Terimleri birbirinden farklı birer doğal sayı ve ar-
tan olan bir dizinin ilk yedi terimi 5,6, 10, a, 12,
b, c dir.
Bu sayıların aritmetik ortalaması 11 olduğuna
göre, a +b toplaminın en büyük değeri kaçtır?
A) 25
B) 27 C) 28
D) 32
E) 34
(2008- ÖSS Mat 1)
Artan Bir Dizide Terimler ve Aritmetik Ortalama Sorusu
KULLANILAN FORMÜL VE KURALLAR:
- Aritmetik Ortalama: Terimlerin toplamı / Terim sayısı
- Artan Dizi Şartı: n_1 < n_2 < n_3 < ...
- Doğal Sayı Şartı: Terimler \{0, 1, 2, ...\} kümesine ait olmalıdır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Verilenleri Analiz Etme ve Toplamı Bulma
Dizinin ilk yedi terimi: 5, 6, 10, a, 12, b, c olarak verilmiştir.
Bu 7 sayının aritmetik ortalaması 11 olduğuna göre, sayıların toplamı:
7 \times 11 = 77 olmalıdır.
Adım 2 — Denklem Kurma
Terimleri toplayalım:
5 + 6 + 10 + a + 12 + b + c = 77
33 + a + b + c = 77
a + b + c = 44
Adım 3 — Artan Dizi Şartını Uygulama
Dizi “artan” olduğu için terimler arasındaki sıralama şu şekildedir:
5 < 6 < 10 < a < 12 < b < c
Bu sıralamaya göre a değeri 10 ile 12 arasında bir doğal sayı olmalıdır.
Dolayısıyla;
a = 11 olmak zorundadır.
Adım 4 — a + b Toplamının En Büyük Değerini Bulma
a = 11 olduğunu bulduk. Şimdi denklemde yerine yazalım:
11 + b + c = 44
b + c = 33
a + b toplamının en büyük olması için b değerini seçebileceğimiz en büyük değer yapmalıyız.
Ancak artan dizi kuralına göre sıralama şöyledir:
12 < b < c
b + c = 33 toplamında b’yi en büyük seçmek için c’yi $b$’den sadece 1 büyük seçmeliyiz (c = b + 1):
b + (b + 1) = 33
2b + 1 = 33 \implies 2b = 32 \implies b = 16
Bu durumda c = 17 olur ve 12 < 16 < 17 şartı sağlanır.
Adım 5 — Final Hesaplama
a = 11
b = 16
a + b = 11 + 16 = 27
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) 27
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Artan Dizi
- Tanım: Her terimi kendinden önceki terimden daha büyük olan dizilerdir.
- Bu problemde: a’nın 11 olmasını ve b < c şartını belirleyen temel kuraldır.
2. Aritmetik Ortalama
- Tanım: Verilerin toplamının veri sayısına bölünmesidir.
- Bu problemde: Tüm terimlerin toplamının 77 olduğunu bulmamızı sağlamıştır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Değerleri Sıralamaya Dikkat Etmemek
- Yanlış: a değerini 10 veya 12 alarak işleme devam etmek.
- Doğru: “Terimleri birbirinden farklı” ve “artan” dendiği için 10 < a < 12 aralığında sadece 11 tam sayısı mevcuttur.
- Neden Yanlış: Sorudaki artan dizi kuralı ihlal edilmiş olur.
Bu konuyu pekiştirmek için benzer bir “artan dizi ve ortalama” sorusu oluşturmamı ister misin?
