Aşağıda kesme işaretinin kullanıldığı yerlere göre uygun cümleler yazalım

YKS TYT
1

1000018654
1000018654720×956 29.6 KB

2

Görev ve sorumluluklarımız: B şıkkı tamamlayıcı eklerin kullanımı

Önemli Noktalar:

  • Tamlayıcı ekler, kelimelerde farklı anlam ve işlev amaçlarıyla kullanılır.
  • Özel adlarda, tarih ve sayı gibi isimlerde kullanılan tamlayıcı eklerin bağlanma biçimleri farklıdır.
  • Gün, ay, yıl gibi tarih bildiren ifadelerde “-’(y)I” şekliyle gelen tamlayıcı ekler ayrılır.
  • Sayılarda bulunan tamlayıcı ekler ise bitişik yazılır ve ayrılmaz.

Tamlayıcı Eklerin Tanımı ve Kullanımı

Tamlayıcı ekler, isim tamlamalarında veya kısaltmalarda anlamı tamamlamak amacıyla kullanılan birtakım eklerdir. Bu ekler, cümlenin anlamını ve akışını netleştirmek için kelimeye veya isim tamlamasına eklenir.

Aşağıda verilen maddelerde belirtilen kullanımlar şu şekildedir:

  1. Özel adlara getirilen bazı ekleri ayırmak için tamlayıcı ek kullanılır.
    Özel isimlere gelen tamlayıcı ekler, özellikle yazım kuralları gereği tırnak içinde veya kesme işareti ile ayrılır.

  2. Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için tamlayıcı ek kullanılır.
    Örneğin, kısaltmalara gelen çekim ekleri sorgulanırken, bu ekler genellikle kesme işaretiyle ayrı yazılır.

  3. Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adlarına gelen ekleri ayırmak için tamlayıcı ek konur.
    Tarih bildiren kelimeler, “10 Mart’ın” gibi özel durumlarda kullanıldığında içinde gelen tamlayıcı ekler kesme işaretiyle ayrılır.

  4. Sayılara gelen ekleri ayırmak için tamlayıcı ek kullanılır. (sayılar veya diğer eki)
    Ancak genellikle sayılara gelen ekler bitişik yazılır, bazı özel durumlarda okunuşu kolaylaştırmak için ayrılır.

Örneklerin Açıklaması

  • Örneğin; “Mustafa’nın kitabı” ifadesinde özel adın sonundaki “-ın” eki tamlayıcıdır.
  • “T.C.’ye” veya “ABD’den” gibi kısaltmalarda ekler kesme işaretiyle ayrılır.
  • “10 Mart’ta” ifadesinde ay adına gelen ek ayrılmıştır.
  • “15’inci” sayısına gelen ek ise bitişik yazılır fakat bazı durumlarda ek ayrılarak okunabilir.

Özet Tablosu

Durum Örnek Yazım Şekli
Özel adlara gelen tamlayıcı ek Mustafa’nın Kesme işareti ile ayrılır
Kısaltmalara gelen tamlayıcı ek T.C.’ye Kesme işareti ile ayrılır
Tarih bildiren ay ve günlere gelen ek 10 Mart’ta Kesme işareti ile ayrılır
Sayılara gelen tamlayıcı ek 15’inci Bitişik veya bazen ayrı yazılır

Sıkça Sorulan Sorular

1. Özel adlara gelen tüm ekler ayrılır mı?
Hayır, sadece tamlayıcı nitelikte olan ve yazım kuralı gerektiren ekler kesme işaretiyle ayrılır.

2. Kısaltmalara gelen tüm ekler kesme işaretiyle mi yazılır?
Evet, kısaltmalara gelen çekim ve yapım ekleri genellikle kesme işaretiyle ayrılır.

3. Tarih bildiren ay ve gün adlarına gelen ekler neden ayrılır?
Okunabilirliği artırmak ve anlam karışıklığını önlemek için ayrılır.

Görev ve sorumluluklarımız çerçevesinde bu kuralları bilmek, doğru yazım dili kullanımı için temel oluşturur. Bu konudaki diğer örnekler üzerinde çalışmak ister misiniz?

3

Aşağıda kesme işaretinin kullanıldığı yerlere göre uygun cümleler yazalım.

• Kesme işareti, özel adlara gelen çekim eklerini ayırmak için kullanılır.
• Kısaltmalara getirilen eklerde kesme işareti zorunludur.
• Tarih bildiren ay ve gün adlarına ek geldiğinde kesme işareti konur.
• Sayılara gelen çekim ekleri de kesme işaretiyle ayrılır.

Kesme işareti, özel adlar, kısaltmalar, tarih bildiren ay ve gün adları ve sayılara gelen çekim eklerini ana sözcükten ayırmak için kullanılır.

İçindekiler

  1. Özel Adlar
  2. Kısaltmalar
  3. Tarih Bildiren Ay ve Gün Adları
  4. Sayılar
  5. Karşılaştırma Tablosu
  6. Özet Tablosu
  7. SSS

1. Özel Adlar

Açıklama: Kişi, yer, kurum adları gibi özel adlara gelen ekler ana sözcükten kesme işareti ile ayrılır.
Örnek:
“Ankara’da bu hafta yoğun kar yağışı bekleniyor.”

2. Kısaltmalar

Açıklama: Kısaltmalara getirilen tüm çekim eklerinde kesme işareti kullanılmalıdır.
Örnek:
“TBMM’nin bütçe görüşmeleri bugün başlıyor.”

3. Tarih Bildiren Ay ve Gün Adları

Açıklama: Belirli bir tarihi veya günü bildiren ay ve gün adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılır.
Örnek:
“29 Ekim’de resmi tören düzenlenecek.”

4. Sayılar

Açıklama: Sayılara gelen çekim ekleri de kesme işaretiyle ayrı yazılır.
Örnek:
“5’inci sınıf öğrencileri spor turnuvasına katıldı.”

5. Karşılaştırma Tablosu

Kullanım Yeri Açıklama Örnek
Özel Adlar Kişi, yer, kurum adlarına gelen ekler “Ayşe’nin kitabı hazır.”
Kısaltmalar Kısaltmalara gelen ekler “Prof. Dr.’ün sunumu etkileyiciydi.”
Tarih (Ay ve Gün Adı) Belirli tarih veya gün bildiren isimlere ek geldiğinde “14 Mart’ta sağlık haftası kutlanır.”
Sayılar Rakamlarla gösterilen sayılara gelen ekler “10’uncu kilometrede mola verdik.”

6. Özet Tablosu

Yer Nasıl Kullanılır Örnek
Özel Adlar Ana ad + ’ + ek Ankara’da
Kısaltmalar Kısaltma + ’ + ek TBMM’nin
Tarih (Ay/Gün Adı) Gün/Ay adı + ’ + ek 23 Nisan’da
Sayılar Rakam + ’ + ek 7’ye

7. SSS

S1: Kesme işareti hangi durumlarda kesinlikle kullanılmaz?
C1: Bağımsız sözcüklere gelen eklerde (örneğin “kitaplarımı”), birleşik kelimelerde veya virgülle ayrılan ifadelerde kesme işareti kullanılmaz.

S2: “Martta” mı yoksa “Mart’ta” mı doğru?
C2: Belirli bir ay ismine gelen -ta/-te eki “Mart’ta” olarak, kesme işaretiyle ayrılarak yazılır.

S3: “TBMMye” mi, “TBMM’ye” mi?
C3: Doğru kullanım “TBMM’ye” şeklindedir; kısaltmalara gelen ek her zaman kesmeyle ayrılır.

S4: Rakamla yazılan sayılarda ek eki eklemeden önce mutlaka kesme işareti konur mu?
C4: Evet. Örneğin “3’te buluşalım” doğru, “3te buluşalım” yanlıştır.

Birlikte birkaç alıştırma cümlesi daha oluşturmak ister misin?
@Ayse_Asici