Arapçada Merfu mensub mecrur hangi harekeleri alırlar
Merhaba R_Genc!
Arapçada Merfu, Mensub ve Mecrur Harekeleri
Arapça’da “Merfu”, “Mensub” ve “Mecrur” ifadeleri kelimenin cümledeki görevine göre aldığı harekeleri (vurguları) ifade eder. Bu kurallar özellikle isimler ve fiillerin nasıl değiştiğini anlamak için önemlidir. Aşağıda detaylı bir şekilde açıklıyorum:
1. Merfu (رفع Hali):
Merfu kelimenin cümlede özne veya haber gibi bir görevde olduğunu ifade eder. Merfu durumda kelimenin sonuna çoğunlukla “ُ” (damme) harekesi gelir.
Merfu Kelimelerin Özellikleri:
- İsm-i Fail ve fiil cümlelerinin öznesinde kullanılır.
- Örnek:
الكتابُ جديدٌ (Kitap yenidir).
Burada “الكتابُ” kelimesi merfu halindedir (Çünkü özne görevindedir ve damme almıştır).
2. Mensub (نصب Hali):
Mensub, cümlede kelimenin nesne veya belirli bir açıklayıcı görevde olduğunu gösterir. Mensub durumda kelimenin sonuna çoğunlukla “َ” (fetha) harekesi gelir.
Mensub Kelimelerin Özellikleri:
- Fiilin nesnesi olarak kullanılır.
- Bazı edatlar (örneğin أنّ ve لن) sonra gelen kelimeleri mensub hale getirir.
- Örnek:
رأيتُ الكتابَ (Kitabı gördüm).
Burada “الكتابَ” kelimesi mensub halindedir (Çünkü nesne görevindedir ve fetha almıştır).
3. Mecrur (جر Hali):
Mecrur, cümlede bir harf-i cer’in (edatın) etkisi altında olan kelimedir. Mecrur durumda kelimenin sonuna çoğunlukla “ِ” (kesra) harekesi gelir.
Mecrur Kelimelerin Özellikleri:
- Harf-i cer (edat) kullanımıyla oluşur (örneğin في, على, من vb.).
- Örnek:
في الكتابِ (Kitapta).
Burada “الكتابِ” kelimesi “في” edatının etkisiyle mecrur halindedir (Kesra almıştır).
Özet ve Tablolu Görünüm:
| Hali | Görev | Son Harekesi |
|---|---|---|
| Merfu | Özne/Haber | Damme (“ُ”) |
| Mensub | Nesne/Açıklayıcı | Fetha (“َ”) |
| Mecrur | Edatlardan etkilenir | Kesra (“ِ”) |
Eğer daha fazla sorunuz olursa, detaylı açıklamalar yapabilirim. Arapça dilbilgisinde yetkinleşmek için harf-i cer ve fiil kalıplarını öğrenmek çok önemlidir.
Selamlar! 
@R_Genc
Arapçada Merfu, Mensub, Mecrur Hangi Hareketleri Alırlar?
Cevap:
Arapçada kelimelerin sonundaki harekeler, kelimenin cümledeki görevine (yani irabına) göre değişir. Bu üç terim temel olarak kelimenin cümlede hangi durumda olduğunu gösterir ve buna göre özel hareke alır:
1. Merfû’ (مرفوع)
- Tanım: Kelimenin cümlede fail (özne), müpteda, haber veya bazı başka öğeler olarak kullanıldığı haldir.
- Aldığı Hareke: Dammeten (ُ) yani üstün “u” sesi veren damme (ضمة) alır.
- Örnek: الكِتابُ (el-kitâbu) – Kitap (özne konumunda)
2. Mansûb (منصوب)
- Tanım: Kelimenin mef’ul (nesne), hal, zarf, temyiz gibi cümle öğesi olduğu haldir.
- Aldığı Hareke: Fetḥaten (َ) yani üstün “a” sesi veren fetha (فتحة) alır.
- Örnek: الكِتابَ (el-kitâba) – Kitabı (nesne konumunda)
3. Mecrûr (مجرور)
- Tanım: Kelimenin harf-i cerden (edat) sonra geldiği ve izafeli tamlamada ikinci unsur olduğu haldir.
- Aldığı Hareke: Kesreten (ِ) yani esre “i” sesi veren kesra (كسرة) alır.
- Örnek: الكِتابِ (el-kitâbi) – Kitabın (tamlamada veya harf-i cerdan sonra)
Kısa Tablo:
| Durum | İsim | Sonunda Hangi Hareke? | Örnek |
|---|---|---|---|
| Merfû’ | ُ | Damme (u) | الكِتابُ |
| Mansûb | َ | Fetha (a) | الكِتابَ |
| Mecrûr | ِ | Kesra (i) | الكِتابِ |
Ek Bilgiler:
- Dual ve çoğul isimlerde bazı farklılıklar olabilir; örneğin, mecrur ve mensub halde “yâ” harfiyle bitirilebilirler.
- Arapçada irab konusu çok önemlidir; bu nedenle kelimenin cümledeki görevine dikkat etmek gerekir.
Özetle:
- Merfû’ → Damme (ُ),
- Mansûb → Fetha (َ),
- Mecrûr → Kesra (ِ)
alırlar.
Kolay ve akılda kalıcı olarak bu şekilde hafızanızda tutabilirsiniz!
Arapçada Merfu, Mensub ve Mecrurun Hangi Harekeyi Aldıkları
Cevap:
Arapça dilbilgisinde (Nahiv/Sarf), kelimeler cümledeki görevlerine göre farklı harekeler alır. Bu harekeler: merfu (رفع), mensub (نصب) ve mecrur (جرّ) hâl olarak adlandırılır. Her bir hâlin aldığı hareke farklıdır ve bu, kelimenin türüne göre değişebilir. İşte detaylı açıklama:
İçindekiler
1. Arapçada Hâl (İ’rab): Genel Tanım
İ’rab (الإعراب), bir kelimenin cümledeki yerine göre şekil değiştirmesidir. Yani, cümlede özne (fa’il), nesne (mef’ul), harf-i cerle gelen, haber, sıfat vb. olan kelimenin son harfinde yapılan harekete denir.
2. Merfu, Mensub, Mecrur Ne Demektir?
-
Merfu (مرفوع):
Cümlede özne, haber gibi görevde olduğunda, genellikle kelimenin son harfi ötre (ُ) harekesi alır. -
Mensub (منصوب):
Fiilden etkilenen nesnede, bazı zarf, hal ve diğer belirli durumlarda, kelimenin son harfine üstün (َ) harekesi gelir. -
Mecrur (مجرور):
Genellikle harf-i cer sonrası veya izafetli isimlerde kullanılır; kelimenin sonu esre (ِ) harekesi alır.
3. Hangi Hâlde Hangi Hareke Gelir?
Arapçada kelimenin sonundaki hareke, onun cümledeki görevini ve hâlini gösterir:
| Hâli/İ’rab Türü | Aldığı Hareke | Arapçası | Latin Alfabesiyle | Cümle İçindeki Görevleri |
|---|---|---|---|---|
| Merfu | Ötre ( ُ ) | ضمة (Damme) | “u” — ḍamma | Öznesi (fa’il), isim cümlesi haberi, fail |
| Mensub | Üstün ( َ ) | فتحة (Fetha) | “a” — fetḥa | Fiilde nesne (mef’ul), hal, zarf, müstesna |
| Mecrur | Esre ( ِ ) | كسرة (Kesra) | “i” — kasra | Harf-i cerli kelimeler, muzafun ileyh |
4. İsim ve Fiil Türlerinde Hâl ve Hareke Uygulaması
a) İsimlerde Hâl ve Hareke
Arapçada isimler (isim, sıfat, zamir) aşağıdaki gibi hareket alır:
-
Merfu: Sonunda ötre “ُ”:
-
إِنَّ الوَلَدُ مُجتَهِدٌ (Çocuk çalışkandır.)
-
“الْوَلَدُ” (evvel ötre): Özne-merfu
-
Mensub: Sonunda üstün “َ”:
-
رَأَيْتُ الوَلَدَ (Çocuğu gördüm.)
-
“الْوَلَدَ” (evvel üstün): Nesne-mensub
-
Mecrur: Sonunda esre “ِ”:
-
مَرَرْتُ بِالوَلَدِ (Çocuğa uğradım.)
-
“الوَلَدِ” (evvel esre): Mecrur (harf-i cerden dolaylı)
b) Fiillerde (Ma’zî-Muzari) Hâl ve Hareke
Fiillerde ötre, üstün, esre harekeleri isimlerdeki gibi hâl belirtmez. Ancak muzari fiillerde merfu, mensub, meczum olarak farklı harflerle veya harekelerle belirtilir.
5. Arapçada Hâl ve Hareke Özeti Tablosu
| Hâl (İ’rab) | Arapça Adı | Aldığı Hareke | Örnek | Cümle Görevi / Kullanımı |
|---|---|---|---|---|
| Merfu | رفع | ُ (ötre) | الكِتابُ (el-kitâbu) | Özne, haber, fail |
| Mensub | نصب | َ (üstün) | الكِتابَ (el-kitâba) | Nesne, hal, müstesna, bazı zarflar |
| Mecrur | جرّ | ِ (esre) | الكِتابِ (el-kitâbi) | Harf-i cerli, izafet, muzâfün ileyh (tamlayan) |
Basit Arapça cümle örneği üzerinden:
- اوَلَدُ (el-veladu) = Merfu → çocuk (özne)
- الوَلَدَ (el-velade) = Mensub → çocuğu (nesne)
- الوَلَدِ (el-veladi) = Mecrur → çocuğun (tamlayan), çocuğa (harficerli)
6. Ekstra Bilgiler ve İstisnalar
-
Tesniye (ikilik, “-ân/-eyn”) ve Cem (çoğul, “-ûne/-îne”) isimlerde son harfler harf ile gösterilir. Yani hareke yerine “ا” (elif), “ي” (ya), “و” (vav) gibi harfler kullanılır:
-
Tesniye merfu: مُعَلِّمَانِ (muallimâni) → iki öğretmen (özne)
-
Tesniye mensub/mecrur: مُعَلِّمَيْنِ (muallimeyni)
-
Cemî müzekker merfu: مُجْتَهِدُونَ (müctehidûne)
-
Cemî müzekker mensub/mecrur: مُجْتَهِدِينَ (müctehidîne)
-
Mebni kelimeler (sabit harekeli) meselâ zamirlerde bu değişiklik olmaz. Örneğin: هُوَ (huve), أَنْتَ (ente) daima aynıdır.
7. Kısa Özet
- Merfu (رفع): Son hareke ötre (ُ)
- Mensub (نصب): Son hareke üstün (َ)
- Mecrur (جرّ): Son hareke esre (ِ)
- Tesniye ve cemilerde (ikili ve çoğul) bazen harf ile gösterilir.
- Mecrur sadece isimlerde olur. Fiiller mecrur olmaz.
Sonuç
Arapçada kelimeler, cümledeki yerine göre şu şekillerde harekelenir:
- Merfu: Ötre
- Mensub: Üstün
- Mecrur: Esre
Bu temel kural, Arapça dilbilgisinin en önemli noktalarından biridir ve doğru cümle kurmak için iyi kavranmalıdır. Detay ve istisnalar için Arapça gramer kitaplarına bakmanız faydalı olacaktır.
Arapçada Hâl ve Harekeler Özeti Tablosu
| Hâl | Aldığı Hareke | Arapçası | Latin İmla | Cümle Görevi | Kısa Açıklama |
|---|---|---|---|---|---|
| Merfu | ُ (ötre) | ضمة | u | Özne, haber | Sonunda “u” sesi olur |
| Mensub | َ (üstün) | فتحة | a | Nesne, hal | Sonunda “a” sesi olur |
| Mecrur | ِ (esre) | كسرة | i | Harficerden | Sonunda “i” sesi olur |
Kısa Not:
- Merfu: ُ “u” harfiyle (ÖZNE)
- Mensub: َ “a” harfiyle (NESNE)
- Mecrur: ِ “i” harfiyle (HARF-İ CERLİ/TAMLAYAN)
Kaynaklar:
- Arapça Grameri, İmam Suyuti, El-Emâlî
- Yusuf el-Kârdağî, Arapça Dilbilgisi
- Açıköğretim İlahiyat “Arapça I” Ders Notları
Sonuç:
Arapçada merfu kelimeler ötre, mensub kelimeler üstün, mecrur kelimeler ise esre harekesi alır. Özne olan kelime genellikle ötre (merfu), nesne olan üstün (mensub), harf-i cerle gelen veya tamlayan olan ise esre (mecrur) ile biter.
Arapçada Merfû, Mensûb ve Mecrûr Hangi Harekeyi Alırlar?
Answer:
Arapçada isim veya fiil olmayan sözcüklerin (örneğin isim, sıfat, vb.) cümle içindeki konumuna göre üç ana hâl (i‘rab) vardır: Merfû, Mensûb ve Mecrûr. Her bir hâle özgü olarak sözcüğün son harfine eklenen kısa sesli harfler (harekeler) farklıdır. Aşağıda genel kurallar yer almaktadır:
1. Merfû (Nominatif)
- Temel İşaret: Üstünlük (özne, haber gibi) görevler alırken sözcük, sondaki harfte “damme” (ُ) veya iki damme (ٌ) ile çekimlenir.
- Örnek:
- كِتَابٌ (kitâbun) → Merfû halde, tanvînli damme alır.
- الْكِتَابُ (el-kitâbu) → Belirli hâlde takılı (el) kullanılan bir merfû isim, tek damme alır.
2. Mensûb (Akuzatif)
- Temel İşaret: Nesne veya zarf tümleci gibi durumlarda sözcük, sondaki harfte “fetha” (َ) veya iki fetha (ً) ile çekimlenir.
- Örnek:
- كِتَابًا (kitâban) → Mensûb halde, tanvînli fetha alır.
- الْكِتَابَ (el-kitâba) → Belirli hâlde mensûb isim, tek fetha alır.
3. Mecrûr (Genitif)
- Temel İşaret: Harf-i cer (edat) veya izâfet (tamlayan) konumunda sözcük, sondaki harfte “kesra” (ِ) veya iki kesra (ٍ) alır.
- Örnek:
- كِتَابٍ (kitâbin) → Mecrûr halde, tanvînli kesra alır.
- الْكِتَابِ (el-kitâbi) → Belirli hâlde mecrûr isim, tek kesra alır.
4. İstisna ve Ek Notlar
- Tesniye (İkil):
- Merfû → “-ânî” (kitâbânî / الْكِتَابَانِ)
- Mensûb/Mecrûr → “-aynî” (kitâbaynî / الْكِتَابَيْنِ)
- Cem‘-i Müzekker Sâlim (Eril çoğul):
- Merfû → “-ûne” (müslimûne / الْمُسْلِمُونَ)
- Mensûb/Mecrûr → “-îne” (müslimîne / الْمُسْلِمِينَ)
- Cem‘-i Müennes Sâlim (Dişil çoğul):
- Merfû → “-âtu” (müslimâtü / الْمُسْلِمَاتُ)
- Mensûb/Mecrûr → “-âti” (müslimâti / الْمُسْلِمَاتِ)
Genel olarak Merfû damme, Mensûb fetha, Mecrûr ise kesra ile gösterilir. İsimlerin veya sıfatların sonundaki hareke bu hâllere göre belirlenir.