Aşağıda bir isik IŞininih ve ortamlarinda izlediği VOlat verlmisti
Buna göre,
ramlatn yogunluk siralmasi Y Xeklindedit
sinin gelme acis 30 iken karlma acisi 40 dir
verilen ifadelerden hangileri dogrudurz
A) Yalniz
Soru Fotoğrafı:
Soruda verilen ışık kırılması bilgisine göre hangi ifadeler doğrudur?
Işık daha yoğun ortamdan daha az yoğun ortama geçerken normalden uzaklaşır; bu yüzden kırılma açısı gelme açısından büyük olur. Görselde ışın Y ortamından X ortamına geçerken normalden uzaklaşıyor, yani Y ortamı X’ten daha yoğundur. Bu nedenle I ve II doğrudur, III yanlıştır.
Çözüm Adımları:
Adım 1 — Ortam yoğunluğunu belirleyelim
Işın normale yaklaşmıyorsa, aksine normale uzaklaşıyorsa, ışığın geçtiği ikinci ortam daha az yoğundur.
Bu durumda: Y > X
Adım 2 — Hız değişimini inceleyelim
Işık daha yoğun ortamdan daha az yoğun ortama geçerse hızı artar; tersi durumda azalır.
Soruda ışın Y’den X’e geçerken normale uzaklaştığı için Y daha yoğundur, yani X ortamında hız artar.
Bu yüzden “hız azalmıştır” ifadesi yanlıştır.
Adım 3 — Açılar kontrol edelim
Soruda verilen 30° ve 40° değerleri incelendiğinde, 30° gelme açısı, 40° kırılma açısıdır.
Yani gelme açısı 30° iken kırılma açısı 40°’dir ifadesi doğrudur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cevap: C) I ve III
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Temel Kavramlar:
1. Kırılma
- Tanım: Işığın bir ortamdan başka bir ortama geçerken hızının ve yönünün değişmesidir.
- Bu soruda: Işın normale uzaklaştığı için ortamların yoğunluğu karşılaştırılmıştır.
2. Optik yoğunluk
- Tanım: Bir ortamın ışığı kırma etkisinin büyüklüğüdür.
- Bu soruda: Y ortamı, X ortamından daha yoğundur.
3. Gelme ve kırılma açısı
- Tanım: Gelme açısı, gelen ışın ile normal arasındaki açıdır; kırılma açısı, kırılan ışın ile normal arasındaki açıdır.
- Bu soruda: Gelme açısı 30°, kırılma açısı 40° olarak alınır.
Sık Yapılan Hatalar:
Açıyı yüzeye göre almak
- Yanlış: 30° ve 40°’yi yüzeyle yapılan açı sanmak
- Doğru: Açılar normalle ölçülür
- Neden yanlış: Kırılma sorularında açı her zaman normalden alınır.
Hız azalışını ters yorumlamak
- Yanlış: Az yoğun ortamda hızın azalacağını düşünmek
- Doğru: Işık az yoğun ortamda daha hızlı, çok yoğun ortamda daha yavaş ilerler
- Neden yanlış: Ortam yoğunluğu ile hız ilişkisi ters orantılıdır.
Not: Görselde işaretlemeye göre doğru seçenek B gibi görünse de, ifade değerlendirmesine göre doğru olanlar I ve III’tür. Görseldeki şık yerleşimi karışmış olabilir.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
Verilen ışık kırılması diyagramına göre, hangi ifadeler doğrudur?
Görselde, ışık ışını Y ortamından X ortamına geçerken gelme açısı (i) 30°, kırılma açısı (r) 40°'dir. Işık normalden uzaklaşarak kırılır (r > i).
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Snell Yasası: $$n_Y \sin 30^\circ = n_X \sin 40^\circ$$
(\sin 30^\circ = 0.5, \sin 40^\circ \approx 0.6428)
⇒ n_Y \times 0.5 = n_X \times 0.6428 ⇒ n_Y > n_X (Y daha yoğun).
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — İfade I Analizi
I. Ortamların yoğunluk sıralaması Y > X şeklindedir.
Işık yoğun ortamdan az yoğuna geçerken normalden uzaklaşır (r > i). Görselde Y’den X’e geçerken uzaklaştığı için Y > X doğrudur.
Adım 2 — İfade II Analizi
II. X ortamından Y ortamına geçen ışının hızı artmıştır.
Işık hızı v = c/n; n arttıkça v azalır. Y > X olduğundan v_X > v_Y. X’ten Y’ye geçerken hız azalır, artmaz. Yanlış.
Adım 3 — İfade III Analizi
III. Işının gelme açısı 30° iken, kırılma açısı 40°'dir.
Görselde doğrudan gelme açısı 30° (Y ortamında), kırılma açısı 40° (X ortamında) işaretli. Doğru.
Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması
A) Yalnız I — I doğru ama III eksik.
B) I ve II — II yanlış.
C) I ve III — I ve III doğru, II yanlış.
D) I, II ve III — II yanlış.
Adım 5 — Son Doğrulama
Snell Yasası ile n_Y / n_X \approx 1.286 > 1 onaylandı. Işık Y (yoğun) → X (az yoğun): uzaklaşma, hız artışı, r > i. II yön ters olduğu için yanlış.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C) I ve III
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Kırılmanın Yönü
- Tanım: Yoğun → az yoğun: normalden uzaklaşır (r > i). Az → yoğun: yaklaşır (r < i).
- Bu problemde: Y → X, r=40° > i=30° ⇒ Y > X.
2. Işık Hızı
- Tanım: v = c/n; n büyük → v küçük.
- Bu problemde: X → Y: v azalır (artmaz).
SIK YAPILAN HATALAR:
Yanlış 1: Yoğunluk Sıralaması
- Yanlış: X > Y sanmak.
- Doğru: Uzaklaşma varsa ilk ortam yoğun.
- Neden yanlış: r > i’yi ters okumak.
Yanlış 2: Hız Yönü
- Yanlış: II’yi diyagram yönüne uydurmak.
- Doğru: İfade II “X → Y” der, hız azalır.
- Neden yanlış: Yönü göz ardı etmek.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili pratik bir soru ister misin?