[?] alıp belirli bir süre dinlemiştir. Serkan’ın şarkıyı dinlediği sırada müzik çaların kontrol panelinin iki farklı andaki görünümü şekilde verilmiştir.
Şekil 1: 02.00 ve (9)
Şekil 2: 05.00 ve (15)
Kontrol panelinin sağ alt köşesinde bulunan irclearrowleft simgesinin içindeki sayı; şarkının o anda kaçıncı kez oynatıldığını, sol alt köşesinde verilen dakika ve saniye türünden süre ise şarkının o anki dinlenişinde oynatılan kısmının süresini göstermektedir.
Buna göre, iki şekil arasında dakika türünden geçen süre 38 - 42 - 45 - 49 - 51 - 54 sayılarından kaç tanesine eşit olabilir?
Müzik Çalar Süre Problemi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- Şarkının toplam süresi T dakika olsun.
- n. oynatmada t dakika ilerlenmişse, başlangıçtan itibaren geçen toplam süre:
\text{Toplam Süre} = (n - 1) \cdot T + t
- İki an arasında geçen süre:
\Delta t = t_2 - t_1
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Verilen Anlardaki Toplam Çalma Sürelerinin Belirlenmesi
- Şekil 1: Şarkı 9. kez oynatılmaktadır ve bu oynatmanın 02.00 dakikası geride kalmıştır. Yani şarkı 8 kez tamamen bitmiş ve 9. dinlemede 2 dakika ilerlemiştir:
t_1 = 8T + 2
- Şekil 2: Şarkı 15. kez oynatılmaktadır ve bu oynatmanın 05.00 dakikası geride kalmıştır. Yani şarkı 14 kez tamamen bitmiş ve 15. dinlemede 5 dakika ilerlemiştir:
t_2 = 14T + 5
Adım 2 — İki An Arasında Geçen Sürenin Hesaplanması
İki durum arasında geçen toplam süreyi (\Delta t) bulmak için t_2’den t_1’i çıkaralım:
\Delta t = (14T + 5) - (8T + 2)
\Delta t = 6T + 3
Adım 3 — Şarkının Süresi (T) ve Olası Değerlerin Kontrolü
- Şekil 2’de şarkı henüz bitmemişken 5 dakikası dinlendiği için şarkının toplam süresi T > 5 dakika olmalıdır.
- Şarkı süresi tam dakika kabul edildiğinde, geçen süre \Delta t = 6T + 3 formatında olmalıdır. Bu ifade, sürenin 6 ile bölündüğünde 3 kalanını veren bir sayı olması gerektiğini gösterir:
Verilen sayıları tek tek inceleyelim:
- 38 = 6 \times 5 + 8 değil, 38 = 6 \times 6 + 2 \rightarrow Kalan 2

- 42 = 6 \times 7 + 0 \rightarrow Kalan 0

- 45 = 6 \times 7 + 3 \rightarrow Kalan 3 (T = 7 dakika, 7 > 5 şartını sağlar)

- 49 = 6 \times 8 + 1 \rightarrow Kalan 1

- 51 = 6 \times 8 + 3 \rightarrow Kalan 3 (T = 8 dakika, 8 > 5 şartını sağlar)

- 54 = 6 \times 9 + 0 \rightarrow Kalan 0

Bu koşulu sağlayan sayılar yalnızca 45 ve 51 olmak üzere 2 tanedir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: 2 tanesine eşit olabilir (45 ve 51).
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Tekrarlı Durumlar (Periyot): Bir olayın her tekrarlanışında tam periyot kadar süre geçer. n. turda geçen süre (n-1) tam periyot artı o anki ilerlemedir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: 9. ve 15. tekrarlar için doğrudan 9T ve 15T almak.
Doğru Yaklaşım: Göstergedeki sayı o an kaçıncı dinlemenin içinde olunduğunu gösterdiğinden, tamamlanan tam tur sayısı bir eksiği yani sırasıyla 8 ve 14 alınmalıdır.
Benzer mantıkta bir periyot/modüler aritmetik sorusu daha çözmek ister misin?
