adlu romariry
DöndegE
wvens
abi elinder
k yayv
Bunun
caki bolom
egytimesin
zden
in
okuma ked
buldu.
akilerden
nir
m
ler
w Tork devletierinde deviot yonetirni
hükamoasanar da etkitydi
Onem
lerine başvurulurkon, boylar kond
nstininde bazı konularda sorbest hareket
ndebiliyordu.
Bune göre aşağıdaki yargılardan hangisine
wlaslabilir?
yleinin
Boylar üzerinde merkezi denetim sinirlidir,
Ey Kurultay. hūkümdann kararlannt onaylar
C) Boy beyleri, hükūmdann yotkilerini pavasir
D) Boylarin ozerkliğ., ikill tcşkilatı zorunlu kilar.
E) Hükumdar, Kur.altay tarafından secilit
2. Büyük Selçuklu Devlet’nin kurulusundan sonr
devlet yönctiminde görev paylaşım
devletin slyasi idaresi Tuğnul Bey tarafi ndan
yarūtaiūrken askeri laalyetier Çağrı Bey’in
sorumiuluğuna birakilmişır. Bu dönende kazanilan
Pasinler Savaşı ile Bizans’in Doğu Anadolu’daki
gücú zayıflamiş ve Türklerin Anadolu’ya yonelik
ilerleyişi kolaylaşınıştir.
hangisine ulaşılamaz?
Test ijn alnke
A) Ikili devlet yönetmi anlayışı uygulanmiştir
6 Askeri başarilar, leth politikasın dastekleriş
C) Bizans karşısındaki başarı, Anadolu’ya ilerleyişi
kolaylaştırmiştir.
D) Yônetinde uzmanlaşrnaya dayalı bir yapı
oluşturulruştur.
E) Pasinler Savaşı, Türklerin Anadoluư’daki varliğını
ihracatınin han
ticaret aciginir
Bu pelismeler
durumlardan
APBIsa batur
B) Devlet bút
9Yeri üretir
D) Ekangmk
E) Bekabet:
4. Inöni s
Itilaf Devl
ve Mill M
değerlen
toplanış
TBMM H
lstanbul
milletin a
hakkini
Bu gelis
asağıde
Al Ask
AJ ASK
kont
B) Itilat
ay
C) Tev
me
D) Lo
sa
E) TE
Aşağıda görseldeki 1. ve 2. soruların ayrıntılı gerekçeleri ve doğru cevapları yer almaktadır:
1. Soru: İlk Türk Devletlerinde Yönetim ve Boylar Teşkilatı
ÇÖZÜM ADIMLARI & SEÇENEK ANALİZİ:
- A Seçeneği (Boylar üzerinde merkezî denetim sınırlıdır): DOĞRU. Metinde boyların, kendi beylerinin idaresinde “bazı konularda serbest hareket edebildiği” açıkça belirtilmiştir. Bir topluluğun kendi içinde serbest hareket edebilmesi (özerklik göstermesi), devletin merkezî otoritesinin ve denetiminin mutlak değil, sınırlı olduğunu gösterir.
- B Seçeneği (Kurultay, hükümdarın kararlarını onaylar): Metinde önemli konularda boy beylerinin yalnızca görüşlerine başvurulduğundan (danışma niteliği) bahsedilmiştir; Kurultay’ın hükümdar kararlarını zorunlu olarak onaylayan bir makam olduğu söylenemez.
- C Seçeneği (Boy beyleri, hükümdarın yetkilerini paylaşır): Boy beyleri kendi iç işlerinde serbesttir ve görüş bildirir; ancak devletin genel yönetiminde hükümdarın egemenlik yetkilerini doğrudan paylaşmazlar.
- D Seçeneği (Boyların özerkliği, ikili teşkilatı zorunlu kılar): Metinde ikili teşkilat (ülkenin doğu-batı şeklinde ikiye ayrılarak yönetilmesi) ile ilgili bir bilgi bulunmadığı gibi, boyların özerkliği ikili teşkilatı zorunlu bir kural haline getirmez.
- E Seçeneği (Hükümdar, Kurultay tarafından seçilir): Hükümdarın tahta çıkış usulü veya Kurultay tarafından seçildiğine dair metinde hiçbir ifade yer almamaktadır.
Sonuç: Metindeki “boylar kendi beylerinin yönetiminde bazı konularda serbest hareket edebiliyordu” ifadesi, merkezî denetimin tam olmadığını ve sınırlı kaldığını kanıtlar.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A — Boylar üzerinde merkezî denetim sınırlıdır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
2. Soru: Büyük Selçuklu Devleti Yönetimi ve Pasinler Savaşı
ÇÖZÜM ADIMLARI & SEÇENEK ANALİZİ:
- A Seçeneği (İkili devlet yönetimi anlayışı uygulanmıştır): Devleti iki kardeşin (Tuğrul Bey ve Çağrı Bey) birlikte yönetmesi, geleneksel Türk ikili teşkilat/yönetim anlayışının devam ettiğini gösterir (Ulaşılabilir).
- B Seçeneği (Askerî başarılar, fetih politikasını desteklemiştir): Kazanılan Pasinler askerî zaferinin Bizans’ı zayıflatarak Türklerin Anadolu’ya ilerleyişini (fetihleri) kolaylaştırdığı belirtilmiştir (Ulaşılabilir).
- C Seçeneği (Bizans karşısındaki başarı, Anadolu’ya ilerleyişi kolaylaştırmıştır): Metindeki “Bizans’ın Doğu Anadolu’daki gücü zayıflamış ve Türklerin Anadolu’ya yönelik ilerleyişi kolaylaşmıştır” cümlesinden birebir çıkarılır (Ulaşılabilir).
- D Seçeneği (Yönetimde uzmanlaşmaya dayalı bir yapı oluşturulmuştur): Siyasi idarenin Tuğrul Bey’e, askerî faaliyetlerin ise Çağrı Bey’e bırakılması, işlerin niteliğine göre bir iş bölümü ve alanında görev dağılımı (uzmanlaşma) yapıldığını gösterir (Ulaşılabilir).
- E Seçeneği (Pasinler Savaşı, Türklerin Anadolu’daki varlığını artırmıştır): Metinde Pasinler Savaşı’nın Anadolu’ya yönelik ilerleyişi kolaylaştırdığı ve Bizans’ı zayıflattığı söylenmiştir; ancak Türklerin Anadolu’ya yerleşerek buradaki kalıcı nüfus ve varlığını doğrudan artırdığına dair bir yargıya metinden ulaşılamaz (Pasinler Savaşı keşif ve yıpratma savaşıdır; yerleşme Malazgirt sonrasıdır).
Sonuç: Parçada yalnızca fetih sürecinin önünün açıldığı vurgulanmış, Türklerin Anadolu’daki nüfus/varlık artışına değinilmemiştir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E — Pasinler Savaşı, Türklerin Anadolu’daki varlığını artırmıştır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Pasinler Savaşı ile Malazgirt Savaşı’nın Anadolu Türk tarihi açısından amaç ve sonuç farklarını karşılaştırmak ister misin?