Veri Analizi Yapma ve Sonuçları Yorumlama-1
Savunma sanayi, uzun süren teknoloji ve ürün geliştirme süreçlerini içermekle birlikte birlikte yürümek miktarda harcamaları gerektiren önemli bir sektördür.
Grafik 1’de bir ülkede yapılan araştırmada 2005-2022 yılları arasındaki savunma sanayisi ihracat ciroları () verilmiştir.
Grafik 2
Bu ülkenin savunma sanayisi toplam ciroları ile savunma sanayisi ihracat ciroları arasında bir ilişki var mıdır?" şeklinde bir araştırma sorusu oluşturmuştur.
Aşağıda istenilenleri gerçekleştirerek uygulamayı tamamlayınız.
Araştırma sorusunda kullanılan nicel değişkenlerin arasındaki ilişkiyi analiz edebilmesi için hangi görselleştirme ve/veya özetleme araçlarından faydalanılabileceğini sınıf arkadaşlarınızla tartışarak belirleyiniz.
İki nicel (sayısal) değişken arasındaki ilişkinin varlığını, yönünü ve derecesini belirlemek için verilerin birlikte nasıl değiştiğini inceleyen özel istatistiksel görselleştirme ve özetleme araçları kullanılır. Verilen çalışmada savunma sanayisi toplam cirosu (x) ve ihracat cirosu (y) olmak üzere iki adet nicel değişken bulunmaktadır.
1. Kullanılabilecek Görselleştirme Araçları
Serpme Grafiği (Saçılım / Dağılım Grafiği - Scatter Plot):
İki nicel değişken arasındaki ilişkiyi analiz etmede en temel ve en etkili grafik türüdür. Yatay eksene (x) toplam ciro, düşey eksene (y) ihracat cirosu yerleştirilerek her yıl bir nokta (x, y) olarak işaretlenir. Noktaların dağılım düzeni incelenerek ilişkinin yönü (pozitif / negatif), biçimi (doğrusal / eğrisel) ve gücü doğrudan gözlemlenir.
Bileşik (Çoklu) Çizgi Grafiği:
2005–2022 yılları arasındaki her iki ciro değerinin zaman içindeki artış/azalış trendlerini aynı grafik üzerinde eş zamanlı karşılaştırmak amacıyla kullanılır.
2. Kullanılabilecek Sayısal Özetleme Araçları
Pearson Korelasyon Katsayısı (r):
İki nicel değişken arasındaki doğrusal ilişkinin yönünü ve gücünü sayısal olarak özetleyen ölçüttür.
-1 \le r \le 1
r > 0 ise toplam ciro arttıkça ihracat cirosunun da arttığı (pozitif yönlü ilişki),
r değerinin +1’e yaklaşması ilişkinin oldukça güçlü olduğu anlamına gelir.
Doğrusal Regresyon Analizi (y = ax + b):
Değişkenler arasındaki ilişkinin matematiksel modelini kurarak toplam cirodaki değişime bağlı olarak ihracat cirosunu tahmin etmek için regresyon doğrusundan faydalanılır.
Kovaryans:
İki nicel değişkenin ortalamalarından sapmalarının çarpımını göstererek değişkenlerin aynı yönde mi yoksa ters yönde mi hareket ettiğini özetler.
Sınav / Analiz İpucu:
İki nicel değişken arasındaki bağıntıyı araştırırken ilk adım her zaman serpme grafiği çizerek genel dağılımı görmek, ikinci adım ise bu ilişkiyi korelasyon katsayısı (r) ile sayısal olarak doğrulamaktır.
Serpme grafiğinde ortaya çıkabilecek pozitif, negatif ve sıfır korelasyon durumlarının grafiksel gösterimlerini de detaylandıralım mı?
1. Kullanılabilecek Görselleştirme Araçları
Sınav / Analiz İpucu: