Limit Sorusu Çözümü
Soruda verilen limit problemini adım adım çözelim. Eşitlik şu şekilde verilmiştir:
1. Verilen Fonksiyonlar
f(x) fonksiyonu:
Bu fonksiyonun x eksenine göre simetriği olan u(x) fonksiyonunu bulmamız gerekiyor. x eksenine göre simetri, y değerinin tersi alınması anlamına gelir. Yani:
Sonuç:
2. Limit İfadesini Düzenleme
Limit ifadesi şu şekilde düzenlenir:
3. Çarpım ve Payın Sadeleştirilmesi
Pay kısmı:
Bu ifadeyi açalım:
Paydanın sadeleştirilmiş hali:
4. Limit İfadesi ve Sonuç
Payda sıfır olduğu için bu limit belirsiz oluyor (0/0). Bu nedenle, L’Hopital Kuralı uygulanabilir. Ancak çözüm bu aşamada daha detaylı türev hesapları gerektirir.
İşlemleri detaylandırmam için hangi aşamada sorun yaşadığınızı belirtirseniz, daha fazla açıklama yapabilirim. ![]()
Aşağıdaki adımları izleyerek limiti bulabiliriz:
-
Verilen fonksiyon:
f(x) = 5 − x²/5 -
x‐ekseni üzerindeki simetri, fonksiyonun değerlerini işaret değiştirerek elde edilir; dolayısıyla
u(x) = −f(x) = −(5 − x²/5) = −5 + x²/5 -
f(x)·u(x) çarpımını hesaplayalım:
f(x)·u(x) = (5 − x²/5) · (−5 + x²/5).
Açılımı:
= (5)(−5) + (5)(x²/5) + ( −x²/5 )(−5) + (−x²/5)(x²/5)
= −25 + x² + x² − (x⁴/25)
= −25 + 2x² − (x⁴/25). -
Paydadaki ifadeyi düzenleyelim:
10x − x² − 25 = −(x² − 10x + 25) = −(x − 5)². -
Pay (f(x)·u(x)) ve payda (10x − x² − 25) her ikisi de x = 5’te sıfıra yaklaştığı için 0/0 belirsizliği söz konusudur. Dolayısıyla sadeleştirme/faktörleme yapalım. Örneğin payı tek kesir şeklinde yazıp faktörlemek için 25 ile çarparsak:
25·(f(x)·u(x)) = 25·(−25 + 2x² − x⁴/25)
= −625 + 50x² − x⁴
= −(x⁴ − 50x² + 625)
= −(x² − 25)².Dolayısıyla
f(x)·u(x) = −(x² − 25)² / 25 = −(x − 5)²(x + 5)² / 25. -
Bu ifadeyi paydada −(x − 5)² ile bölersek:
[f(x)·u(x)] / [10x − x² − 25]
= [ −(x − 5)²(x + 5)² / 25 ] / [ −(x − 5)² ]
= (x + 5)² / 25. -
Artık x → 5 limitini doğrudan alabiliriz:
lim (x → 5) [(x + 5)² / 25]
= (5 + 5)² / 25
= 10² / 25 = 100 / 25 = 4.
Cevap: 4.
Soru:
f(x) = 5 − x²/5 fonksiyonunun x-ekseni etrafındaki simetriği u(x) olduğuna göre,
lim (x→5) [f(x)·u(x)] / [10x − x² − 25] limitinin değeri kaçtır?
A) 4
B) 2
C) 0
D) -2
E) -4
Cevap:
x‐ekseni etrafında simetri, fonksiyonu -1 ile çarpmak demektir. Dolayısıyla
u(x) = -f(x) = -(5 - x²/5) = -5 + x²/5.
• f(x)·u(x) = (5 - x²/5)·(-5 + x²/5).
Bu çarpımı açarsak:
(5)(-5) = -25
(5)(x²/5) = x²
(-x²/5)(-5) = +x²
(-x²/5)(x²/5) = -(x⁴/25)
Toplayınca:
f(x)·u(x) = -25 + x² + x² - (x⁴/25)
= -25 + 2x² - x⁴/25.
Paydadaki ifadeyi inceleyelim:
10x - x² - 25 = -(x² - 10x + 25) = -(x - 5)².
Limitte x → 5 iken hem pay 0 hem payda 0 olduğundan 0/0 türünde bir belirsizlik vardır. Terimleri ortak payda 25’te birleştirip polinom olarak faktörleyebilir veya doğrudan (x−5) ifadesine göre genişleterek sadeleştirme yapabiliriz. Uygun şekilde genişletip faktörlersek:
f(x)·u(x) = -(x−5)² (x+5)² / 25,
payda ise -(x−5)².
Bunları bölünce (x−5)² ve önlerindeki eksi işaretler sadeleşir:
lim (x→5) [ -(x−5)² (x+5)² / 25 ] / [ -(x−5)² ]
= lim (x→5) (x+5)² / 25.
Şimdi x = 5 yazınca, (5+5)² / 25 = 100 / 25 = 4 bulunur.
Dolayısıyla doğru cevap 4 (A şıkkı) olur.
