Alanı 320 cm^2 ve kenarları cm cinsinden tam sayı olan bir dikdörtgen aşağıda verilmiştir.
Verilen 165 cm uzunluğundaki ipin bir ucu A noktasına bırakılarak ip dikdörtgen etrafında 1 tam tur attırıldığında belli miktar ip artmaktadır.
Buna göre ipin artan parçasının uzunluğu (?) en az kaç cm’dir?
A) 27
B) 69
C) 81
D) 93
Çarpanlar ve Katlar: Dikdörtgen Çevre ve Uzunluk Problemi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Alanı a \cdot b olan bir dikdörtgenin çevresi \text{Çevre} = 2(a + b) formülüyle hesaplanır. İpin artan parçasının en az olması için çevre uzunluğunun ip boyundan (165\text{ cm}) küçük kalmak şartıyla en büyük değerini alması gerekir.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Alanı 320\text{ cm}^2 Olan Dikdörtgenin Olası Kenar Çiftleri
Kenar uzunlukları cm cinsinden tam sayı olduğundan 320’nin pozitif tam sayı çarpan çiftleri incelenir:
- 1 \times 320 \implies a + b = 321 \implies \text{Çevre} = 2 \times 321 = 642\text{ cm}
- 2 \times 160 \implies a + b = 162 \implies \text{Çevre} = 2 \times 162 = 324\text{ cm}
- 4 \times 80 \implies a + b = 84 \implies \text{Çevre} = 2 \times 84 = 168\text{ cm}
- 5 \times 64 \implies a + b = 69 \implies \text{Çevre} = 2 \times 69 = 138\text{ cm}
- 8 \times 40 \implies a + b = 48 \implies \text{Çevre} = 2 \times 48 = 96\text{ cm}
- 10 \times 32 \implies a + b = 42 \implies \text{Çevre} = 2 \times 42 = 84\text{ cm}
- 16 \times 20 \implies a + b = 36 \implies \text{Çevre} = 2 \times 36 = 72\text{ cm}
Adım 2 — 165\text{ cm}'den Küçük En Büyük Çevrenin Belirlenmesi
İp bir tam tur attığında arttığı için dikdörtgenin çevresi 165\text{ cm}'den küçük olmalıdır (\text{Çevre} < 165\text{ cm}). Bu koşulu sağlayan en büyük çevre:
Adım 3 — Artan Parçanın Hesaplanması
İpin uzunluğundan maksimum çevre çıkarılarak artan parça en az değere ulaştırılır:
CEVAP: A) 27 (\text{Artan parça} = 27\text{ cm})
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Farkın en az olması istendiğinde çıkarılan değerin (çevre) mümkün olan en büyük seviyeye getirilmesi gerekir. Kenarlar arasındaki fark arttıkça toplamları ve dolayısıyla çevre büyüyeceğinden 5 \times 64 çifti koşulu sağlayan en büyük çevreyi verir.
