- Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül, özneleri
bağlamıştır?
A) Bilimsel alanda ilerleme kaydetmek, kūltürel)
alanda bir birikim elde etmekten daha zordup
B) Kaliteli bir sinema yapıtinı övmek, kalitesiz olanı
ayni açık sözlülüklè yermek gerekir.
e) Uygar insan, başkalarına zarar vermemek koşu-
luyla düşüncelerini sohuna dek savunur.
D) Fantezi edebiyati. geçmişle gelecek arasında
bağ kurabildiği için çok benimisendt:
E) Küreselleşmenin, toplumbilim bakımından de
ğerlendirildiğinde, toplumu yiprattiğı söylenebilir.
Virgülün Özneleri Bağlama Görevi
KURAL: Virgül, cümle içerisinde eş görevli sözcükleri (nesneleri, dolaylı tümleçleri, özneleri vb.) birbirinden ayırmak için kullanılır. Bir cümlede birden fazla özne varsa, bu öznelerin arasına virgül konur.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Step 1 — A Seçeneğinin Analizi
“Bilimsel alanda ilerleme kaydetmek, kültürel alanda bir birikim elde etmekten daha zordur.”
Bu cümlede yüklem “daha zordur”. Daha zor olan ne? “Bilimsel alanda ilerleme kaydetmek” (Özne). Buradaki virgül, özneyi kendisinden sonraki ögelerden ayırmak için kullanılmıştır; özneleri bağlamamıştır.
Step 2 — B Seçeneğinin Analizi
“Kaliteli bir sinema yapıtını övmek, kalitesiz olanı aynı açık sözlülükle yermek gerekir.”
Bu cümlede “gerekir” yüklemdir. Gereken ne? “Kaliteli bir sinema yapıtını övmek” ve “kalitesiz olanı aynı açık sözlülükle yermek”. Burada iki farklı özne (isim-fiil grubu) bulunmaktadır. Virgül, bu iki eş görevli özneyi birbirine bağlamıştır.
Step 3 — C Seçeneğinin Analizi
“Uygar insan, başkalarına zarar vermemek koşuluyla düşüncelerini sonuna dek savunur.”
Bu cümlede virgül, uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtmek için kullanılmıştır.
Step 4 — D Seçeneğinin Analizi
“Fantezi edebiyatı, geçmişle gelecek arasında bağ kurabildiği için çok benimsendi.”
Yine C seçeneğinde olduğu gibi, virgül özneyi vurgulamak ve belirgin hale getirmek için kullanılmıştır.
Step 5 — E Seçeneğinin Analizi
“Küreselleşmenin, toplumbilim bakımından değerlendirildiğinde, toplumu yıprattığı söylenebilir.”
Burada virgüller, cümle içindeki bir ara sözü veya yan unsuru ayırmak için kullanılmıştır.
Step 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Virgül tek bir özneyi ayırmıştır.
B. Virgül “övmek” ve “yermek” eylemleriyle kurulan iki ayrı özneyi bağlamıştır.
C. Virgül sadece özneyi vurgulamıştır.
D. Virgül sadece özneyi vurgulamıştır.
E. Virgül ara söz/belirteç vurgusu yapmıştır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Özne
- Tanım: Yüklemin bildirdiği işi yapan veya yargının gerçekleşmesine temel olan ögedir.
- Bu problemde: B şıkkında virgül, “X yapmak” ve “Y yapmak” şeklindeki iki özne grubunu birbirine bağlamıştır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Özne Ayırmak vs. Özneleri Bağlamak
- Yanlış: Sadece bir özneden sonra gelen her virgülü “özneleri bağlamış” sanmak.
- Doğru: “Bağlamak” ifadesi için en az iki tane özne olması gerekir.
- Neden yanlış: C ve D şıklarında virgül vardır ancak sadece bir tane özne vardır. B şıkkında ise iki ayrı iş (övmek ve yermek) özne durumundadır.
Bu sorudaki mantığı pekiştirmek için virgülün diğer noktalama görevleriyle ilgili bir alıştırma yapmak ister misin?
