Ametallerden oluşan P ve R maddelerinin modellenmiş tanecikli yapıları aşağıda gösterilmiştir. Bu gösterimde farklı atomlar farklı renkteki kürelerle temsil edilmiştir.
Buna göre, 25^ircC ve 1 atm’de gaz hâlinde bulunan P ve R maddeleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) P maddesi saf maddedir.
B) P maddesi farklı türde iki molekülden oluşur.
C) R maddesi bileşik olarak sınıflandırılır.
D) R maddesinin atomları arasında kovalent bağ vardır.
E) R maddesini oluşturan en küçük birimde atomların sayısal oranı sabittir.
Maddenin Tanecikli Yapısı ve Saf Madde - Karışım Ayrımı
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Aynı tür taneciklerden (tek tür atom veya tek tür molekül) oluşan maddeler saf madde (element veya bileşik), birden fazla farklı tür tanecik içeren maddeler ise karışım olarak sınıflandırılır. Ametal atomları kendi aralarında elektron ortaklaşmasıyla kovalent bağ oluşturur.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Modeldeki tanecikler incelendiğinde:
- P kabında: Sadece siyah kürelerden oluşan moleküller ile sadece mavi kürelerden oluşan moleküller bir arada bulunmaktadır. İki farklı tür molekül içerdiğinden P maddesi bir karışımdır (saf madde değildir).
- R kabında: Bir mavi ve bir siyah kürenin kimyasal olarak bağlanmasıyla oluşan tek tür moleküller bulunmaktadır. Farklı cins ametal atomlarının bağlanmasıyla oluştuğu için R maddesi kovalent bağlı bir bileşiktir.
Seçeneklerin değerlendirilmesi:
- A) P maddesi saf maddedir: Yanlıştır. P maddesi iki farklı element molekülünün fiziksel olarak bir araya gelmesiyle oluşmuş bir karışımdır; saf maddeler tek tür tanecik içerir.
- B) P maddesi farklı türde iki molekülden oluşur: Doğrudur. Modelde siyah atomlardan oluşan moleküller ve mavi atomlardan oluşan moleküller yer almaktadır.
- C) R maddesi bileşik olarak sınıflandırılır: Doğrudur. Farklı cins ametal atomlarının belirli bir oranda kimyasal bağ yapmasıyla oluşmuş tek tür moleküllerden meydana gelmektedir.
- D) R maddesinin atomları arasında kovalent bağ vardır: Doğrudur. Soru kökünde maddelerin ametallerden oluştuğu belirtilmiştir; ametal atomları arasında kovalent bağ kurulur.
- E) R maddesini oluşturan en küçük birimde atomların sayısal oranı sabittir: Doğrudur. R molekülünde her 1 mavi atoma karşılık 1 siyah atom bulunur (1:1 sabit oranı / Sabit Oranlar Kanunu).
CEVAP: A) P maddesi saf maddedir.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Bir görselin “saf madde” olabilmesi için kap içerisinde yalnızca tek tip bağımsız tanecik kümesi görülmelidir. Kabın içinde birbirinden bağımsız farklı renkte veya yapıda moleküller varsa o sistem kesinlikle bir karışımdır. Ametal-ametal bağlarının daima kovalent karakterli olduğunu unutmayınız.