Anne ve babanın saç rengi bakımından fenotipleri ve genotipleri aşağıdaki gibidir.
Çocuklarının saç rengi karakteri;
I. saf döl siyah saçlı,
II. melez döl siyah saçlı,
III. sarı saçlı
özelliklerinden hangileri olamaz? (İnsanlarda koyu saç rengi, açık saç rengine baskındır.)
A) Yalnız I.
B) I ve II.
C) I ve III.
D) II ve III.
Monohibrit Çaprazlama ve Saç Rengi Kalıtımı
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: İki karakter çaprazlanırken her ebeveynden yavruya birer alel gen aktarılır. Baskın gen (K) siyah saçı, çekinik gen (k) ise sarı saçı temsil eder; saf döl (homozigot) baskın birey oluşabilmesi için her iki ebeveynde de en az birer baskın alel bulunmalıdır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Görselde verilen ebeveyn genotipleri:
- Baba: Kk (Melez siyah saçlı)
- Anne: kk (Saf çekinik sarı saçlı)
Çaprazlama yapıldığında oluşabilecek çocukların genotip ve fenotip dağılımı:
Kk \times kk \rightarrow Kk,\ Kk,\ kk,\ kk
- \%50 ihtimalle Kk (Melez döl siyah saçlı)
- \%50 ihtimalle kk (Saf döl sarı saçlı)
Öncüllerin Değerlendirilmesi:
- I. Saf döl siyah saçlı (KK): Anne kk genotipine sahip olduğu için yavruya yalnızca çekinik (k) geni aktarabilir. Yavrunun KK olabilmesi için anneden de K geni gelmesi gerekirdi. Bu nedenle saf döl siyah saçlı çocuk oluşamaz.
- II. Melez döl siyah saçlı (Kk): Babadan K, anneden k geni gelerek \%50 olasılıkla oluşabilir.
- III. Sarı saçlı (kk): Babadan k, anneden k geni gelerek \%50 olasılıkla oluşabilir.
Soru bizden olamayacak özelliği istediği için yalnızca I numaralı durum gerçekleşemez.
CEVAP: A) Yalnız I.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Çekinik fenotipli (kk) bir ebeveynin bulunduğu ailelerde, çocuklara mutlaka en az bir tane çekinik gen (k) aktarılır. Bu yüzden bu ailede hiçbir çocuk homozigot baskın (KK) olamaz.