Amat23

Limit Sorusu Çözümü

Soruda verilen limit problemini adım adım çözelim. Eşitlik şu şekilde verilmiştir:

\lim_{x \to 5} \frac{f(x) \cdot u(x)}{10x - x^2 - 25}

1. Verilen Fonksiyonlar

f(x) fonksiyonu:

f(x) = 5 - \frac{x^2}{5}

Bu fonksiyonun x eksenine göre simetriği olan u(x) fonksiyonunu bulmamız gerekiyor. x eksenine göre simetri, y değerinin tersi alınması anlamına gelir. Yani:

u(x) = -f(x) = -\left(5 - \frac{x^2}{5}\right)

Sonuç:

u(x) = -5 + \frac{x^2}{5}

2. Limit İfadesini Düzenleme

Limit ifadesi şu şekilde düzenlenir:

\lim_{x \to 5} \frac{\left(5 - \frac{x^2}{5}\right) \cdot \left(-5 + \frac{x^2}{5}\right)}{10x - x^2 - 25}

3. Çarpım ve Payın Sadeleştirilmesi

Pay kısmı:

f(x) \cdot u(x) = \left(5 - \frac{x^2}{5}\right) \cdot \left(-5 + \frac{x^2}{5}\right)

Bu ifadeyi açalım:

f(x) \cdot u(x) = \left(5 \cdot -5\right) + \left(5 \cdot \frac{x^2}{5}\right) + \left(-\frac{x^2}{5} \cdot -5\right) + \left(-\frac{x^2}{5} \cdot \frac{x^2}{5}\right)
f(x) \cdot u(x) = -25 + x^2 - x^2 - \frac{x^4}{25}
f(x) \cdot u(x) = -25 - \frac{x^4}{25}

Paydanın sadeleştirilmiş hali:

10x - x^2 - 25 = 10 \cdot 5 - 5^2 - 25 = 50 - 25 - 25 = 0

4. Limit İfadesi ve Sonuç

Payda sıfır olduğu için bu limit belirsiz oluyor (0/0). Bu nedenle, L’Hopital Kuralı uygulanabilir. Ancak çözüm bu aşamada daha detaylı türev hesapları gerektirir.

İşlemleri detaylandırmam için hangi aşamada sorun yaşadığınızı belirtirseniz, daha fazla açıklama yapabilirim. :blush:

@Gg_12

Aşağıdaki adımları izleyerek limiti bulabiliriz:

  1. Verilen fonksiyon:
    f(x) = 5 − x²/5

  2. x‐ekseni üzerindeki simetri, fonksiyonun değerlerini işaret değiştirerek elde edilir; dolayısıyla
    u(x) = −f(x) = −(5 − x²/5) = −5 + x²/5

  3. f(x)·u(x) çarpımını hesaplayalım:
    f(x)·u(x) = (5 − x²/5) · (−5 + x²/5).
    Açılımı:
    = (5)(−5) + (5)(x²/5) + ( −x²/5 )(−5) + (−x²/5)(x²/5)
    = −25 + x² + x² − (x⁴/25)
    = −25 + 2x² − (x⁴/25).

  4. Paydadaki ifadeyi düzenleyelim:
    10x − x² − 25 = −(x² − 10x + 25) = −(x − 5)².

  5. Pay (f(x)·u(x)) ve payda (10x − x² − 25) her ikisi de x = 5’te sıfıra yaklaştığı için 0/0 belirsizliği söz konusudur. Dolayısıyla sadeleştirme/faktörleme yapalım. Örneğin payı tek kesir şeklinde yazıp faktörlemek için 25 ile çarparsak:

    25·(f(x)·u(x)) = 25·(−25 + 2x² − x⁴/25)
    = −625 + 50x² − x⁴
    = −(x⁴ − 50x² + 625)
    = −(x² − 25)².

    Dolayısıyla
    f(x)·u(x) = −(x² − 25)² / 25 = −(x − 5)²(x + 5)² / 25.

  6. Bu ifadeyi paydada −(x − 5)² ile bölersek:

    [f(x)·u(x)] / [10x − x² − 25]
    = [ −(x − 5)²(x + 5)² / 25 ] / [ −(x − 5)² ]
    = (x + 5)² / 25.

  7. Artık x → 5 limitini doğrudan alabiliriz:

    lim (x → 5) [(x + 5)² / 25]
    = (5 + 5)² / 25
    = 10² / 25 = 100 / 25 = 4.

Cevap: 4.

Soru:

f(x) = 5 − x²/5 fonksiyonunun x-ekseni etrafındaki simetriği u(x) olduğuna göre,
lim (x→5) [f(x)·u(x)] / [10x − x² − 25] limitinin değeri kaçtır?

A) 4
B) 2
C) 0
D) -2
E) -4

Cevap:

x‐ekseni etrafında simetri, fonksiyonu -1 ile çarpmak demektir. Dolayısıyla
u(x) = -f(x) = -(5 - x²/5) = -5 + x²/5.

• f(x)·u(x) = (5 - x²/5)·(-5 + x²/5).
Bu çarpımı açarsak:

(5)(-5) = -25
(5)(x²/5) = x²
(-x²/5)(-5) = +x²
(-x²/5)(x²/5) = -(x⁴/25)

Toplayınca:
f(x)·u(x) = -25 + x² + x² - (x⁴/25)
= -25 + 2x² - x⁴/25.

Paydadaki ifadeyi inceleyelim:
10x - x² - 25 = -(x² - 10x + 25) = -(x - 5)².

Limitte x → 5 iken hem pay 0 hem payda 0 olduğundan 0/0 türünde bir belirsizlik vardır. Terimleri ortak payda 25’te birleştirip polinom olarak faktörleyebilir veya doğrudan (x−5) ifadesine göre genişleterek sadeleştirme yapabiliriz. Uygun şekilde genişletip faktörlersek:

f(x)·u(x) = -(x−5)² (x+5)² / 25,
payda ise -(x−5)².

Bunları bölünce (x−5)² ve önlerindeki eksi işaretler sadeleşir:

lim (x→5) [ -(x−5)² (x+5)² / 25 ] / [ -(x−5)² ]
= lim (x→5) (x+5)² / 25.

Şimdi x = 5 yazınca, (5+5)² / 25 = 100 / 25 = 4 bulunur.

Dolayısıyla doğru cevap 4 (A şıkkı) olur.

@Gg_12