ya
Anayasa değişikliklerini şekil bakımindan denet-
lemek
Yasama dokunulmazlığını kaldırmak
H Uyuşmazlık Mahkemesinin başkanıni seçmek
IV) Kanunları, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerini ve
meclis iç tüzüğünü şekil ve esas bakımindan de-
netlemek
Yukarıdakilerden hạngileri Anayasa Mahkemesi-
nin görevleri arasındadır?
A) Il ve IV
B) I, Il ve IV
e) 1, Il ve ||
D)1, Il ve IV1 II ve IV
Anayasa Mahkemesinin Görevleri ve Yargı Denetimi
Anayasa Mahkemesi, Türkiye Cumhuriyeti anayasal düzeninin korunmasında en üst yargı mercidir. Bu soru, mahkemenin hem denetim yetkilerini hem de idari görevlerini ayırt etmemizi beklemektedir.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Öncül I’in Analizi (Anayasa değişikliklerini şekil bakımından denetlemek)
Anayasa Mahkemesi, Anayasa değişikliklerini sadece şekil (usul) bakımından denetleyebilir. Esas (içerik) bakımından denetleme yetkisi yoktur. Bu nedenle I. öncül Anayasa Mahkemesinin görevleri arasındadır.
Adım 2 — Öncül II’in Analizi (Yasama dokunulmazlığını kaldırmak)
Yasama dokunulmazlığını kaldırma yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu’na aittir. Anayasa Mahkemesi bu kararı kendisi almaz; ancak kaldırılan dokunulmazlığa karşı yapılan iptal istemlerini inceler. Dolayısıyla dokunulmazlığı kaldırmak bir mahkeme görevi değil, meclis görevidir. II. öncül yanlıştır.
Adım 3 — Öncül III’ün Analizi (Uyuşmazlık Mahkemesinin başkanını seçmek)
Anayasa Mahkemesi, kendi üyeleri arasından bir asıl üyeyi Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı olarak seçer. Bu, Anayasa Mahkemesinin idari görevlerinden biridir. Bu nedenle III. öncül doğrudur.
Adım 4 — Öncül IV’ün Analizi (Kanunları, CB Kararnamelerini ve İçtüzüğü denetlemek)
Anayasa Mahkemesi; kanunları, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerini ve TBMM İçtüzüğünü hem şekil hem de esas bakımından denetler. Bu, mahkemenin en temel yargısal görevidir. IV. öncül doğrudur.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
I. Öncül: Şekil denetimi (Doğru)
II. Öncül: Dokunulmazlık kaldırma (Yanlış - TBMM’nin görevi)- III. Öncül: Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı seçimi (Doğru)
- IV. Öncül: Kanun, CBK ve İçtüzük denetimi (Doğru)
Adım 6 — Son Doğrulama
Doğru olan maddeler I, III ve IV’tür. Görseldeki şıklar incelendiğinde bu kombinasyon D seçeneğinde yer almaktadır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D) I, III ve IV
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Şekil Denetimi
- Tanım: Bir düzenlemenin sadece yapılış usulüne (yetersayı, oylama biçimi vb.) uygunluğunun incelenmesidir.
- Bu problemde: Anayasa değişikliklerinde mahkemenin tek yetkisidir.
2. Esas Denetimi
- Tanım: Bir düzenlemenin içeriğinin Anayasa’nın maddelerine aykırı olup olmadığının incelenmesidir.
- Bu problemde: Kanunlar ve CB kararnameleri için hem şekil hem esas denetimi yapılır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Dokunulmazlık Yanılgısı
- Yanlış: Anayasa Mahkemesi dokunulmazlığı kaldırır.
- Doğru: TBMM dokunulmazlığı kaldırır; Anayasa Mahkemesi bu kararın iptali talebine bakar.
- Neden Yanlış: Kararı alan merci ile denetleyen mercii karıştırmak KPSS’de sıkça sorulan bir çeldiricidir.
Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla kimleri yargıladığı konusuna da göz atmak ister misin?