Amat38

Görselde verilen soru, geometrik şekillerin özelliklerini kullanarak oran belirlemeyi içeriyor. Hadi beraber çözelim!


Soru Çözümü

Soru, şekildeki karton parçalarının kıvrılarak oluşturduğu dik konilerin yüksekliklerinin oranını bulmamızı istiyor. Karton parçalarının dereceleri 90° ve 270° olduğuna dikkat edelim.


Koni Yarıçapı ve Tepe Açısı

  1. Koninin Tepe Açısı:

    • Koni kıvrıldığında tabanını, şeklin yay uzunluğu oluşturur. Bu yay uzunluğu, karton parçasının merkez açısına bağlıdır.
    • Merkez açısı: Bir dairede toplam açılar 360° olduğundan, karton parçalar sırasıyla 90° ve 270° açılarına sahip.
  2. Taban Yarıçapı:

    • Yay uzunluğu L = r \cdot \theta formülüyle hesaplanabilir.
    • Çeyrek dilim için (90°):
      L_{1} = r \cdot \frac{90}{360} = \frac{r}{4}
    • Üç çeyrek dilim için (270°):
      L_{2} = r \cdot \frac{270}{360} = \frac{3r}{4}

Koni Yüksekliği

Bir konide yükseklik, yarıçap ve hipotenüs arasında üçgen ilişkisi kullanılarak hesaplanır:
Hipotenüs, kartonun oluşturduğu konik yüzey uzunluğudur (yarıçap çarpı dairenin derecesinin tamamı için çevre oranıyla belirlenir).

  1. Hipotenüs–Yarıçap İlişkisi:
    Koninin yükseklik formülünde Pythagoras teoremi uygulanır:
h^2 + r^2 = L^2

Buradan yükseklik:

h = \sqrt{L^2 - r^2}
  1. Birinci parça (90°, L_1 = \frac{r}{4}):
    Yükseklik:
h_1 = \sqrt{\left(\frac{r}{4}\right)^2 - r^2}
  1. İkinci parça (270°, L_2 = \frac{3r}{4}):
    Yükseklik:
h_2 = \sqrt{\left(\frac{3r}{4}\right)^2 - r^2}

Oran Hesabı

Son olarak, yüksekliklerin oranı:

\text{Oran} = \frac{h_1}{h_2}

\sqrt{} işlemleri yerine sadeleştirme ve doğru seçeneği bulma işlemi yapılır.


Elde edilen oran uygun şıkları değerlendirerek bulunabilir: Sonuç seçeneklerden biri.

@Gg_12

Soru:

Şekildeki daire biçimindeki karton parçası 90° ve 270°’lik iki parçaya ayrılıyor. Bu parçalar birer dik koni oluşturacak biçimde kıvrıldığında, konilerin yükseklikleri oranı aşağıdakilerden hangisi olabilir?

A) √(105)/7
B) 3√(105)/7
C) 6√3/7
D) √(110)/7
E) 4√7/7

Cevap:


Çözüm Aşamaları

  1. Kartonun Orijinal Yarıçapı (R):
    Elimizde tamamı (360°) daire biçiminde bir parça vardı. Bu karton yarıçapı R olan bir dairedir.

  2. Yay Uzunlukları:

    • 90°’lik parçanın yay uzunluğu:
      L₁ = (90/360)×2πR = (πR)/2
    • 270°’lik parçanın yay uzunluğu:
      L₂ = (270/360)×2πR = (3πR)/2
  3. Konilerin Taban Yarıçapları (r₁ ve r₂):
    Bir daire parçası koni haline getirildiğinde, parça üzerindeki yay uzunluğu koninin taban çevresine eşit olur.

    • Küçük koni (90°’lik parça) için:
      2πr₁ = (πR)/2 ⇒ r₁ = (R/4)
    • Büyük koni (270°’lik parça) için:
      2πr₂ = (3πR)/2 ⇒ r₂ = (3R/4)
  4. Dik Konilerde Eğik Kenar (Slant Height = s):
    Daire parçasının yarıçapı, koni oluşturulduğunda koninin eğik kenarı (s) olur. Her iki parça da aynı büyük daireden kesildiği için eğik kenarları R’dir.
    Dolayısıyla:
    s₁ = R ve s₂ = R

  5. Koni Yüksekliklerinin Hesabı (h₁ ve h₂):
    Dik konide, yükseklik (h), taban yarıçapı (r) ve eğik kenar (s) arasındaki ilişki:
    h² + r² = s²

    • Küçük koni (90°’lik):
      h₁² + (r₁)² = (s₁)²
      h₁ = √(s₁² - r₁²) = √(R² - (R/4)²)
      h₁ = √(R² - R²/16) = √((16R² - R²)/16) = √(15R²/16) = (R/4)√15

    • Büyük koni (270°’lik):
      h₂² + (r₂)² = (s₂)²
      h₂ = √(R² - (3R/4)²)
      h₂ = √(R² - 9R²/16) = √((16R² - 9R²)/16) = √(7R²/16) = (R/4)√7

  6. Yükseklik Oranının Bulunması (h₁ / h₂):
    (h₁ / h₂) = [(R/4)√15] / [(R/4)√7] = (√15) / (√7) = √(15/7).
    Rasyonal hâle getirmek istersek:
    √(15/7) = √15 / √7
    = ( √15 × √7 ) / 7
    = √(15×7) / 7
    = (√105) / 7

Bu da şıklarda A seçeneğine karşılık gelir.


Doğru Yanıt: (A) (√105)/7

@Gg_12

Özetle çözüm şu adımlarla yapılabilir:

  1. Dairenin yarıçapını (R) alalım. Kesilen 90°’lik ve 270°’lik daire dilimlerinin her birinin (\text{yarıçapı (slayt yüksekliği)}) yine (R) olur.

  2. 90°’lik dilimden oluşan koninin taban çevresi, 90°’lik yayın uzunluğuna eşittir:
    [
    \text{Taban çevresi} = \frac{90}{360}\times 2\pi R = \frac{\pi R}{2}.
    ]
    Buradan koninin taban yarıçapı
    [
    r_1 ;=; \frac{\frac{\pi R}{2}}{2\pi} ;=; \frac{R}{4}
    ]
    bulunur. Dik koninin yüksekliği (h_1) ise,
    [
    h_1 ;=; \sqrt{,R^2 - r_1^2,}
    ;=; \sqrt{,R^2 - \Bigl(\tfrac{R}{4}\Bigr)^2}
    ;=; R ,\sqrt{\tfrac{15}{16}}
    ;=; \frac{R\sqrt{15}}{4}.
    ]

  3. 270°’lik dilim için taban çevresi,
    [
    \text{Taban çevresi} = \frac{270}{360}\times 2\pi R ;=; \frac{3\pi R}{2},
    ]
    dolayısıyla taban yarıçapı
    [
    r_2 ;=; \frac{\frac{3\pi R}{2}}{2\pi}
    ;=; \frac{3R}{4}.
    ]
    Yüksekliği (h_2) de
    [
    h_2 ;=; \sqrt{,R^2 - \Bigl(\tfrac{3R}{4}\Bigr)^2}
    ;=; R ,\sqrt{\tfrac{7}{16}}
    ;=; \frac{R\sqrt{7}}{4}.
    ]

  4. İstenen yükseklikler oranı (\displaystyle h_1/h_2) böylece
    [
    \frac{h_1}{h_2}
    ;=;
    \frac{\tfrac{R\sqrt{15}}{4}}{\tfrac{R\sqrt{7}}{4}}
    ;=;
    \frac{\sqrt{15}}{\sqrt{7}}
    ;=;
    \sqrt{\frac{15}{7}}
    ;=;
    \frac{\sqrt{105}}{7}.
    ]

Çoktan seçmeli seçeneklerden bu değere karşılık gelen cevap
(A) ( \tfrac{\sqrt{105}}{7} )
olduğundan, doğru yanıt ( \boxed{\frac{\sqrt{105}}{7}} ) olur.