Aşağıda bir hücrenin çekirdeğinde bulunan kalıtsal yapılar numaralanmıştır.
Buna göre, numaralanmış yapılarla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?
A) 1 numaralı yapı, DNA’nın özel bir protein kılıfla kaplanması sonucu oluşur.
B) 2 numaralı yapının görev birimi 4 numaralı yapıdır.
C) 3 numaralı yapı, bir karakterin ortaya çıkmasını sağlar.
D) Bir canlı türünün tüm sağlıklı bireylerinde 1 numaralı yapının sayısı aynıdır.
Kalıtsal Yapıların Hiyerarşisi ve DNA’nın Birimleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Kalıtsal yapılar karmaşıktan basite doğru Kromozom > DNA > Gen > Nükleotid (kodlama: KEDİGENİ) şeklinde sıralanır. Bu yapılardan DNA’nın görev birimi gen, en küçük yapı birimi ise nükleotiddir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Görselde numaralandırılmış kalıtsal yapılar şunlardır:
- 1: Kromozom (Hücre çekirdeğindeki en karmaşık kalıtsal yapı)
- 2: DNA (Çift zincirli sarmal yönetici molekül)
- 3: Gen (DNA üzerindeki anlamlı görev parçası)
- 4: Nükleotid (DNA’nın en küçük yapı taşı)
Öncüllerin incelenmesi:
- A) Doğru: Kromozom (1), DNA zincirinin özel histon protein kılıfı ile sarılması sonucu paketlenerek oluşur.
- B) Yanlış: 2 numaralı yapı DNA’dır. DNA’nın görev birimi 3 numaralı yapı olan gendir. 4 numaralı yapı (nükleotid) ise DNA’nın görev birimi değil, yapı birimidir.
- C) Doğru: 3 numaralı yapı (gen), belirli bir kalıtsal karakterin (saç rengi, kan grubu vb.) ortaya çıkmasını sağlayan bilgi şifresidir.
- D) Doğru: Aynı türe ait tüm sağlıklı bireylerin kromozom sayısı (1) eşittir (örneğin sağlıklı tüm insanlarda 46 kromozom bulunur).
CEVAP: B) 2 numaralı yapının görev birimi 4 numaralı yapıdır.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: LGS ve MEB kazanım sınavlarında en sık kurulan çeldirici, görev birimi (gen) ile yapı birimi (nükleotid) kavramlarının birbirinin yerine kullanılmasıdır. Her zaman “Gen = Görev”, “Nükleotid = Yapı taşı” eşleştirmesini kontrol ediniz.