Yoğun bir iş gününün ardından bahçesindeki çiçekleri sularken zehirli bir yılanın sokmasıyla hastaneye kaldırılan Ahmet Bey’e, doktorlar yılan zehrindeki toksinleri etkisiz hâle getirmek için at kanından elde edilen özel bir biyolojik ürün uygulamış ve kısa süreli direnç kazanmasını sağlamıştır.
Ahmet Bey’e uygulanan tedavi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Uygulanan tedavi, hastanın vücuduna hazır antikorların verilmesine dayanan pasif bağışıklık örneğidir.
B) Kullanılan serum, hayvan vücudunda üretilen antikorların ayrıştırılmasıyla elde edilmiştir.
C) Bu yöntem kısa süreli bağışıklık sağlayıp tedavi amaçlı kullanılır.
D) Ahmet Bey’in vücudu bu uygulama sayesinde kendi B lenfositleriyle uzun süreli hafıza hücreleri üretir.
E) Serumdaki antikorlar vücuttaki zararlı toksinleri çökelterek etkisiz hale getirmeye çalışır.
Bağışıklık Çeşitleri: Pasif Bağışıklık ve Serum Uygulaması
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Pasif bağışıklık; vücuda hazır antikor verilmesiyle (serum veya anne sütü/plasenta yoluyla) sağlanan, tedavi edici ve kısa süreli bir bağışıklık türüdür. Bu yöntemde bireyin kendi bağışıklık sistemi uyarılmadığı için hafıza (bellek) hücreleri oluşmaz; uzun süreli hafıza hücreleri yalnızca antijenle doğrudan karşılaşılan aktif bağışıklık (aşı veya hastalığı geçirme) sürecinde B lenfositleri tarafından üretilir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Metinde Ahmet Bey’e yılan zehrini etkisiz kılmak amacıyla at kanından elde edilen antikorları içeren yılan serumu (antivenom) verilmiştir.
- A) Doğrudur; hastaya hazır antikor içeren serum verildiği için bu durum tipik bir pasif bağışıklık uygulamasıdır.
- B) Doğrudur; yılan serumları genellikle at veya koyun gibi hayvanlara kontrollü dozda zehir verilerek hayvanın kan plazmasında üretilen antikorların saflaştırılmasıyla hazırlanır.
- C) Doğrudur; serum koruyucu değil tedavi edicidir ve antikorlar zamanla yıkıldığı için sadece kısa süreli koruma sağlar.
- D) Yanlıştır; Ahmet Bey’in vücuduna antijen değil, doğrudan hazır antikor verilmiştir. Bu nedenle Ahmet Bey’in kendi B lenfositleri uyarılmaz ve uzun süreli hafıza (bellek) hücreleri üretilmez.
- E) Doğrudur; antikorlar zehir moleküllerine (toksinlere) bağlanıp onları nötralize ederek ve çökelterek fagositoza hazır hale getirir.
CEVAP: D — Ahmet Bey’in vücudu bu uygulama sayesinde kendi B lenfositleriyle uzun süreli hafıza hücreleri üretir.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: ÖSYM bağışıklık sorularında en çok Aşı (Aktif - Antijen içerir - Koruyucudur - Hafıza hücresi oluşturur) ile Serum (Pasif - Antikor içerir - Tedavi edicidir - Hafıza hücresi OLUŞTURMAZ) arasındaki temel farkları sorgular.