Ahmet Bey'in uzun kenarı 120 m ve kısa kenarı 84 m olan dikdörtgen biçiminde bir üzüm bağı vardır

Ahmet Bey’in uzun kenarı 120 m ve kısa kenarı 84 m olan dikdörtgen biçiminde bir üzüm bağı vardır. Ahmet Bey üzüm bağının etrafına köşelere de birer tane gelecek şekilde eşit aralıklarla ağaç dikmek istiyor. Ahmet Bey, ağacın tanesine 15 TL harcadığına göre bu iş için en az kaç TL harcama yapmıştır?
A) 105
B) 150
C) 255
D) 510

Dikdörtgen Biçimindeki Üzüm Bağının Etrafına Eşit Aralıklarla Ağaç Dikme Problemi

:light_bulb: KULLANILAN KURAL / FORMÜL:

  • En az sayıda ağaç dikmek için iki ağaç arasındaki mesafe, kenar uzunluklarının En Büyük Ortak Böleni (EBOB) olmalıdır:
    \text{Aralık Mesafesi} = \text{EBOB}(\text{Kısa Kenar}, \text{Uzun Kenar})
  • Kapalı bir geometrik şeklin (dikdörtgenin) etrafına dikilecek toplam ağaç sayısı:
    \text{Ağaç Sayısı} = \frac{\text{Çevre}}{\text{Aralık Mesafesi}}
  • Toplam maliyet:
    \text{Toplam Maliyet} = \text{Ağaç Sayısı} \times \text{Birim Ağaç Fiyatı}

:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — İki ağaç arasındaki en büyük aralık mesafesini (EBOB) bulma
Harcanan paranın en az olması için kullanılacak ağaç sayısının minimum, dolayısıyla iki ağaç arasındaki mesafenin maksimum olması gerekir. 120\text{ m} ve 84\text{ m} sayılarının asal çarpanlarını belirleyelim:

120 = 2^3 \times 3^1 \times 5^1
84 = 2^2 \times 3^1 \times 7^1

Ortak asal çarpanların en küçük üsleri alınarak EBOB hesaplanır:

\text{EBOB}(120, 84) = 2^2 \times 3^1 = 4 \times 3 = 12\text{ m}

İki ağaç arasındaki mesafe 12\text{ m} olmalıdır.

Adım 2 — Dikdörtgen şeklindeki bağın çevre uzunluğunu hesaplama
Dikdörtgenin çevresi, kısa ve uzun kenar uzunlukları toplamının 2 katıdır:

\text{Çevre} = 2 \times (120\text{ m} + 84\text{ m}) = 2 \times 204\text{ m} = 408\text{ m}

Adım 3 — Gerekli toplam ağaç sayısını belirleme
Köşelere de birer tane gelecek şekilde eşit aralıklarla dikilen ağaç sayısı, çevrenin aralık mesafesine bölünmesiyle bulunur:

\text{Ağaç Sayısı} = \frac{408\text{ m}}{12\text{ m}} = 34\text{ adet}

Adım 4 — Toplam harcama tutarını hesaplama
Bir ağacın maliyeti 15\text{ TL} olduğuna göre, 34 ağaç için yapılacak toplam harcama:

\text{Toplam Maliyet} = 34 \times 15\text{ TL} = 510\text{ TL}

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: CEVAP: D) 510 TL
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━


:bullseye: TEMEL KAVRAMLAR:

1. EBOB (En Büyük Ortak Bölen)

  • Tanım: İki veya daha fazla doğal sayıyı aynı anda bölebilen en büyük pozitif tam sayıdır.
  • Bu problemde: Ağaç sayısını en aza indirmek ve eşit aralıklar oluşturmak için 120\text{ m} ve 84\text{ m} uzunluklarını tam bölen en büyük ortak uzunluk (12\text{ m}) olarak uygulandı.

2. Kapalı Çevreye Ağaç Dikme

  • Tanım: Kapalı bir çokgende (dikdörtgen, kare vb.) çevre üzerinde eşit aralıklarla oluşturulan parça sayısı, doğrudan köşe ve kenarlara konulan toplam nesne sayısına eşittir.
  • Bu problemde: Çevre uzunluğu (408\text{ m}), iki ağaç arasındaki mesafeye (12\text{ m}) bölünerek toplam ağaç sayısı (34\text{ adet}) doğrudan elde edildi.

:warning: SIK YAPILAN HATALAR:

:cross_mark: Yanlış Aralık Seçimi veya EKOK Kullanmak

  • Yanlış: Sorudaki “en az” ifadesini görüp doğrudan EKOK hesaplamak.
  • Doğru: Büyük bir bütünü eşit parçalara bölme sorularında her zaman EBOB kullanılır.
  • Neden yanlış: Parçadan bütüne gidilmediği, tam aksine bütün kenarlar parçalara ayrıldığı için EKOK değil EBOB aranmalıdır.

:cross_mark: Köşeleri İki Kez Saymak ya da Ekstra Eklemek

  • Yanlış: Kenarlardaki ağaç sayılarını ayrı ayrı toplayıp köşeleri fazladan eklemek veya çıkarmak.
  • Doğru: Kapalı çevrelerde \frac{\text{Çevre}}{\text{EBOB}} formülü köşeler dahil tüm ağaç sayısını eksiksiz verir.
  • Neden yanlış: Dikdörtgen gibi kapalı eğrilerde parça sayısı nokta sayısına eşittir; ekstra köşe eklemesi yapmak mükerrer sayıma yol açar.

Bu soru tipinde EBOB-EKOK ayrımını pekiştirmek için benzer bir parselleme veya nöbet sorusu çözmemi ister misin?