Anadolu’da birçok medeniyete ait tarihî ve kültürel zenginlikler günümüz toplumlarına miras kalmıştır. Bu eserlerden bazıları, bulundukları şehirler için sembol niteliği kazanmıştır.
Aşağıdakilerden hangisinin İstanbul için bu sembollerden olduğu söylenemez?
A) Kız Kulesi
B) Topkapı Sarayı
C) Ortaköy Camii
D) İstanbul Boğazı
E) Galata Kulesi
Tarihî ve Kültürel Miras ile Doğal Varlıkların Ayrımı
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Tarihî ve kültürel miras; geçmiş uygarlıklar tarafından insan eliyle inşa edilmiş, mimari ve kültürel değeri olan beşerî eserlerdir (saray, kule, cami vb.). Doğada kendiliğinden oluşmuş deniz, göl, dağ ve boğaz gibi coğrafi yapılar ise doğal varlık sınıfına girer.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Soru kökünde “medeniyetlere ait tarihî ve kültürel zenginlikler” ve “bu eserler” ifadesiyle geçmiş uygarlıkların inşa ettiği beşerî yapılar vurgulanmıştır:
- A) Kız Kulesi: Antik dönemden Osmanlı’ya uzanan geçmişiyle insan yapımı sembolik bir tarihî eserdir.
- B) Topkapı Sarayı: Osmanlı İmparatorluğu’na yüzyıllarca yönetim merkezi olmuş önemli bir kültürel ve tarihî mirastır.
- C) Ortaköy Camii: 19. yüzyılda inşa edilen, Boğaziçi’nin simgelerinden olan tarihî ve mimari bir eserdir.
- D) İstanbul Boğazı: Jeolojik ve doğal süreçlerle kendiliğinden oluşmuş bir doğal varlıktır; bir medeniyet tarafından inşa edilen “tarihî/kültürel eser” değildir.
- E) Galata Kulesi: Cenevizliler döneminde savunma amacıyla inşa edilmiş tarihî bir mimari yapıdır.
CEVAP: D) İstanbul Boğazı
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Sosyal Bilgiler ve Coğrafya sorularında “tarihî/kültürel eser” (beşerî, insan yapımı) ile “doğal güzellik/varlık” (kendiliğinden oluşan coğrafi unsurlar) ayrımı en sık kullanılan çeldirici yöntemidir. Boğazlar, peri bacaları, travertenler ve şelaleler insan eliyle yapılmadığı için doğrudan doğal unsurdur.