Kazanımn: F.7.7.1.2. Ampullerin seri ve paralel
¡ bağlandiği durumlardaki parlaklıklarını devre
üzerinde gözlemleyerek çıkarımda bulunur.
(K
(M)
A) Yukarıdaki özdeş pil ve lambalarla kurulan devrelerde K, L
ve M harfleri ile gösterilen lambaların parlaklıkları arasındaki
ilişkiyi aşağıdaki boşluğa yazıniz. (6 puan)
************ ******************* e**************** em************1.......1...................1…$1…
B) K ve M devrelerindeki lambaların nasil bağlı olduğunu be-
K’de:
M’de:
Ampullerin Seri ve Paralel Bağlanması ve Parlaklık Analizi
[KULLANILAN FORMÜL VE KURALLAR:]
- Seri Bağlama: Ampuller uç uca eklenir. Toplam direnç artar, devreden geçen akım azalır ve lamba parlaklığı düşer.
- Paralel Bağlama: Ampullerin birer uçları aynı noktada birleşir. Her bir kol ana koldaki gerilimi tam alır, parlaklık değişmez.
- Parlaklık: Bir lambanın parlaklığı, üzerinden geçen akım veya üzerine düşen gerilim ile doğru orantılıdır.
[ÇÖZÜM ADIMLARI:]
Adım 1 — Devre Yapılarının İncelenmesi
- K Devresi: 3 adet özdeş lamba birbirine seri bağlanmıştır. Ancak burada dikkat edilmesi gereken nokta, K devresinde 3 adet pil (güç kaynağı) seri bağlanarak gerilim artırılmıştır.
- L Devresi: Tek bir lamba ve tek bir pil bulunmaktadır. Bu bizim referans devremizdir.
- M Devresi: 2 adet özdeş lamba birbirine paralel bağlanmıştır ve tek bir pil kullanılmaktadır.
Adım 2 — Parlaklık Analizi (A Şıkkı İçin)
- L Lambası: Tek pilin tüm enerjisini tek başına kullanır. Parlaklığı standarttır (V gerilim).
- K Lambası: 3 pil seri bağlı olduğu için toplam gerilim 3V olur. 3 lamba seri bağlı olduğu için bu 3V gerilimi paylaşırlar (3V / 3 = V). Yani K lambasının parlaklığı L ile aynı seviyededir.
- M Lambası: Paralel bağlı devrelerde her bir lamba, pilin gerilimini aynen alır. Tek pil olduğu için her bir lamba V kadar gerilim alır. Dolayısıyla M lambasının parlaklığı da L ve K ile aynıdır.
Adım 3 — Bağlanma Şekillerinin Belirlenmesi (B Şıkkı İçin)
- K’de: Lambalar tek bir hat üzerinde, akımın izleyeceği tek bir yol olacak şekilde uç uca eklenmiştir.
- M’de: Akım pilden çıktıktan sonra iki kola ayrılmakta ve lambalar farklı kollar üzerinde bulunmaktadır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[CEVAP:]
A) Lambaların parlaklıkları arasındaki ilişki:
K = L = M (Hepsinin parlaklığı eşittir.)
B) Lambaların bağlanma şekilleri:
K’de: Seri bağlama
M’de: Paralel bağlama
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[TEMEL KAVRAMLAR:]
1. Seri Bağlama
- [Tanım:] Devre elemanlarının tek bir kol üzerinde ardı ardına bağlanmasıdır.
- [Bu problemde:] K devresinde lambalar seri bağlanarak toplam direnci artırmıştır.
2. Paralel Bağlama
- [Tanım:] Devre elemanlarının uçlarının aynı noktalara bağlanarak akımın kollara ayrılmasıdır.
- [Bu problemde:] M devresinde lambalar paralel bağlanmış, bu sayede her iki lamba da pilden tam verim almıştır.
[SIK YAPILAN HATALAR:]
Pil Sayısını İhmal Etmek
- [Yanlış:] K devresinde 3 lamba olduğu için en sönük K yanar demek.
- [Doğru:] K devresindeki 3 pilin toplam gerilimi artırdığını fark etmek.
- [Neden yanlış:] Parlaklık sadece lamba sayısına değil, pil sayısına (gerilime) da bağlıdır.
Bu devrelerde pil sayıları ve lamba sayıları oranlandığında parlaklıkların neden eşit çıktığını daha detaylı açıklamamı ister misin?