10 N 20 N
Buna göre aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
B) Enes ve Tuna’nın uyguladıkları kuvvetlerin büyüklükleri eşittir.
D) Ömer ve Tuna’nın uyguladıkları kuvvetlerin yönleri farklıdır.
Kuvvetin Temel Özellikleri: Büyüklük, Yön ve Doğrultu Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Kuvvet; büyüklük, yön ve doğrultusu olan vektörel bir büyüklüktür. Karşılıklı iki zıt yön (örneğin doğu ile batı ya da sağ ile sol), her zaman tek bir ortak doğrultu (yatay doğrultu) üzerindedir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Görselde halat çekme oyununda öğrencilerin uyguladıkları kuvvetler:
- Tuna: Sola doğru 10\text{ N}
- Elif: Sola doğru 18\text{ N}
- Enes: Sağa doğru 10\text{ N}
- Ömer: Sağa doğru 20\text{ N}
Seçeneklerin doğruluğunu inceleyelim:
- A) Tuna ve Elif halatı aynı tarafa (sola) çektiklerinden kuvvetlerinin yönleri aynıdır (Doğru).
- B) Enes 10\text{ N}, Tuna 10\text{ N} kuvvet uyguladığı için büyüklükleri birbirine eşittir (Doğru).
- C) Halat üzerindeki tüm öğrenciler aynı yatay hat boyunca kuvvet uygular; bu nedenle Elif ve Enes’in kuvvetlerinin doğrultuları aynı, yalnızca yönleri zıttır (Yanlış).
- D) Ömer sağa, Tuna ise sola çektiği için uyguladıkları kuvvetlerin yönleri zıttır, yani farklıdır (Doğru).
CEVAP: C) Elif ve Enes’in uyguladıkları kuvvetlerin doğrultuları farklıdır.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: “Yön” ile “doğrultu” kavramları sorularda sıklıkla karıştırılır. Bir doğrultu her zaman iki zıt yönü (sağ-sol veya doğu-batı) içerir; bu nedenle zıt yönde kuvvet uygulayan kişilerin doğrultuları farklı değil, aynıdır.