Soru: y = 3x^2 ve y = 12x^2 eğrileri ile y = 48 doğrusu arasında kalan kapalı bölgenin alanı kaç birim kare (br^2)dir?
Çözüm:
Bu tür problemler, integrasyon ve kapalı bölgelerin alanlarını hesaplama konularını içerir. Kapalı bölgenin alanı, eğriler ve doğru arasında kalan kısmın integrasyonu ile bulunur.
Adım 1: Kesim noktalarını bulun
Kesim noktalarını bulmak için verilen doğrular ve eğrileri birbirine eşitleyerek çözüm yapacağız.
1. y = 3x^2 ve y = 48 doğrusu kesim noktası:
2. y = 12x^2 ve y = 48 doğrusu kesim noktası:
Adım 2: Bölgeleri belirleyin
Kesim noktalarına göre alan hesaplamasının yapılacağı bölgeler:
- Sol bölge: [-4, -2]
- Sağ bölge: [2, 4]
Adım 3: Alan hesaplama
Kapalı bölgenin alanı iki eğri arasındaki farkın integrasyonu ile hesaplanır:
İlk Bölge: [-4, -2]
- İlk terim:
- İkinci terim:
Bölge alanı:
Orta Bölge: [-2, 2]
Benzer şekilde hesaplanır.
Son Bölge: [2, 4]
Sonuç:
Alan toplamı 64 birim kare olarak bulunur.
Cevap: A) 64
Aşağıdaki çözüm, eğrilerin birbirleriyle ve doğruyla hangi aralıklarda kesiştiğini gözeterek yapılabilir:
-
Eğrilerin kesişim noktaları
• y = 3x² ile y = 48 doğrusunun kesiştiği noktalar:
3x² = 48 ⟹ x² = 16 ⟹ x = ±4.
• y = 12x² ile y = 48 doğrusunun kesiştiği noktalar:
12x² = 48 ⟹ x² = 4 ⟹ x = ±2.
• y = 3x² ile y = 12x² eğrileri x = 0 noktasında kesişir. -
Kapanan bölgenin parçaları
Bu üç eğri, x = –4 ile x = 4 arasında kapalı bir bölge oluşturur. Bölgeyi simetriden dolayı x ≥ 0 tarafında inceleyip bulduğumuz alanı ikiyle çarpmak kolaylık sağlar. Sağ yarıda (x ≥ 0) iki alt bölge vardır:- 0 ≤ x ≤ 2 aralığında, y = 3x² ile y = 12x² arasındaki bölge
- 2 ≤ x ≤ 4 aralığında, y = 3x² ile y = 48 arasındaki bölge
-
Alan hesapları
a) 0 ≤ x ≤ 2 arası:
• Üst eğri: y = 12x²
• Alt eğri: y = 3x²
Alan = ∫₀² [12x² – 3x²] dx
= ∫₀² 9x² dx
= 9 ∫₀² x² dx
= 9 × (x³/3) |₀²
= 9 × (8/3)
= 24.b) 2 ≤ x ≤ 4 arası:
• Üst doğru: y = 48
• Alt eğri: y = 3x²
Alan = ∫₂⁴ [48 – 3x²] dx
= 48 ∫₂⁴ dx – 3 ∫₂⁴ x² dx
= 48(4 – 2) – 3 [ (x³/3) |₂⁴ ]
= 48 × 2 – 3 [ (64/3) – (8/3) ]
= 96 – 3 × (56/3)
= 96 – 56
= 40.Sağ taraftaki toplam alan = 24 + 40 = 64.
-
Simetri gereği toplam alan
Sol tarafta (–4 ≤ x ≤ 0) da aynı alan oluşacağından, toplam alan = 2 × 64 = 128.
Dolayısıyla y = 3x², y = 12x² ve y = 48 tarafından sınırlanan kapalı bölgenin alanı 128 br²’dir.
y = 3x² ve y = 12x² eğrileri ile y = 48 doğrusu arasında kalan kapalı bölgenin alanı kaç br²’dir?
Cevap:
Bu soruda, kapalı bölge üç eğri tarafından sınırlandırılmaktadır:
- y = 3x²
- y = 12x²
- y = 48
Bu eğrilerin kesişim noktalarını bularak ve uygun aralıkları belirleyerek, kapalı bölgenin alanını hesaplamak için integralleri kullanırız.
Adım 1: Kesişim Noktalarını Bulma
-
y = 3x² ile y = 48 kesişimi:
3x² = 48 ⇒ x² = 16 ⇒ x = ±4. -
y = 12x² ile y = 48 kesişimi:
12x² = 48 ⇒ x² = 4 ⇒ x = ±2.
Bu sayede:
- y = 3x², x ∈ [–4, 4] aralığında 48’e kadar çıkmaktadır.
- y = 12x², x ∈ [–2, 2] aralığında 48’den küçük veya eşittir.
Adım 2: Bölgeleri Belirleme
Eğriler grafikte şu şekilde kapalı bir bölge oluşturur:
-
|x| ≤ 2 aralığında:
- Üst eğri: y = 12x²
- Alt eğri: y = 3x²
Bu aralıkta y = 12x², y = 48 ’den küçük kaldığı için kapalı alan, 3x² ve 12x² arasında kalır.
-
2 ≤ |x| ≤ 4 aralığında (yani x ∈ [–4, –2] ve x ∈ [2, 4]):
- Üst doğrusu: y = 48
- Alt eğri: y = 3x²
Çünkü bu bölgede y = 12x², 48 değerini aştığından (12x² > 48), üst sınırı y = 48 doğrusu belirler.
Adım 3: Alanı Hesaplama
Toplam alanı iki bölgenin alanlarının toplamı olarak buluruz.
Bölge A (|x| ≤ 2)
x ∈ [–2, 2] aralığında alan,
Bu ifade çift fonksiyon (x²) olduğundan simetriden yararlanarak 0’dan 2’ye kadar alıp 2 ile çarparız:
Bölge B (2 ≤ |x| ≤ 4)
Bu bölgede alan, y = 48 doğrusu ile y = 3x² arasında olup x ∈ [2, 4] ve ayrıca x ∈ [–4, –2] (simetrik). Önce [2, 4]’teki alanı bulup simetri nedeniyle 2 katına çıkarıyoruz:
Hesaplarsak:
Simetrik diğer kısım için de aynı alan geçerli olduğundan;
Bölge B toplam alanı = 2 × 40 = 80.
Adım 4: Toplam Alan
Her iki bölgenin alanlarını toplayarak kapalı bölgenin toplam alanını elde ederiz:
Sonuç: Kapalı bölgenin alanı 128 br²’dir.
