Aşağıda kilcal damarlarda madde alışverişini açıklayan
Starling hipotezi gösterilmiştir.
Kilcal damardan dışariya siviyı iten net kuvvet
Kan basıncI
(40
mmHa)
ozmotik basınç
(25 mmH)
(15 mmHg)
Kan akış yönü
2
25
Maddc
IlI. Doku sIVISIndan kana geçen madde miktarı far.
Madde geçiş yonug
15
Atardamar ucu1.
Toplardamar ucu
Buna göre kilcal damarlarda protein osmotik basıncı
artmasıI Sonucu,
I. Doku sivIsI artışına bağlı olarak ödem oluşNr.
II. Lenf kılcallarina sivi geçişi azalır.
verilen olaylardan hangileri gerçekleşir?
A) Yalnız I
Li)
B) Yalnız ||
C) I ve I|
D) Il ve l|
ştır
Kılcal Damarlarda Starling Hipotezi ve Madde Alışverişi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- \text{KB} > \text{OB} \implies \text{Kandan doku sıvısına geçiş (Süzülme)}
- \text{OB} > \text{KB} \implies \text{Doku sıvısından kana geçiş (Geri Emilim)}
ÇÖZÜM ADIMLARI & ÖNCÜL ANALİZİ:
Kılcal damardaki protein ozmotik basıncının (OB) artması, kanın doku sıvısını kendine doğru çekme (emme) kuvvetini artırır. Bu durumun sonuçlarını inceleyelim:
-
I. Doku sıvısı artışına bağlı olarak ödem oluşur: (YANLIŞ)
Kanın ozmotik basıncı artarsa doku sıvısından kana doğru sıvı çekilmesi (geri emilim) artar ve kandan doku sıvısına süzülen sıvı miktarı azalır. Sonuç olarak doku sıvısı azalır. Ödem ise doku sıvısının aşırı artmasıyla meydana gelir; bu durumda ödem oluşmaz. -
II. Lenf kılcallarına sıvı geçişi azalır: (DOĞRU)
Geri emilimin artması ve süzülmenin azalması nedeniyle doku sıvısı hacmi azalır. Doku sıvısı azaldığı için lenf kılcallarının toplayacağı fazla sıvı miktarı da doğrudan azalır. -
III. Doku sıvısından kana geçen madde miktarı artar: (DOĞRU)
Protein ozmotik basıncı doku sıvısından kana madde ve sıvı çeken kuvvettir. Bu basıncın artması, kılcalın toplardamar ucundaki geri emilim kuvvetini büyüterek dokudan kana geçen madde miktarını artırır.
Sonuç ve Doğrulama:
Protein ozmotik basıncının yükselmesi geri emilimi artırıp doku sıvısını azaltacağından II ve III numaralı olaylar gerçekleşir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D — II ve III
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Protein Ozmotik Basıncı: Kan proteinlerinin (albümin, globülin, fibrinojen) oluşturduğu ve sıvıyı damar içinde tutmaya / damara çekmeye çalışan kuvvettir; normalde sabittir (25\text{ mmHg}).
- Ödem: Kılcal damarlarda kan basıncının artması, lenf damarlarının tıkanması veya kan ozmotik basıncının azalması durumunda doku sıvısının birikmesidir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Basınç artışı dendiğinde her basınç artışının ödeme yol açacağını düşünmek (I. öncülü doğru kabul etmek).
Doğru Yaklaşım: Kan basıncı (KB) sıvıyı dokuya iterken, protein ozmotik basıncı (OB) sıvıyı kanda tutar. Dolayısıyla OB artışı ödemi artırmaz, doku sıvısını azaltır.
Benzer bir mantıkla, kan basıncının normalden yüksek olması durumunda doku sıvısı ve lenf akışının nasıl değişeceğini birlikte incelemek ister misin?
