SORU: Alpin kumbarasında başlangıçta 40 TL vardır. Her gün kumbaraya 15 TL atılıyor. Buna göre herhangi bir günün sonunda kumbarada bulunabilecek meblağlardan hangisi olamaz? (Seçenekler: 190,\;250,\;295,\;380)
KULLANILAN KURAL / FORMÜL: Gün sonunda toplam miktar 40+15n formunda olur (burada n tam sayı, n\ge0).
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — 190 için kontrol et
190-40=150
150 \div 15 = 10 (tam sayı) → mümkün.
Adım 2 — 250 için kontrol et
250-40=210
210 \div 15 = 14 (tam sayı) → mümkün.
Adım 3 — 295 için kontrol et
295-40=255
255 \div 15 = 17 (tam sayı) → mümkün.
Adım 4 — 380 için kontrol et
380-40=340
340 \div 15 \approx 22{,}666\ldots (tam sayı değil) → mümkün değil.
SORU: Verilen kök-yaprak grafiğine göre veri grubunun tepe değeri (mod) kaçtır? (Seçenekler: 29,\;56,\;72,\;78)
(Not: Grafikte en çok tekrar eden değer 72 olarak görülmektedir.)
KULLANILAN KURAL / FORMÜL: Tepe değeri (mod): veri kümesinde en sık tekrarlanan değerdir.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Grafikten değerleri say
Grafikte 72 değeri en çok tekrar etmektedir.
Adım 2 — Sonuç çıkar
En sık görülen değer 72’dir.
SORU: Özdeş kitapların sırt ölçüleri şekilde verilmiştir: uzunluk 9 cm, kalınlık 4 cm. Kitaplar bir rafta ya dik (kalınlık katkısı 4 cm) ya da yatık (uzunluk katkısı 9 cm) olarak yerleştiriliyor. Rafların başı ve sonunda boşluk kalmayacak şekilde üst rafta kitaplar dik yerleştirilmiş, alt rafta yatık yerleştirilmiş olsun. Raf uzunluğu x cm ise x hangi seçenek olabilir? (Seçenekler arasında 148,\;160,\;172,\;180 gibi değerler verilmiştir; raf uzunluğu hem 4 hem de 9 ile tam bölünebilmelidir.)
KULLANILAN KURAL / FORMÜL: Raf uzunluğu hem dik yerleştirmede 4 ün katı, hem yatık yerleştirmede 9 un katı olmalıdır. Yani x hem 4 hem 9 ile tam bölünmelidir. Ortak kat, \mathrm{lcm}(4,9)=36’dır. Dolayısıyla x bir 36 katı olmalıdır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Ortak katı bul
\mathrm{lcm}(4,9)=36.
Adım 2 — Seçenekleri 36’ya böl
148 \div 36 \approx 4{,}11 (tam değil)
160 \div 36 \approx 4{,}44 (tam değil)
172 \div 36 \approx 4{,}77 (tam değil)
180 \div 36 = 5 (tam)
Adım 3 — Uygun olanı seç
Sadece 180 sayısı 36 nın tam katıdır, dolayısıyla raf uzunluğu 180 cm olabilir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Aritmetik diziler / doğrusal artış
- Tanım: Sabit artışla ilerleyen miktarlar a_0 + dn formundadır.
- Bu problemde: İlk problemde a_0=40, d=15.
2. Tepe değeri (mod)
- Tanım: Veri kümesinde en çok tekrarlanan değer.
- Bu problemde: Kök-yaprak grafiğinden 72 en sık görülen değer.
3. Ortak kat / EBOB-EKOK
- Tanım: İki sayının ortak katı, her iki sayıyı da tam bölen bir uzunluk olması gerekir.
- Bu problemde: 4 ve 9 için ortak kat 36.
SIK YAPILAN HATALAR:
Sadece tek seçenek kontrol etme
- Yanlış: Bir seçeneği uygun görünce diğerlerini kontrol etmemek.
- Doğru: Tüm seçenekleri tek tek kontrol et.
- Neden yanlış: Bazı seçenekler benzer görünebilir ama bölünebilirlik farklıdır.
- Düzeltme: Her seçeneği verilen kurala göre test et.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: 1) D) 380 — mümkün değildir. 2) C) 72 — tepe değeri. 3) D) 180 — raf uzunluğu olabilir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?