- Taşra, edebiyattan sinemaya geçişin en kestirme (kısa)
yoludur. Orada zaman, mekân ve insan sinematografik
anlamın bütün gereksinimlerini (ihtiyaçlarını)
karşılayabilecek bir derinliğe sahiptir. Ancak bu derinlik
çoğu zaman dışa kapalılığı ve kasvetli (iç sıkıntısı veren)
bekleyişleri de içinde taşır. Ama şu da bir gerçek ki
şehirlerin sahte (yapmacık) yüzü karşısında orada,
aradığınız sıcaklığı bulursunuz (keşfedersiniz).
Bu parçada numaralanmış sözlerden hangisinin
anlamı parantez (1 içinde verilen açıklamayla
uyuşmamaktadır?
A) I
B) II
C) III
D) IV
E) V - Editörün yazdığı tanıtım yazısında o eski kasabanın
sembolü olan tarihi çeşmeden ve önündeki asırlık
konaktan söz ediliyordu. Onların ayakta olduğunu bilmek,
kendisine ayrı bir mutluluk verdi. Resimdeki yaşlı
amcalardan ikisini bildi ama birini hiç görmemişti daha
önce. Onlardan biri, kasabanın akıl hocası olarak bilinirdi.
Aynı zamanda hümanist birisiydi. Bütün insanları kardeş
bilir, kimseyi ötekileştirmezdi.
Bu parçada “bilmek” sözcüğü aşağıdaki anlamlardan
hangisine karşılık gelecek şekilde kullanılmamıştır?
A) Sorumlu tutmak
B) Tanımak, hatırlamak
C) Herhangi bir özelliği ile tanınmak
D) Öyle olduğunu kabul etmek
E) Bir şey hakkında bilgi sahibi olmak, öğrenmek - Şiir, verili dilin kader olmadığını gösterir. Dilin
değişebileceğini; düşüncenin değişebileceğini gören
insansa dünyanın da değişebileceğini kavrar. Dolayısıyla
her iyi şiir, görünüşte katı ve sert bir zeminde bir çatlak
açar ve oradan başka bir dünyanın ışığını sızdırır.
Yüzyıllar içinde gerçekleşen her gerçek devrimin özünde
şiir vardır.
şiirle ilgili anlatılmak istenen aşağıdakilerden
hangisidir?
A) Toplumsal sorunların görünür hâle getirilerek
eleştirilmesini sağladığı
B) Yerleşik düşünceleri irdeleyerek okuru yaşamın
telaşından uzaklaştırdığı
C) Doğru bilinen gerçekleri sorgulayarak farklı düşünme
alternatifleri oluşturduğu
D) Gerçeği doğrudan anlatmak yerine kendine özgü dilsel
söyleyiş ve imgelerle sezdirdiği
E) Duygusal konular yerine düşünsel konulara
yoğunlaştığı - Bir kentin geçmişini anlamak isteyenler, önce o şehrin
sessiz köşelerine bakmalıdır. Çünkü görkemli yapılar
kadar gündelik hayatın izlerini taşıyan küçük ayrıntılar da
tarih için — kabul edilir. Bunlar fark edilmediğinde
şehirler birbirine benzer, hafızalarını —. Bu yüzden
koruma çalışmaları, yalnızca anıtsal eserleri değil,
sıradan görünen unsurları da —.
Bu parçada boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden
hangisi sırasıyla getirilmelidir?
A) belge - yok eder - ayıklamalıdır
B) vazgeçilmez - yitirir - kapsamalıdır
C) tartışmalı - yeniler - içermelidir
D) önemli - korur - geciktirmelidir
E) kuşkulu - zayıflatır - görmezden gelmemelidir
TYT Türkçe Sözcükte ve Cümlede Anlam Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Sözcük ve söz öbeklerinin bağlam içerisindeki anlamını belirlerken cümlenin bütününe kattığı yan/mecaz anlamlar, sözcükler arası anlamsal örtüşmeler ve kalıplaşmış tamlamalar dikkate alınır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
1. Soru: Parantez İçi Anlam Uyuşmazlığı
- I (kestirme - kısa): Bir yere varmada en az zaman alan, en kısa yol anlamında doğru kullanılmıştır.
- II (gereksinimlerini - ihtiyaçlarını): “Gereksinim” ve “ihtiyaç” eş anlamlıdır, tam örtüşür.
- III (kasvetli - iç sıkıntısı veren): Kasvet, insana sıkıntı ve bunaltı veren kasvetli ortamları ifade eder; açıklamayla uyuşur.
- IV (sahte - yapmacık): Samimi olmayan, içtenlikten uzak tutumlar için “yapmacık” kullanımı birebir uygundur.
- V (bulursunuz - keşfedersiniz): Cümledeki “sıcaklığı bulursunuz” ifadesi, aranan samimiyete ulaşmak, kavuşmak, erişmek demektir. “Keşfetmek” ise var olan fakat bilinmeyen gizli bir şeyi ilk kez ortaya çıkarmaktır; bağlamdaki anlamla uyuşmaz.
CEVAP: E) V
2. Soru: “Bilmek” Sözcüğünün Anlamları
Parçada geçen “bilmek” fiilinin cümledeki anlam karşılıkları:
- “ayakta olduğunu bilmek” \rightarrow E) Bir şey hakkında bilgi sahibi olmak, öğrenmek
- “amcalardan ikisini bildi” \rightarrow B) Tanımak, hatırlamak
- “akıl hocası olarak bilinirdi” \rightarrow C) Herhangi bir özelliği ile tanınmak
- “kardeş bilir” \rightarrow D) Öyle olduğunu kabul etmek, saymak
- Parçada “sorumlu tutmak” (“bunu senden bilirim” gibi) anlamında bir kullanım bulunmamaktadır.
CEVAP: A) Sorumlu tutmak
3. Soru: Söz Öbeğinin Anlamı
- Söz Grubu: “Katı ve sert bir zeminde bir çatlak açarak oradan başka bir dünyanın ışığını sızdırmak”
- Bağlam İncelemesi: Metinde dil ve düşüncenin değişmez bir kader olmadığı, şiirin bu kalıpları yıktığı vurgulanmaktadır. “Katı ve sert zemin”, değişmez ve mutlak kabul edilen yerleşik/doğru bilinen algıları simgeler; “çatlak açıp ışık sızdırmak” ise bu kabulleri esneterek yeni, alternatif düşünme pencereleri açmayı temsil eder.
CEVAP: C — Doğru bilinen gerçekleri sorgulayarak farklı düşünme alternatifleri oluşturduğu
4. Soru: Boşluk Doldurma
- 1. Boşluk: Görkemli binaların yanında gündelik hayatın izleri tarih araştırmaları için vazgeçilmez bir unsurdur.
- 2. Boşluk: Bu ayrıntılar korunmadığında kentin geçmişi silinir ve şehirler zamanla kendi “hafızalarını yitirir” (hafıza kavramı “yitirmek” fiiliyle eşleşir).
- 3. Boşluk: Anıtsal yapılarla birlikte sıradan görünen ayrıntıların da korunması hedeflendiği için çalışmalar bu unsurları da kapsamalıdır.
CEVAP: B — vazgeçilmez - yitirir - kapsamalıdır
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Parantez içi anlam uyuşmazlığı sorularında parantez içindeki kelimeyi cümlede ilgili sözün yerine koyarak okuyunuz; kulağa doğal gelen ancak terimsel/kavramsal olarak farklı bir eylemi anlatan (bulmak \neq keşfetmek gibi) çeldiricilere dikkat ediniz.