Sinav_Rehberi
(YKS ve LGS Sınav Rehberi)
2
Ortaokul Matematik Etkinlik 3: 1. Sütun ile 2. Sütun İfadelerini Eşleştirme
KULLANILAN KURALLAR VE FORMÜLLER:
- Üslü İfadeler: a^n = \underbrace{a \times a \times \dots \times a}_{n \text{ tane}}
- İşlem Önceliği: Parantez içi \rightarrow Üslü ifadeler \rightarrow Çarpma/Bölme (soldan sağa) \rightarrow Toplama/Çıkarma (soldan sağa)
- Bütünler Açılar: Toplamları 180^\circ olan iki açıdır.
- Çarpma ve Toplamanın Özellikleri:
- Değişme Özelliği: a \times b = b \times a
- Birleşme Özelliği: a \times (b \times c) = (a \times b) \times c
- Dağılma Özelliği: a \times (b \pm c) = a \times b \pm a \times c
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — 5’in küpü
- 5’in küpü: 5^3 = 5 \times 5 \times 5 = 125 bulunur.
- Eşleştiği Harf: e (125)
Adım 2 — 8585 : 85
- Bölme işlemi yapılır: 8585 \div 85 = 101 bulunur.
- Eşleştiği Harf: h (101)
Adım 3 — 5400 \times 200
- Kolay çarpma yöntemiyle: 54 \times 2 = 108. Sıfırlar eklenir: 1\,080\,000 elde edilir.
- Eşleştiği Harf: i (1\,080\,000)
Adım 4 — 5^2 + 4^2
- Üslü ifadeler hesaplanır: 5^2 = 25 ve 4^2 = 16.
- Toplama yapılır: 25 + 16 = 41 bulunur.
- Eşleştiği Harf: g (41)
Adım 5 — 0,28 sayısının kesir gösteriminin en sade hâli
- Onda birler ve yüzde birler basamağı kullanılarak kesre çevrilir: 0,28 = \frac{28}{100}.
- Pay ve payda 4 ile sadeleştirilir: \frac{28 \div 4}{100 \div 4} = \frac{7}{25}.
- Eşleştiği Harf: f (\frac{7}{25})
Adım 6 — Dört basamaklı en küçük sayı ile en büyük rakamın çarpımı
- Dört basamaklı en küçük sayı: 1000.
- En büyük rakam: 9.
- Çarpım: 1000 \times 9 = 9000 bulunur.
- Eşleştiği Harf: ı (9000)
Adım 7 — 11’in karesi
- 11’in karesi: 11^2 = 11 \times 11 = 121 bulunur.
- Eşleştiği Harf: b (121)
Adım 8 — 15 - (3 \times 4)
- Öncelik parantez içindedir: 3 \times 4 = 12.
- Çıkarma yapılır: 15 - 12 = 3 bulunur.
- Eşleştiği Harf: j (3)
Adım 9 — (15 - 3) \times 4
- Öncelik parantez içindedir: 15 - 3 = 12.
- Çarpma yapılır: 12 \times 4 = 48 bulunur.
- Eşleştiği Harf: d (48)
Adım 10 — (2^3 + 3^2) - (2 \times 3)
- Birinci parantez: 2^3 = 8, 3^2 = 9 \rightarrow 8 + 9 = 17.
- İkinci parantez: 2 \times 3 = 6.
- Sonuç: 17 - 6 = 11 bulunur.
- Eşleştiği Harf: c (11)
Adım 11 — 3 + (2 + 7) = (3 + \square) + 7, \square = ?
- Toplama işleminde birleşme özelliğine göre parantezlerin yeri değişse de sonuç değişmez.
- Eşitliğin sağlanması için \square = 2 olmalıdır.
- Eşleştiği Harf: a (2)
Adım 12 — 3 \times 11 = 11 \times 3
- Çarpanların yeri değiştiğinde sonuç değişmez. Bu durum Değişme özelliği olarak adlandırılır.
- Eşleştiği Harf: o (Değişme özelliği)
Adım 13 — 6 \times (13 \times 4) = (6 \times 13) \times 4
- Çarpma işleminde sayıların farklı gruplandırılarak çarpılması sonucu değiştirmez. Bu durum Birleşme özelliği olarak adlandırılır.
- Eşleştiği Harf: r (Birleşme özelliği)
Adım 14 — 12 : 4 \times 3
- Bölme ve çarpma aynı öncelik sırasına sahiptir, bu nedenle işlem soldan sağa doğru yapılır.
- 12 \div 4 = 3
- 3 \times 3 = 9 bulunur.
- Eşleştiği Harf: p (9)
Adım 15 — 5 \times (3 + 8) = 5 \times 3 + 5 \times 8
- Dışarıdaki çarpım parantez içindeki terimlere tek tek dağıtılmıştır. Bu durum Dağılma özelliği olarak adlandırılır.
- Eşleştiği Harf: k (Dağılma özelliği)
Adım 16 — 8535455 sayısında tekrar eden rakamların basamak değerleri toplamı
- Sayı içerisindeki rakamlar incelendiğinde tekrar eden tek rakam 5’tir (4 kez tekrarlanmıştır).
- 5 rakamının bulunduğu basamaklar ve basamak değerleri:
- Yüz binler basamağı: 5 \times 100\,000 = 500\,000
- Binler basamağı: 5 \times 1000 = 5000
- Onlar basamağı: 5 \times 10 = 50
- Birler basamağı: 5 \times 1 = 5
- Toplam: 500\,000 + 5000 + 50 + 5 = 505\,055 bulunur.
- Eşleştiği Harf: n (505\,055)
Adım 17 — Bütünler iki açıdan biri 70^\circ ise diğeri kaç derecedir?
- Bütünler iki açının toplamı 180^\circ’dir.
- Diğer açı: 180^\circ - 70^\circ = 110^\circ bulunur.
- Eşleştiği Harf: l (110)
Adım 18 — 13 \times (7 - 11) = \Delta \times 7 - \Delta \times 11, \Delta = ?
- Çarpma işleminin çıkarma işlemi üzerine dağılma özelliğine göre parantez dışındaki çarpan \Delta = 13’tür.
- Eşleştiği Harf: m (13)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
EŞLEŞTİRME CEVAP ANAHTARI:
- \rightarrow e (125)
- \rightarrow h (101)
- \rightarrow i (1\,080\,000)
- \rightarrow g (41)
- \rightarrow f (\frac{7}{25})
- \rightarrow ı (9000)
- \rightarrow b (121)
- \rightarrow j (3)
- \rightarrow d (48)
- \rightarrow c (11)
- \rightarrow a (2)
- \rightarrow o (Değişme özelliği)
- \rightarrow r (Birleşme özelliği)
- \rightarrow p (9)
- \rightarrow k (Dağılma özelliği)
- \rightarrow n (505\,055)
- \rightarrow l (110)
- \rightarrow m (13)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. İşlem Önceliği
- Tanım: Birden fazla matematiksel işlemin yer aldığı ifadelerde işlemlerin hangi sırayla yapılacağını belirten kurallar bütünüdür.
- Bu problemde: Adım 14’te bölme ve çarpma yan yana geldiğinde işlemin soldan sağa sırayla yapılması gerektiği uygulanmıştır.
2. Bütünler Açı
- Tanım: Ölçüleri toplamı 180^\circ olan iki açıya bütünler açılar denir.
- Bu problemde: Adım 17’de 70^\circ’lik açının bütünleni 180^\circ - 70^\circ = 110^\circ olarak hesaplanmıştır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Soldan Sağa İşlem Önceliği Hatası
- Yanlış: 12 : 4 \times 3 işleminde önce çarpma yapıp 12 \div 12 = 1 bulmak.
- Doğru: Aynı öncelikteki bölme ve çarpma yan yana ise işlem soldan sağa yapılır: 12 \div 4 = 3, ardından 3 \times 3 = 9.
- Neden yanlış: Çarpma ve bölme işlemlerinin birbirine karşı üstünlüğü yoktur, öncelik solda olan işlemindir.
Benzer bir işlem önceliği veya üslü sayı sorusunu birlikte çözmek için yeni bir soru sormak ister misin?