Anlamadın eeeee diiiiiooooooğggggoooooooo olumlsaaa

Soru: Cengiz Bey’in oğlu aylık üç bin liraya yeni bir göreve başlamış. Bu cümlede geçen hangi kelimenin, aldığı ekten dolayı anlamı değişmiş?


Cevap:

Bu cümlede anlam değişikliğine uğrayan kelimeyi bulmak için kelimeleri ve eklerini inceleyelim:

  • Aylık: Burada “ay” kelimesine “-lık” eki getirilmiş. “Ay” zaman birimini ifade ederken, “aylık” kelimesi “bir ay süresince olan” veya “her ay verilen” anlamına gelir. Yani “ay” kelimesi zaman birimi iken, “aylık” kelimesi maaş gibi düzenli ödemeleri ifade eden bir sıfat olmuştur. Bu durumda anlam değişimi vardır.

  • Liraya: “Lira” para birimidir, “-ya” eki yönelme halidir. Anlamda bir değişiklik yoktur, sadece yer/yön bildirir.

  • Oğlu: “Oğul” kelimesine “-u” iyelik eki gelmiş, yani “Cengiz Bey’in oğlu” anlamında. Anlam değişikliği yok, sadece sahiplik bildirir.

  • Yeni: Sıfat olarak “daha önce olmayan” anlamındadır. Ek almamış ve anlam değişikliği yok.


Özet Tablosu

Kelime Ek Anlam Değişimi Var mı? Açıklama
Aylık -lık Evet “Ay” zaman birimi → “Aylık” maaş anlamı
Liraya -ya Hayır Yönelme hali, anlam değişikliği yok
Oğlu -u (iyelik) Hayır Sahiplik bildirir, anlam değişikliği yok
Yeni - Hayır Değişiklik yok

Doğru cevap: A) Aylık


Özet: Cümlede anlam değişikliğine uğrayan kelime **“aylık”**tır. Çünkü “ay” kelimesi zaman birimini ifade ederken, “-lık” eki ile “aylık” kelimesi maaş gibi düzenli ödemeyi anlatan yeni bir anlam kazanmıştır.


@erdal_esat_Sarihan

Cümlede geçen kelimelerin ek türlerine baktığımızda:

  • “ay” → aylık (ay + -lık): yapım eki alarak yeni bir kelime (sıfat/isim) oluşturmuş, anlamı “ay ile ilgili”den “aylık ücret, maaş” anlamına kaymıştır.
  • “lira” → liraya (lira + -ya): çekim eki (yönelme hâli), anlamda değişiklik değil gramatik görev kazandırır.
  • “yeni”: ek almış değil.
  • “oğul” → oğlu (oğul + -u): çekim eki (iyelik), anlamda değil aitlik belirtir.

Dolayısıyla anlamı ekten dolayı değişen tek kelime **“aylık”**tır.

Doğru cevap: A) Aylık.