Aşağıda Dünya modeli üzerinde 21 Mart tarihinde Güneş ışınının ekvatora düşme durumu gösterilmiştir.
Buna göre tam öğle vaktinde aşağıda verilen tarihlerden hangisinde Güneş ışınının yengeç dönencesi ile ekvator arasına dik düşmesi doğru modellenmiş olabilir?
A) 21 Ekim
B) 21 Ocak
C) 21 Şubat
D) 21 Nisan
Mevsimlerin Oluşumu: Güneş Işınlarının Geliş Açısı ve Dönenceler
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Güneş ışınları 21 Mart ile 21 Haziran ve 21 Haziran ile 23 Eylül tarihleri arasında Kuzey Yarım Küre’de Ekvator ile Yengeç Dönencesi arasındaki noktalara öğle vakti 90^\circ’lik dik açıyla düşer.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Güneş ışınları 21 Mart ekinoksunda Ekvator’a dik düştükten sonra, Dünya’nın eksen eğikliği ve yıllık hareketi nedeniyle dik düşme noktası 21 Haziran’a kadar kademeli olarak kuzeye, Yengeç Dönencesi’ne doğru ilerler:
- A) 21 Ekim: 23 Eylül ile 21 Aralık arasında yer aldığından, Güneş ışınları Güney Yarım Küre’de Ekvator ile Oğlak Dönencesi arasına dik düşer.
- B) 21 Ocak: 21 Aralık ile 21 Mart arasında yer aldığından, ışınlar Güney Yarım Küre’de Oğlak Dönencesi ile Ekvator arasına dik düşer.
- C) 21 Şubat: 21 Aralık ile 21 Mart arasında yer aldığından, ışınlar yine Güney Yarım Küre’de Oğlak Dönencesi ile Ekvator arasına dik düşer.
- D) 21 Nisan: 21 Mart ekinoksu ile 21 Haziran gün dönümü arasında bir tarihtir; bu süreçte Güneş ışınları görseldeki gibi Ekvator ile Yengeç Dönencesi arasına dik açıyla düşer.
CEVAP: D) 21 Nisan
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Güneş ışınları yalnızca dönenceler arasına (23^\circ 27' K ile 23^\circ 27' G) dik düşebilir. Mart–Haziran ve Haziran–Eylül dönemlerinde dik açının adresi daima Kuzey Yarım Küre’dir.