Aşağıda bazı şehirlerin Mustafa Kemal’in kişiliği üzerindeki etkileri hakkında bilgi verilmiştir.
SELÂNİK
Farklı yaşam tarzları ve yeni fikirlere açık bir ortamda yetişme imkânı buldu.
MANASTIR
Avrupa ülkelerinin bölgedeki faaliyetlerini ve Osmanlı Devleti üzerindeki emellerini görme fırsatı buldu.
İSTANBUL
Fransızca yayımlanan gazeteleri takip ederek Avrupa’daki gelişmelerden haberdar oldu.
SOFYA
Avrupa kültürünü ve toplum hayatını yakından tanıyarak üst düzey yetkililerle fikir alışverişinde bulundu.
Buna göre Mustafa Kemal ile ilgili,
I. Kişiliğini çok yönlü olarak geliştirmiştir.
II. Diplomasi alanında tecrübe kazanmıştır.
III. Batılı fikirlerin etkisi altında kalmıştır.
IV. Karışıklıklara ve ayaklanmalara şahit olmuştur.
çıkarımlarından hangilerine ulaşılabilir?
A) I ve II
B) I ve III
C) II ve IV
D) III ve IV
BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI’NIN BAZI NEDENLERİ
- Büyük bir sömürge imparatorluğu kurmuş olan İngiltere’nin sömürgecilik yarışında rakibi olan Almanya’yla çıkar çatışması yaşaması
- Rusya’nın Balkanlarda izlediği panslavizm politikasından Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun rahatsız olması
- Avrupa’daki devletlerin siyasi ve ekonomik rekabette üstünlük kurabilmek için kara ve denizlerde silahlanma yarışına yönelmesi
Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Balkanlar üzerindeki çıkar çatışmaları büyük devletleri karşı karşıya getirmiştir.
B) Milliyetçi fikirlerin güçlenmesi, Avrupa’daki ulus devletleri tehdit etmiştir.
C) Devletler, savaş öncesinde askerî güçlerini artırmaya yönelik politikalar izlemiştir.
D) Avrupalı devletlerin emperyalist tutumları savaşın çıkmasında etkili olmuştur.
7. Soru: Mustafa Kemal’in Fikir Hayatını Etkileyen Şehirler
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Mustafa Kemal’in yetiştiği şehirler onun çok yönlü bir lider olmasını sağlamıştır. Selânik, Manastır ve İstanbul onun fikir dünyasını ve entelektüel birikimini geliştirirken; Sofya’daki askerî ataşelik görevi ve yabancı temsilcilerle kurduğu temaslar diplomasi alanında tecrübe edinmesini sağlamıştır.
ÇÖZÜM VE ÖNCÜL ANALİZİ
- I. Kişiliğini çok yönlü olarak geliştirmiştir: (Ulaşılabilir) Farklı kültürleri tanıması, yabancı basını takip etmesi, siyasi gelişmeleri izlemesi ve sosyal ilişkiler kurması onun çok yönlü bir kişilik kazandığını gösterir.
- II. Diplomasi alanında tecrübe kazanmıştır: (Ulaşılabilir) Sofya’da yabancı ve üst düzey devlet yetkilileriyle bir araya gelerek görüşmeler yapması ve fikir alışverişinde bulunması, diplomasi alanında deneyim kazandığının doğrudan kanıtıdır.
- III. Batılı fikirlerin etkisi altında kalmıştır: (Ulaşılamaz) Mustafa Kemal Batı’daki gelişmeleri ve fikirleri takip etmiş, ancak körü körüne bir etkinin altında kalmamış; bunları millî değerlerle harmanlamıştır. Verilen metinde de böyle bir bağımlılık/tesir ifadesi yer almaz.
- IV. Karışıklıklara ve ayaklanmalara şahit olmuştur: (Ulaşılamaz) Metindeki şehir anlatımlarında isyan, karışıklık veya ayaklanmalara şahit olduğuna dair hiçbir bilgi verilmemiştir.
CEVAP: A) I ve II
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: LGS İnkılap Tarihi sorularında Sofya şehri doğrudan diplomasi / dış politika tecrübesi ile eşleştirilir. Metinde verilmeyen genel tarihi bilgiler (ayaklanmalar, savaşlar vb.) paragrafa dayalı sorularda doğru kabul edilmez.
8. Soru: I. Dünya Savaşı’nın Nedenleri ve Bloklaşmalar
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: I. Dünya Savaşı’nın genel nedenleri sömürgecilik (emperyalizm), milliyetçilik ve silahlanma yarışıdır. Panslavizm politikası çok uluslu imparatorlukları (Avusturya-Macaristan ve Osmanlı) tehdit etmiştir; tek bir milletten oluşan ulus devletleri değil.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- A) Rusya ile Avusturya-Macaristan’ın Balkanlar ve Panslavizm üzerindeki çekişmesi, büyük devletlerin karşı karşıya geldiğini doğrular.
- B) Milliyetçilik akımı ulus devletleri değil, bünyesinde birçok farklı milleti barındıran çok uluslu imparatorlukları (Avusturya-Macaristan gibi) tehdit etmiştir. Ayrıca verilen şemada “ulus devletlerin tehdit edildiği” bilgisi kesinlikle yer almaz.
- C) “Kara ve denizlerde silahlanma yarışına yönelmesi” ifadesi, devletlerin askerî güçlerini artırmaya çalıştığını açıkça gösterir.
- D) İngiltere ve Almanya arasındaki “sömürgecilik yarışı”, doğrudan emperyalist rekabetin savaşa yol açtığını kanıtlar.
CEVAP: B — Milliyetçi fikirlerin güçlenmesi, Avrupa’daki ulus devletleri tehdit etmiştir.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Milliyetçilik akımı ulus devletleri güçlendirirken, imparatorlukları (çok uluslu yapıları) parçalamıştır. Kavramların zıtlığına (imparatorluk vs. ulus devlet) dikkat edilmelidir.