Aşağıda K, L ve M şehirlerinin Dünya üzerindeki konumları verilmiştir.
Buna göre, 21 Aralık tarihinde K, L ve M şehirlerine öğle vakti düşen Güneş ışınının düşme açıları arasındaki büyüklük ilişkisi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
A) K > M > L
B) L > M > K
C) M > K > L
D) M > L > K
21 Aralık Tarihinde Güneş Işınlarının Geliş Açısı Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: 21 Aralık tarihinde Güneş ışınları öğle vakti Güney Yarım Küre’deki Oğlak Dönencesi’ne (23^\circ 27' G) dik (90^\circ) açıyla düşer. Bu tarihte bir merkezin Oğlak Dönencesi’ne olan enlem uzaklığı arttıkça, Güneş ışınlarının geliş açısı küçülür.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Şehirlerin Dünya Üzerindeki Konumlarının Belirlenmesi
Görseldeki enlem çizgileri ve şehirlerin konumları incelendiğinde:
- M şehri: Oğlak Dönencesi üzerindedir (Güney Yarım Küre).
- L şehri: Ekvator çizgisi civarındadır.
- K şehri: Yengeç Dönencesi civarındadır (Kuzey Yarım Küre).
Adım 2 — 21 Aralık Tarihindeki Düşme Açılarının Karşılaştırılması
21 Aralık’ta Güneş ışınlarının öğle vakti geliş açıları Oğlak Dönencesi’nden kuzeye doğru gidildikçe kademeli olarak azalır:
- M şehri: Işınları en büyük açıyla (yaklaşık 90^\circ) alır.
- L şehri: Ekvator üzerinde yer aldığı için yaklaşık 90^\circ - 23{,}5^\circ = 66{,}5^\circ açıyla alır.
- K şehri: En uzaktaki Kuzey Yarım Küre noktasında bulunduğu için yaklaşık 90^\circ - 47^\circ = 43^\circ ile en dar açıyla alır.
Bu durumda Güneş ışınlarının düşme açıları arasındaki büyüklük sıralaması:
M > L > K
CEVAP: D) M > L > K
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: 21 Aralık kış gün dönümünde Güney Yarım Küre’de yaz, Kuzey Yarım Küre’de ise kış mevsimi başlar. Güneş ışınlarının geliş açısı güneyden kuzeye doğru gidildikçe sürekli olarak küçülür.