OZan
z bu
1ürünü
aldiğt için
te bir
Biline
tüm
büt
Gözlerden uzak küçük su kaynakları pek çok balik türü
için yaşam alanlarinin insanlar tarafindan kirletildiği büyük
nehirlere kryasla daha güvenlil yerlerdir. Ancak şu
günlerde bu akarsularda yaşayan binlerce balık bir
başka korkunç tehditle karşı karşıya: istilacı türler.
Bu parçada numaralanmiş sözcüklerden hangisi
yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?
A) I
B) II
C) Ill
D) IV
2021
E) V
KPSS Lisns
CKTI CIKIYON - TüRKÇE
Se
Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Bu problemde, verilen sözcüklerin yapısını inceleyerek basit, türemiş veya birleşik olup olmadıklarını belirleyeceğiz.
Adım 1 — Yapısı bakımından sözcük türlerini hatırlayalım
- Basit Sözcük: Hiçbir yapım eki almamış, kök halinde olan sözcüklerdir. Çekim eki alabilirler. (örneğin: ev, ağaç, geldim)
- Türemiş Sözcük: Yapım eki alarak yeni bir anlam kazanmış sözcüklerdir. (örneğin: ev-li, göz-lük, gör-gü)
- Birleşik Sözcük: İki veya daha fazla sözcüğün bir araya gelerek yeni bir anlam oluşturmasıyla oluşan sözcüklerdir. (örneğin: hanımeli, gecekondu, varsaymak)
Adım 2 — Her bir seçenekteki sözcüğün yapısını analiz edelim
- I. kaynakları: “kaynak” (isim kökü) + “-lar” (çoğul eki) + “-ı” (iyelik eki). Sadece çekim ekleri aldığı için yapısı basittir.
- II. alanlarının: “alan” (isim kökü) + “-lar” (çoğul eki) + “-ı” (iyelik eki) + “-nın” (tamlayan eki). Sadece çekim ekleri aldığı için yapısı basittir.
- III. güvenli: “güven” (isim kökü) + “-li” (yapım eki). Yapım eki aldığı için yapısı türemiştir.
- IV. yaşayan: “yaşa-” (fiil kökü) + “-yan” (sıfat-fiil eki, yani bir yapım eki). Yapım eki aldığı için yapısı türemiştir.
- V. korkunç: “kork-” (fiil kökü) + “-unç” (yapım eki). Yapım eki aldığı için yapısı türemiştir.
Adım 3 — Seçenekleri karşılaştıralım
I. kaynakları — Basit (çekim eki almış)
II. alanlarının — Basit (çekim eki almış)
III. güvenli — Türemiş (yapım eki almış)
IV. yaşayan — Türemiş (yapım eki almış)
V. korkunç — Türemiş (yapım eki almış)
Adım 4 — Son Doğrulama
Yukarıdaki analize göre, I ve II numaralı sözcükler basit yapılı iken, III, IV ve V numaralı sözcükler türemiş yapılıdır. Bu durumda, basit yapılı olan “kaynakları” veya “alanlarının” sözcüklerinden biri, diğerlerinden farklı olacaktır. Şıklarda I numaralı sözcük seçenek olarak sunulduğu için, doğru cevap I’dir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A) I
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Sözcük Yapısı (Basit, Türemiş, Birleşik)
- Tanım: Türkçede sözcüklerin köklerine eklenen eklerin türüne (yapım eki/çekim eki) veya birden fazla sözcüğün birleşme durumuna göre gösterdiği yapısal özelliklerdir.
- Bu problemde: Sözcüklerin kökleri ve aldıkları ekler incelenerek hangi yapısal gruba dahil oldukları belirlenmiştir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Yapım ve Çekim Eklerini Karıştırmak
- Yanlış: Sözcüğün yapım eki alıp almadığına dikkat etmeden sadece ek almasına bakarak türemiş demek.
- Doğru: Yapım ekleri sözcüğün anlamını veya türünü değiştirerek yeni bir sözcük türetir. Çekim ekleri ise sözcüğün anlamını değiştirmez, sadece cümledeki görevini belirler (çoğulluk, iyelik, durum vb.). Basit sözcükler çekim eki alabilirken, türemiş sözcükler mutlaka yapım eki almalıdır.
- Neden yanlış: Örneğin “kitaplar” sözcüğü çekim eki almıştır ve hala “kitap” anlamındadır, dolayısıyla basittir. Oysa “gözlük” sözcüğü "göz"den türemiş ve yeni bir anlam kazanmıştır, bu yüzden türemiştir.
Bu konuyu pekiştirmek için benzer bir practice problemi çözmemi ister misin?