Fibonacci Dizisi ile G ve F Terimleri Üzerine Çözüm
Fibonacci dizisi ve tanımlı G_n terimleriyle verilen soruyu çözmek için önerilerin doğruluğunu inceleyeceğiz. Soruyu detaylı bir şekilde açıklayarak çözüme ulaşacağız.
Fibonacci Dizisi:
Fibonacci dizisi, şu şekilde tanımlanmıştır:
- F_1 = F_2 = 1
- F_n = F_{n-1} + F_{n-2} (n ≥ 3 için)
Bu diziyi kullanarak G_n dizisi şu şekilde tanımlanmış:
G_n = F_{n+1} - F_n
Soruda Verilen Öncüller:
- I. G₃₀ − G₂₈ = F₂₈
- II. G₃₂ = F₃₃
- III. \displaystyle \sum_{n=1}^{21}(G_n) = \sum_{n=1}^{20}(F_n)
Çözüm:
I. G₃₀ − G₂₈ = F₂₈
Diziye göre G_n = F_{n+1} − F_n olduğu için,
G₃₀ = F₃₁ − F₃₀
G₂₈ = F₂₉ − F₂₈
Bu terimleri çıkarırsak:
G₃₀ − G₂₈ = (F₃₁ − F₃₀) − (F₂₉ − F₂₈)
Bu ifadeyi düzenleyelim:
G₃₀ − G₂₈ = F₃₁ − F₃₀ − F₂₉ + F₂₈
Buradan ötürü sadeleştirerek G₃₀ − G₂₈ = F₂₈ olduğunu buluruz.
Öncül I doğru.
II. G₃₂ = F₃₃
Burada G_n = F_{n+1} − F_n olduğundan:
G₃₂ = F₃₃ − F₃₂.
Görüldüğü gibi G₃₂ ≠ F₃₃.
Öncül II yanlış.
III. \displaystyle \sum_{n=1}^{21}(G_n) = \sum_{n=1}^{20}(F_n)
Dizide G_n = F_{n+1} − F_n olduğu için:
Seriyi açarak yazalım.
\displaystyle \sum_{n=1}^{21}G_n = (F_2 − F_1) + (F_3 − F_2) + \dots + (F_{22} − F_{21})
Bu durumda tüm ara terimler birbirini götürür ve:
\displaystyle \sum_{n=1}^{21}G_n = F_{22} − F_1.
Aynı şekilde \displaystyle \sum_{n=1}^{20}F_n, Fibonacci dizisinin ilk 20 teriminin toplamıdır.
Ancak bu iki toplam eşit değildir.
Öncül III yanlış.
Sonuç:
Öncüllerden yalnızca I doğrudur.
Cevap: A) Yalnız I
Aşağıdaki adımlarla kontrol edilebilir:
G₃₀ = F₃₁ – F₃₀,
G₂₈ = F₂₉ – F₂₈.
Dolayısıyla
G₃₀ – G₂₈ = (F₃₁ – F₃₀) – (F₂₉ – F₂₈)
= F₃₁ – F₃₀ – F₂₉ + F₂₈
= (F₃₀ + F₂₉) – F₃₀ – F₂₉ + F₂₈ (F₃₁ = F₃₀ + F₂₉)
= F₂₈.
Yani I. ifade (G₃₀ – G₂₈ = F₂₈) doğrudur.
G₃₂ = F₃₃ – F₃₂’nin F₃₃ olabilmesi için F₃₂ = 0 olması gerekir ki bu imkânsızdır.
Dolayısıyla II. ifade (G₃₂ = F₃₃) yanlıştır.
Σ Gₙ (n=1’den 21’e) = Σ [Fₙ₊₁ – Fₙ] (n=1’den 21’e).
Bu dizi “teleskopik” olduğu için,
= [F₂ – F₁] + [F₃ – F₂] + [F₄ – F₃] + … + [F₂₂ – F₂₁]
= F₂₂ – F₁
= F₂₂ – 1.
Öte yandan bilinen bir toplam formülüyle
Σ Fₙ (n=1’den 20’ye) = F₂₂ – 1
elde edilir. Dolayısıyla
Σ Gₙ (n=1’den 21’e) = Σ Fₙ (n=1’den 20’ye),
yani III. ifade doğrudur.
Sonuç olarak I. ve III. öncüller doğru, II. ise yanlıştır.
Soru:
Fₙ : n. Fibonacci sayısını göstermek üzere, Fibonacci dizisi
Fₙ + Fₙ₊₁ = Fₙ₊₂
F₁ = F₂ = 1
olarak tanımlanır. Fibonacci dizisinin terimleri ile (Gₙ) dizisi aşağıdaki şekilde oluşturuluyor:
G₁ = F₂ – F₁
G₂ = F₃ – F₂
Gₙ = Fₙ₊₁ – Fₙ
Buna göre,
I. G₃₀ – G₂₈ = F₂₈
II. G₃₂ = F₃₃
III. ∑(n=1 to 21) Gₙ = ∑(n=1 to 20) Fₙ
Verilen öncüllerden hangisi veya hangileri doğrudur?
Answer:
-
I. G₃₀ – G₂₈ = F₂₈
• G₃₀ = F₃₁ – F₃₀,
• G₂₈ = F₂₉ – F₂₈.
Dolayısıyla
G₃₀ – G₂₈ = (F₃₁ – F₃₀) – (F₂₉ – F₂₈) = F₃₁ – (F₃₀ + F₂₉) + F₂₈.
Fibonacci özelliğinden F₃₁ = F₃₀ + F₂₉ olduğu için parantez içiyle sadeleşir ve sonuç F₂₈ çıkar. Bu ifade doğrudur. -
II. G₃₂ = F₃₃
• G₃₂ = F₃₃ – F₃₂.
Bunun F₃₃ olması için F₃₂ = 0 gerekirdi; oysa F₃₂ ≠ 0’dır. Dolayısıyla bu ifade yanlıştır. -
III. ∑(n=1 to 21) Gₙ = ∑(n=1 to 20) Fₙ
• Gₙ = Fₙ₊₁ – Fₙ olduğu için toplama teleskopik şekilde açılır:
∑(n=1 to 21) [Fₙ₊₁ – Fₙ] = F₂₂ – F₁ = F₂₂ – 1.
• Fibonacci dizisi kısmi toplam formülünden ∑(n=1 to m) Fₙ = Fₘ₊₂ – 1 olduğu bilinir. Dolayısıyla
∑(n=1 to 20) Fₙ = F₂₂ – 1.
İki sonuç da F₂₂ – 1’e eşit olduğundan III. öncül doğrudur.
Böylece I ve III doğrulanır, II ise yanlış çıkar.
Cevap seçeneği “I ve III”.
