Çözüm: dy/dx ifadesi için adım adım yaklaşım
Sorunun İncelemesi:
Verilen denklemler:
- y = 2t + 1
- t = u^2 - u + 1
- u = 4v^3 - 1
- v = 5x - 9
Bu denklemlerde y fonksiyonunun x 'e göre türevini ( \frac{dy}{dx} ) bulmamız isteniyor. x = 2 için sonucu hesaplayacağız.
Adım 1: Zincir Kuralını Kullanalım
Zincir kuralı gereği:
Her bir türevi ayrı ayrı hesaplayacağız:
1. \frac{dy}{dt} :
y = 2t + 1 fonksiyonuna göre türev alınır:
2. \frac{dt}{du} :
t = u^2 - u + 1 fonksiyonuna göre türev alınır:
3. \frac{du}{dv} :
u = 4v^3 - 1 fonksiyonuna göre türev alınır:
4. \frac{dv}{dx} :
v = 5x - 9 fonksiyonuna göre türev alınır:
Adım 2: x = 2 için değerleri yerine koyma
Şimdi her bir değişken için x = 2 'den başlayan değerleri hesaplayalım:
v değeri:
u değeri:
t değeri:
y değeri:
y 'yi türevde kullanmamız gerekmiyor, ama sağlaması yapılabilir:
Adım 3: Türevlere değerleri koyma
Şimdi zincir kuralındaki türevleri ve bulduğumuz değerleri yerine koyalım:
Her türevin değerini yerine koyuyoruz:
Değerleri hesaplayalım:
- u = 3 , dolayısıyla 2u - 1 = 2(3) - 1 = 6 - 1 = 5
- v = 1 , dolayısıyla 12v^2 = 12(1^2) = 12
Sonuç:
Sonuç:
Sorunun doğru cevabı B) 600.
y = 2t + 1, t = u² – u + 1, u = 4v³ – 1, v = 5x – 9 ise; x = 2 için (dy/dx) ifadesinin değeri nedir?
Answer:
Bu soruda zincir kuralını (chain rule) kullanarak adım adım türev alacağız. Verilen fonksiyonlar:
• y = 2t + 1
• t = u² – u + 1
• u = 4v³ – 1
• v = 5x – 9
Deriveleri (türevler) tek tek bulalım:
- dy/dt = 2
- dt/du = 2u – 1
- du/dv = 12v² (çünkü 4v³ türevi 12v²’dir)
- dv/dx = 5
Zincir kuralına göre:
dy/dx = (dy/dt) ⋅ (dt/du) ⋅ (du/dv) ⋅ (dv/dx).
Böylece:
dy/dx = 2 × (2u – 1) × (12v²) × 5.
Ardından x = 2 değerinde yukarıdaki değişkenlerin değerlerini sırayla bulalım:
• v = 5x – 9 ⇒ x = 2 için v = 5(2) – 9 = 10 – 9 = 1.
• u = 4v³ – 1 ⇒ v = 1 için u = 4(1³) – 1 = 4 – 1 = 3.
• t = u² – u + 1 ⇒ u = 3 için t = 3² – 3 + 1 = 9 – 3 + 1 = 7 (bu adım, y’nin değerini bulmak için gerekebilir ama türev için önemli olan u ve v değerleridir).
Şimdi bu değerleri türev formülümüzde yerine koyalım:
(2u – 1) u = 3 iken ⇒ 2(3) – 1 = 6 – 1 = 5.
v = 1 ⇒ 12v² = 12(1²) = 12.
Tüm çarpım:
dy/dx = 2 × 5 × 12 × 5 = 2 × 5 = 10 → 10 × 12 = 120 → 120 × 5 = 600.
Dolayısıyla x = 2 için dy/dx değeri 600 bulunur.
Ayrık değişkenlerin her birinde türevi hesaplayıp zincir kuralıyla çarptığımızda sonuca ulaşabilirsiniz. Adım adım gidersek:
- y = 2t + 1 ⇒ dy/dt = 2
- t = u² – u + 1 ⇒ dt/du = 2u – 1
- u = 4v³ – 1 ⇒ du/dv = 12v²
- v = 5x – 9 ⇒ dv/dx = 5
Dolayısıyla
dy/dx = (dy/dt)·(dt/du)·(du/dv)·(dv/dx) = 2·(2u – 1)·(12v²)·5.
x = 2 için önce v’yi bulalım:
v = 5(2) – 9 = 1.
Ardından u:
u = 4(1)³ – 1 = 3.
Şimdi dt/du ve du/dv’yi bu değerlere göre hesaplarsak:
dt/du = 2·3 – 1 = 5,
du/dv = 12·(1)² = 12.
Son olarak:
dy/dx = 2 · 5 · 12 · 5 = 600.
Doğru cevap 600 (B) olur.
