Aşağıda K ve L şehirlerinin Dünya üzerindeki konumları ve bu şehirlerde farklı tarihlerde yaşanan bazı durumlarla ilgili bilgiler verilmiştir.
K şehrinde 1 aylık gözlem yapılmıştır. Bu gözlemler sırasında her gün tam öğle vakti Güneş ışınlarının birim yüzeye aktardığı ısı enerjisi miktarının giderek azaldığı tespit edilmiştir.
Buna göre gözlemlerin yapıldığı tarihlerde K ve L şehirlerinde yaşanan mevsimler hangi seçenekteki gibi olabilir?
| K Şehri |
L Şehri |
| Yaz |
Kış |
| Kış |
İlkbahar |
| İlkbahar |
Yaz |
| Sonbahar |
Sonbahar |
K ve L Şehirlerinde Yaşanan Mevsimlerin Belirlenmesi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — K Şehrinin Konumu ve Gözlem Verisinin Analizi
- Konum: K şehri, Ekvator’un ve Yengeç Dönencesi’nin kuzeyinde, yani Kuzey Yarım Küre’de (KYK) yer almaktadır.
- Gözlem: Birim yüzeye aktarılan ısı enerjisi miktarının giderek azaldığı görülmüştür. Bu durum, Güneş ışınlarının öğle vakti geliş açısının giderek küçüldüğünü (daha eğik geldiğini) gösterir.
- Mevsim Tayini: KYK’de Güneş ışınlarının geliş açısı en büyük değerine 21 Haziran tarihinde ulaşır ve 21 Aralık tarihine kadar sürekli küçülür. Dolayısıyla ışınların eğikleşip birim yüzeye düşen enerjinin azaldığı mevsimler Yaz (21 Haziran – 23 Eylül) veya Sonbahar (23 Eylül – 21 Aralık) olabilir.
Adım 2 — L Şehrinin Konumu ve Gözlem Verisinin Analizi
- Konum: L şehri, Ekvator’un ve Oğlak Dönencesi’nin güneyinde, yani Güney Yarım Küre’de (GYK) yer almaktadır.
- Gözlem: Öğle vakti aynı noktadaki cismin gölge boyunun giderek azaldığı gözlenmiştir. Gölge boyunun kısalması, Güneş ışınlarının geliş açısının giderek büyüdüğünü (daha dik geldiğini) gösterir.
- Mevsim Tayini: GYK’de Güneş ışınlarının geliş açısı en küçük değerini 21 Haziran’da alır ve 21 Aralık’a kadar sürekli büyür. Dolayısıyla gölge boyunun giderek kısaldığı mevsimler Kış (21 Haziran – 23 Eylül) veya İlkbahar (23 Eylül – 21 Aralık) olabilir.
Adım 3 — Seçeneklerin Değerlendirilmesi
- A Seçeneği (K: Yaz, L: Kış): KYK’de yaz mevsiminde (21 Haziran sonrası) geliş açısı küçülür ve ısı enerjisi azalır (Doğru). GYK’de kış mevsiminde (21 Haziran sonrası) geliş açısı büyür ve gölge boyu kısalır (Doğru).
- B Seçeneği (K: Kış, L: İlkbahar): KYK’de kış mevsiminde (21 Aralık – 21 Mart) Güneş ışınlarının geliş açısı büyür, dolayısıyla ısı enerjisi azalmaz, artar (Yanlış).
- C Seçeneği (K: İlkbahar, L: Yaz): KYK’de ilkbaharda birim yüzeye aktarılan enerji artar (Yanlış). Ayrıca GYK’de yaz mevsiminde (21 Aralık – 21 Mart) gölge boyu uzar (Yanlış).
- D Seçeneği (K: Sonbahar, L: Sonbahar): GYK’de sonbaharda (21 Mart – 21 Haziran) Güneş ışınları daha eğik gelmeye başladığından gölge boyu azalmaz, artar (Yanlış).
Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması
A. K: Yaz / L: Kış — Her iki şehirdeki gözlem verileriyle tam olarak uyuşmaktadır.
B. K: Kış / L: İlkbahar — K şehrinde kışın birim yüzeye düşen enerji artış gösterir.
C. K: İlkbahar / L: Yaz — K şehrinde ilkbaharda ısı enerjisi artar; L şehrinde yazın gölge boyu uzar.
D. K: Sonbahar / L: Sonbahar — GYK’de sonbaharda gölge boyu kısalmaz, uzar.
Adım 5 — Son Doğrulama
K şehrinde enerjinin azalması ışınların eğikleştiğini (Yaz veya Sonbahar), L şehrinde gölgenin kısalması ise ışınların dikleştiğini (Kış veya İlkbahar) kanıtlar. Bu koşulları birlikte sağlayan tek eşleşme A seçeneğidir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A) K Şehri: Yaz / L Şehri: Kış
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Mevsimlerin başlangıç tarihleri ve gölge boyu değişimleriyle ilgili benzer bir pekiştirme sorusu çözmek ister misin?