4
Ali, fabrika düdüğünün sesine uyanıp yatağından firlad.
Annesini görünce uyuyor sandı. Omuzlarindan tuttu.
Dudaklarını, soğumaya yüz tutmuş yanaklarına sürdüğü
zaman ürperdi. Sarıldı. Yanı başına uzaniverdi. Soğumaya
başlayan vücudunu isitmaya çalıştı. O gün akşama kadar
ağlayamadı da… Nihayet karşı komşuya haber verebildi.
Günlerce evin boş odalarında gezindi.
Bir türlü ağlayamadı. Bir sabah yemek odasında karşı
karşıya geldiler. O, yemek masasının üzerindeki
fotoğraftan sakin ve donuk bakıyordu. Çerçeveyi
kulplarından tutarak gözlerin göremeyeceği bir yere
koydu. Kendisi bir sandalyeye çöktü. Bol bol, sessiz bir
yağmur gibi ağladı.
Bu parçanın anlatımıyla ilgili aşağıda verilenlerden
hangisi yanlıştır?
Olaylar oluş sırasına göre verilmiştir.
B Üçüncü kişili anlatım kullanılmıştır.
c) Farklı cümle türleri kullanılmıştır.
D) MIŞileştime yapılmıştır.
Fsenzetmeye yer verilmiştir.
Paragrafta Anlatım Özellikleri
ÇÖZÜM ADIMLARI & Seçenek Analizi:
- A Seçeneği (Olaylar oluş sırasına göre verilmiştir): Parçada Ali’nin uyanması, annesinin durumunu fark etmesi, akşam komşuya haber vermesi, günlerce odalarda gezinmesi ve sonraki bir sabah fotoğrafa bakıp ağlaması kronolojik bir sırayla (oluş sırasına göre) aktarılmıştır. Bu ifade doğrudur.
- B Seçeneği (Üçüncü kişili anlatım kullanılmıştır): Anlatıcı olayların dışındadır ve eylemler 3. tekil kişi (“o”) ağzından aktarılmıştır (fırladı, tuttu, ürperdi, gezindi, ağladı). Bu ifade doğrudur.
- C Seçeneği (Farklı cümle türleri kullanılmıştır): Metinde tek yüklemli basit cümleler (“Sarıldı.”) ile fiilimsiler içeren birleşik yapılı cümleler (“…uyanıp yatağından fırladı.”, “…sürdüğü zaman ürperdi.”) bir arada kullanılmıştır. Bu ifade doğrudur.
- D Seçeneği (Kişileştirme yapılmıştır): Metinde insan dışındaki bir varlığa insana ait bir özelliğin aktarılması (teşhis/kişileştirme) söz konusu değildir. Masadaki fotoğraftan bakan kişi zaten annesi (insan) olduğu için bu bir kişileştirme sayılamaz. Bu ifade yanlıştır.
- E Seçeneği (Benzetmeye yer verilmiştir): Son cümlede geçen “sessiz bir yağmur gibi ağladı” ifadesinde benzetme sanatı (teşbih) açıkça yer almaktadır. Bu ifade doğrudur.
Sonuç ve Doğrulama:
Metinde benzetme, kronolojik akış, üçüncü kişi anlatımı ve yapıca farklı cümleler bulunurken cansız veya insan dışı bir varlığa insani nitelik kazandırma (kişileştirme) yapılmamıştır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D — Kişileştirme yapılmıştır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Paragrafta kullanılan diğer anlatım teknikleri ve düşünceyi geliştirme yolları ile ilgili benzer bir soru çözmek ister misin?