- Milli Mücadele döneminde siyasi konularda birliği sağlamak
amacıyla birtakım önlemler alinmiştır.
Aşağıdakilerden hangisi bu önlemlerden biri değildir?
A) Lozan görüşmeleri sırasinda Meclis içindeki görüş ayri-
Iiklarının tehlikeli olması üzerine seçimlere gidilmesi
B) Kuva-i Milliye’nin disiplinsiz davranışları karşısında dū-
zenli ordunun kurulması
Ordunun ihtiyaçlarını karşılamak için Tekâlif-i Milliye
buyruklarinin uygulanması
D) İtilaf devletleriyle Londra Konferansi’nın yapılması
E) TBMM’nin yetkilerini geçici olarak Başkomutan Mustafa
Kemal’e birakması
Millî Mücadele Döneminde Siyasi Birliği Sağlamaya Yönelik Önlemlerin Değerlendirilmesi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğinin Analizi
- Lozan görüşmeleri sırasında Meclis içindeki görüş ayrılıklarının tehlikeli olması üzerine seçimlere gidilmesi: I. TBMM içinde Birinci ve İkinci Grup arasında Lozan Barış Görüşmeleri sürecinde sert tartışmalar yaşanmıştır. Görüş ayrılıklarının barış sürecini ve millî birliği zedelemesini önlemek amacıyla 1 Nisan 1923’te seçimlerin yenilenmesi kararı alınmış ve II. TBMM sürecine geçilmiştir. Bu durum, siyasi birliği ve istikrarı sağlamaya yönelik bir iç politika önlemidir.
Adım 2 — B Seçeneğinin Analizi
- Kuva-i Milliye’nin disiplinsiz davranışları karşısında düzenli ordunun kurulması: Kuva-i Milliye birliklerinin başına buyruk hareket etmesi, merkezi otoriteyi tanımaması ve halktan zorla yardım toplaması iç karışıklıklara neden olmuştur. TBMM, siyasi otoriteyi ve emir-komuta zincirinde birliği sağlamak için düzenli orduyu kurmuştur. Bu durum otoriteyi ve siyasi birliği pekiştiren bir önlemdir.
Adım 3 — C Seçeneğinin Analizi
- Ordunun ihtiyaçlarını karşılamak için Tekâlif-i Milliye buyruklarının uygulanması: Kütahya-Eskişehir yenilgisinin ardından orduyu yeniden toparlamak ve ulusal seferberlik ruhuyla tüm kaynakları tek bir amaca yönlendirmek için uygulanmıştır. Maddi ve askeri gücün tek merkezden yönetilerek birliğin korunmasına katkı sağlayan bir tedbirdir.
Adım 4 — D Seçeneğinin Analizi
- İtilaf devletleriyle Londra Konferansı’nın yapılması: Londra Konferansı, I. İnönü Zaferi’nin ardından İtilaf Devletleri’nin çağrısıyla toplanan diplomatik ve uluslararası bir gelişmedir. Hatta İtilaf Devletleri bu konferansa hem TBMM’yi hem de İstanbul Hükümeti’ni davet ederek Türk tarafında ikilik ve siyasi bölünme yaratmayı amaçlamıştır. Dolayısıyla bu gelişme, TBMM’nin içte siyasi birliği sağlamak amacıyla aldığı tedbirler arasında yer almaz; bir dış politika ve diplomasi olayıdır.
Adım 5 — E Seçeneğinin Analizi
- TBMM’nin yetkilerini geçici olarak Başkomutan Mustafa Kemal’e bırakması: Kütahya-Eskişehir Muharebeleri sonrasında Meclis’te yaşanan siyasi krizleri çözmek, Meclis içindeki ayrışmaları engellemek ve savaş koşullarında hızlı kararlar alabilmek amacıyla yasama ve yürütme yetkileri Başkomutanlık Kanunu ile tek elde birleştirilmiştir. Bu doğrudan siyasi ve askeri birliği güvenceye alma önlemidir.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Seçimlerin yenilenmesi — Meclis içi görüş ayrılıklarını gidermek için alınan siyasi bir önlemdir.- B. Düzenli ordunun kurulması — Otorite boşluğunu ve itaatsizliği gidermek için alınan askeri/siyasi bir önlemdir.
- C. Tekâlif-i Milliye buyrukları — Birlik ve seferberlik içinde ordunun donatılması için alınan bir önlemdir.
D. Londra Konferansı’nın yapılması — TBMM’nin aldığı bir önlem değil, İtilaf Devletleri’nin girişimiyle gerçekleşen uluslararası diplomatik bir süreçtir.- E. Başkomutanlık yetkisi — Kriz anında siyasi ve askeri karar mekanizmasını tek elde birleştiren bir önlemdir.
Adım 7 — Son Doğrulama
Londra Konferansı, TBMM’nin siyasi birliği sağlamak adına devreye soktuğu bir iç tedbir veya karar değil, I. İnönü Muharebesi’nin askerî başarısı sonucunda ortaya çıkan diplomatik bir dış gelişmedir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D) İtilaf devletleriyle Londra Konferansı’nın yapılması
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
I. TBMM dönemi siyasi krizleri ve Meclis içi gruplar (I. Grup / II. Grup) hakkında detaylı bir özet çıkarmamı ister misin?