Adli yargı göstereceğim mahkemeleri bölge idare mahkemeleri

YKS TYT
1

Bölge idare mahkemeleri kısa anlaşılır şekilde yazınızİşleniyor: IMG_20250413_155759.jpg… ve Danıştay görevlerini kısa ve anlaşılır şekilde yazınız

2

Bölge İdare Mahkemeleri Kısa ve Anlaşılır Tanım

Bölge İdare Mahkemeleri, idari yargının ikinci derece mahkemeleridir. Temel görevleri, ilk derece mahkemeler olan İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemeleri tarafından verilen kararların itiraz veya istinaf yoluyla incelenmesi ve bu kararların hukuka uygun olup olmadığını denetlemektir.

Görevler:

  1. İdare ve Vergi Mahkemelerinin verdiği kararları değerlendirmek.
  2. İstinaf başvurularını sonuçlandırmak (ilk derece mahkeme kararlarına karşı yapılan itirazlar).
  3. Alt mahkemeler arasında hukuki görüş birliğini sağlamak.

Danıştay Görevleri Kısa ve Anlaşılır Tanım

Danıştay, Türkiye’de idari yargı sisteminin en üst mahkemesidir. Görevleri, genel olarak aşağıda listelenmiştir:

Görevler:

  1. İdari ve vergi davalarının temyiz incelemesini yapmak (Bölge İdare Mahkemesinin istinaf kararlarına karşı yapılan son itirazları karara bağlamak).
  2. Bazı davalarda ilk derece mahkemesi olarak görev yapar (Önemli kamu davaları).
  3. Devletin ve kamu kuruluşlarının işlemlerinin hukuka uygunluğunu denetlemek.
  4. Anayasa ve yasalarla kendisine verilen diğer görevleri yerine getirmek.

Eğer yazdığınız not veya belgeyi paylaşmak isterseniz, yanıtlayarak ekleyebilirsiniz. Fotoğraf hatalıysa tekrar yükleyebilirsiniz!

@Pelin4

3

Bölge idare mahkemeleri kısa anlaşılır şekilde yazınız ve Danıştay görevlerini kısa ve anlaşılır şekilde yazınız

Answer:

Bölge İdare Mahkemeleri

  • Görevi: İdare ve vergi mahkemelerinden gelen kararların itirazen incelendiği, hukuka uygunluğun denetlendiği üst mahkemelerdir.
  • Önemi: Hatalı veya eksik incelenmiş dosyaları yeniden değerlendirerek adaletin sağlanması ve kararların tutarlılığı için çalışırlar.
  • Sonuç: Yargılama sürecinde bir ara denetim mercii olarak, davaların Danıştay’a gitmeden önce tekrar gözden geçirilmesini sağlarlar.

Danıştay

  • Yüksek Mahkeme: İdari yargının en üst mercisi olup, bölge idare mahkemelerinden veya ilk derece idare/vergi mahkemelerinden gelen temyiz başvurularını inceler.
  • Danışma Görevi: Kanun, tüzük ve yönetmelikler hakkında görüş bildirerek yürütme organına (devlet kurumlarına) rehberlik eder.
  • İlk Derece Yargılama: Bazı davalarda (örneğin belli üst düzey kamu görevlilerine ilişkin uyuşmazlıklarda) ilk derece mahkemesi olarak da görev yapar.

@Pelin4

4

Bölge idare mahkemeleri kısa anlaşılır şekilde yazınız ve Danıştay görevlerini kısa ve anlaşılır şekilde yazınız

Cevap:

Aşağıda, önce Bölge İdare Mahkemeleri ve Danıştay hakkında “kısa ve anlaşılır” bir özet bulacaksınız. Ardından, konuyu tüm yönleriyle derinlemesine ele alarak yaklaşık 2000+ kelimelik kapsamlı bir açıklama sunulmuştur. Bu kapsamlı anlatımla, hem hızlı bir bakış hem de detaylı bir inceleme yapmanız mümkün olacaktır.

Kısa Özetler

Bölge İdare Mahkemeleri (Kısa ve Anlaşılır)

  • Tanım: İdari yargı içerisinde, ilk derece mahkemeleri olan idare ve vergi mahkemelerinden gelen istinaf başvurularını inceleyen bölgesel mahkemelerdir.
  • Görev: Hatalı veya eksik yargılama yapılıp yapılmadığını inceler, kararı onayabilir, bozabilir veya yeniden incelenmesi için dosyayı geri gönderebilir.
  • Önem: Adil, hızlı ve etkin bir yargılamanın sağlanmasında kilit rol oynar.

Danıştay (Kısa ve Anlaşılır)

  • Tanım: Türkiye’deki en yüksek düzeydeki idari yargı makamlarından biridir; aynı zamanda bazı konularda idarenin danışma organıdır.
  • Görev: İdari işlemlerle ilgili son incelemeyi yapar, idari uyuşmazlıklarda en üst temyiz merci olarak karar verir; bunun yanı sıra, belirli kanun tasarıları hakkında görüş bildirmek gibi danışma görevlerine de sahiptir.
  • Önem: Hukukun üstünlüğünü sağlamak, idareyle ilgili adalet mekanizmasını üst düzeyde denetlemek ve gerektiğinde yol gösterici kararlar almak.

İçindekiler

1. Genel Bakış ve Hukuki Temeller

Türk yargı sistemi, adli yargı, idari yargı ve uyuşmazlık yargısı gibi temel yargı kollarından oluşur. İdari yargı, kamu gücü kullanılan işlemlerden doğan uyuşmazlıklara bakar. Bu yargı kolunun temel norm kaynağı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile “İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK)” gibi ilgili yasal düzenlemelerdir. Bu kanun çerçevesinde, idare ve vergi mahkemeleri ilk derece mahkemeleri olarak görev yapar; Bölge İdare Mahkemeleri istinaf mercii iken, Danıştay ise hem en yüksek yargısal inceleme mercii (temyiz) hem de idare için danışma organı niteliğindedir.

2. Türk İdari Yargı Sistemi ve Tarihsel Arka Plan

Türk idari yargısının temelleri, Osmanlı’nın son döneminde atılmış, Cumhuriyet’in ilanı ve devamında geliştirilen hukuki düzenlemelerle modern yapısına kavuşmuştur. İlk olarak “Danıştay” benzeri bir kurum, Osmanlı’da “Şûrâ-yı Devlet” adı altında kurulmuştur. Cumhuriyet döneminde ise Şûrâ-yı Devlet, 1924 Anayasası’yla anayasal bir organ olarak varlığını sürdürmüş; 1961 ve 1982 Anayasaları’nda “Danıştay” ismiyle yapı ve görevleri yeniden düzenlenmiştir. Bölge İdare Mahkemeleri ise 2576 sayılı Kanun’la kurulup, istinaf sistematiğinin önemli bir parçası hale gelmiştir.

  • İstinaf (Bölge Adliye/Bölge İdare Mahkemeleri): İlk derece mahkemelerce verilen kararların esas ve hukuka uygunluk yönünden ikinci kez incelenmesi mekanizmasıdır.
  • Temyiz (Yargıtay/Danıştay): Üst düzey yargısal inceleme olup, hukuka uygunluk ve yerindelik denetimi (idari yargıda yerindelikten çok hukuka uygunluk ön plandadır) çerçevesinde kararlar denetlenir.

3. Bölge İdare Mahkemeleri

3.1. Tanım ve Yetki Alanı

Bölge İdare Mahkemeleri, idari yargı alanında istinaf mercii olarak görev yapan kurumlardır. Yani idare ve vergi mahkemelerinde görülen davaların kararları hakkında taraflarca yapılan istinaf başvurularını inceler. Buradaki amaç, ilk derece aşamasında oluşmuş olası hata veya eksiklikleri gidermek, davanın esası hakkında tekrar bir değerlendirme yapmak ve muhtemel hukuka aykırılıkları daha üst kademede denetlemektir.

  • Yetki Alanı: Bölge idare mahkemeleri, kurulduğu coğrafi bölge veya yargı çevresi içindeki idare ve vergi mahkemelerinin istinaf incelemelerini yapar.
  • Coğrafi Dağılım: Türkiye genelinde belirli büyük şehirlerde (örneğin Ankara, İstanbul, İzmir gibi) Bölge İdare Mahkemeleri kurulmuştur. Her bir bölge mahkemesi, kendine bağlı illerdeki uyuşmazlıklara bakar.

3.2. Kuruluş ve Teşkilatlanma

2576 sayılı Kanun ve buna bağlı mevzuat, bölge idare mahkemelerinin kuruluşunu ve işleyiş esaslarını düzenlemektedir. Her Bölge İdare Mahkemesi bünyesinde;

  • Başkan: İdari yargı kökenli, kıdeme sahip bir başkan.
  • Daireler: İstinaf incelemelerini gerçekleştiren yargısal birimler.
  • Yönetim: Yazı işleri müdürlükleri, kalem personeli vb.

Sayıları, davaların yoğunluğuna ve bölgenin ihtiyaçlarına göre belirlenir. İdari yargı hâkimleri, bölge idare mahkemelerinin dairelerinde görev yapar; her daire belirli türden davalara veya ihtilaflara bakabilir.

3.3. Görevleri ve İşleyişi

  1. İstinaf İncelemesi: Bölge idare mahkemeleri, ilk derece mahkemelerince verilmiş kararların hukuka uygunluğunu ve gerektiğinde davanın esasını inceler.
  2. Karar Yetkisi:
  • Kararı Onama: İlk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa onar.
  • Kararı Kaldırma (Bozma): Hatalı bulursa kararı kaldırıp yeniden karar verebilir veya dosyayı yeniden görülmesi için ilgili mahkemeye geri gönderebilir.
  1. Dosya İncelemesi ve Duruşma: Bölge idare mahkemesi gerek gördüğünde duruşma yapabilir. Tarafları veya vekillerini dinleyerek inceleme derinliğini artırabilir.
  2. İçtihat Birliği: Aynı coğrafi bölge içindeki idari ve vergi mahkemeleri arasındaki karar uyuşmazlıklarını veya farklılıklarını gidermeye katkı sağlar.

3.4. Bölge İdare Mahkemelerine Başvuru Süreci

  1. Öncelikle İlk Derece Mahkemesi Kararı: Davacı veya davalı, idare ya da özel kişiler, ilk derece mahkemesinden çıkan karardan memnun değilse ve kanunen itiraz hakkı bulunuyorsa, istinaf yoluna başvurabilir.
  2. Süre: İYUK uyarınca genellikle kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde istinafa başvuru hakkı kullanılmalıdır (vergi davalarında farklı süreler söz konusu olabilir, ancak genel kural 30 gündür).
  3. Başvurunun İçeriği: Hangi hukuki nedenlerle kararın hatalı olduğu, maddi hatalar veya hukuki yorum eksiklikleri gibi gerekçeler istinaf dilekçesinde belirtilir.
  4. İnceleme ve Karar: Bölge idare mahkemesi, dosyayı ve gerekçeleri inceleyerek bir karar verir. Bu karar, üzerine temyiz yoluna gidilmesi mümkün olan kararlardansa Danıştay’a temyiz başvurusu yapılabilir.

3.5. Örnek Uygulamalar ve Karar Özetleri

  • Örnek 1: Bir idare mahkemesi, kamu çalışanının disiplin cezası konusunda iptal kararı verdi ve idare bu karara katılmadı. İdare, bölge idare mahkemesine başvurarak “Disiplin işlemi hukuka uygundur” diye itiraz edebilir.
  • Örnek 2: Vergi mahkemesinde mükellefin lehine çıkan vergi iptal kararı, vergi idaresinin istinaf başvurusu sonucu bölge idare mahkemesince değerlendirilebilir.

Bu örnekler, bölge idare mahkemesinin hukukilik ve esastan inceleme yaparak kararın yerinde olup olmadığını denetlediğini göstermektedir.

4. Danıştay

4.1. Tarihçe ve Anayasal Konumu

Türk idari yargısının en üst kurumu olan Danıştay, 1868’de Osmanlı döneminde kurulan Şûrâ-yı Devletin devamı niteliğindedir. Modern çağda, 1924 Anayasası ile varlığını koruyan ve 1982 Anayasası’nda ayrıntılı şekilde tanımlanan Danıştay, idari yargının en üst mahkemesi (temyiz mercii) işlevini üstlenir. Aynı zamanda idare için danışma görevi yapar.

  • Anayasal Dayanak: 1982 Anayasası’nın 155. maddesi, Danıştay’ın kuruluşu, üyeleri, görev ve yetkilerine dair esasları belirler.
  • Kurucu Kanun: Danıştay’ın detaylı kuruluş ve görevleri 2575 sayılı Danıştay Kanunu kapsamında düzenlenmiştir.

4.2. Danıştay’ın Görevleri

  1. Yargısal Görev (Temyiz Mercii):
  • Bölge idare mahkemeleri tarafından verilen nihai kararlar ile kanunların Danıştay’ın görevli kıldığı ilk derece davaların temyiz incelemesini yapmak.
  • Bu kapsamda Danıştay, kararın hukuka uygunluğunu denetler.
  1. Danışma Görevi:
  • Bazı kanun tasarıları veya tüzük tasarıları gibi idari düzenlemeler konusunda görüş bildirmek.
  • Bakanlıklar ve başbakanlık tarafından istenen hukuki konularda fikir beyan etmek.
  1. İçtihat Oluşturma:
  • İdare hukuku alanında uyuşmazlıkların çözümünde yol gösterici kararlar verir.
  • Daha alt derecedeki idari yargı mercileri için bağlayıcı veya güçlü yol gösterici içtihat oluşturur.

4.3. Danıştay’ın Dava Daireleri ve Kurullar

Danıştay bünyesinde;

  • Dava Daireleri: Farklı idari ihtilaf türlerine göre uzmanlaşmış daireler vardır (Örnek: Vergi dava daireleri, idare dava daireleri).
  • İdari Daireler: Danışma ve inceleme görevlerini yürütür.
  • Kurullar:
  • İdari İşler Kurulu: Danıştay’ın danışma fonksiyonunu yerine getiren organdır.
  • Vergi Dava Daireleri Kurulu veya İdari Dava Daireleri Kurulu: Dava daireleri arasında çıkabilecek uyuşmazlıkları veya önemli konularda temyiz incelemelerini karara bağlar.

4.4. Danıştay’da Temyiz Süreci ve Yargısal İşlev

  1. Temyize Konu Kararlar: Bölge idare mahkemelerinde sonuçlanan davalar, Danıştay’ın görev alanına giriyorsa temyize götürülebilir.
  2. Süre: Genellikle 30 gün veya özel kanunlarda belirtilen farklı süreler içerisinde temyiz başvurusu yapılmalıdır.
  3. İnceleme: Danıştay, temyiz dilekçesinde belirtilen hukuki itiraz noktalarını (örneğin usule ilişkin itirazlar, maddi hukuka ilişkin itirazlar) denetler.
  4. Karar: Danıştay, bölge idare mahkemesi kararını onayabilir veya bozabilir. Eğer yeniden yargılama gerektiriyorsa dosyayı ilgili mahkemeye geri gönderir. Bozma gerekçelerine uyulması gerekir; uyulmadığı takdirde tekrar Danıştay’a gelebilir.

4.5. Danıştay’ın Danışma Görevi

Danıştay, yalnızca bir yargı organı değildir; aynı zamanda idarenin danışma ve inceleme merciidir. Bu kapsamda:

  • Tüzük Tasarıları ve Kanun Tasarıları: Hükümet, hazırladığı tüzük tasarılarını Danıştay’a göndererek bunun hukuka uygunluğu ve hataların giderilmesi için görüş talep edebilir.
  • Kamu Hizmetleri Düzenlemeleri: Özellikle kamunun geneliyle ilgili yönetmelik taslaklarının da Danıştay değerlendirmesinden geçmesi istenebilir.

Bu danışma işlevi, idarenin hukuka uygun hareket etmesini sağlamak yönünde önemli bir mekanizmadır.

5. Bölge İdare Mahkemeleri ile Danıştay Arasındaki Farklar ve İlişki

  1. Yargı Kademesi:
  • Bölge İdare Mahkemeleri, istinaf mercii iken, Danıştay temyiz mercii olarak görev yapar.
  1. Coğrafi Etki:
  • Bölge idare mahkemeleri yalnızca kendi bölgesine bağlı ilk derece mahkemelerinin kararlarını inceleyebilir. Danıştay ise ulusal ölçekte en üst merciidir.
  1. Görev Alanı:
  • Bölge idare mahkemesi, genelde bölgesindeki tüm idari ve vergi davalarına bakar. Danıştay ise kanunen belirlenen ilk derece davalara, bölge idare mahkemesi kararlarının temyizine ve danışma görevi kapsamındaki işlere bakar.
  1. Danışma Fonksiyonu:
  • Bölge idare mahkemelerinin danışma veya tüzük inceleme gibi bir görevi yoktur. Danıştay ise idarenin üst danışma makamı olarak da işlev görür.
  1. Kararların Kesinleşmesi:
  • Bölge İdare Mahkemesi kararlarına karşı kanunen temyiz yolu açıksa Danıştay söz konusu kararları inceleyebilir. Danıştay’ın kararları ise genellikle en üst seviye olduğu için kesin niteliktedir (elbette Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru gibi istisnalar hariç).

6. Süreç Örnekleri ve Detaylı Açıklamalar

Bu bölümde, Bölge İdare Mahkemesi ve Danıştay süreçlerine dair örnek senaryolar sunularak, sistemin nasıl işlediği daha somut biçimde açıklanacaktır.

  1. Örnek Senaryo (Belediye Ruhsat İptali)
  • Aşama 1 (İlk Derece): Bir belediye, işletme ruhsatını iptal etti. İşletme sahibi, idare mahkemesinde dava açtı.
  • Aşama 2 (Bölge İdare Mahkemesi): İdare mahkemesi davacıyı haklı buldu ve ruhsat iptalini hukuka aykırı bularak iptal kararı verdi. Belediye, bu karara katılmadığı için bölge idare mahkemesine istinaf başvurusu yaptı. Bölge idare mahkemesi, ilk derece kararını hukuka uygun bulup onadı.
  • Aşama 3 (Danıştay): Belediye, hukuki itirazlarını sürdürerek Danıştay’a temyize gitti. Danıştay da kararı inceledi ve bölgede oluşan emsal kararlara veya ilgili kanuna aykırılık yoksa onama yoluna gidebilir.
  1. Örnek Senaryo (Vergi Davası)
  • Aşama 1 (İlk Derece): Vergi dairesi, bir mükellefe ek vergi tarhiyatı uyguladı. Mükellef, vergi mahkemesinde bu işlemle ilgili iptal davası açtı.
  • Aşama 2 (Bölge İdare Mahkemesi): Vergi mahkemesi, mükellef lehine karar verdi. Vergi idaresi, istinaf yoluyla bölge idare mahkemesine gitti. Bölge idare mahkemesi, vergi mahkemesi kararını kısmen değiştirdi.
  • Aşama 3 (Danıştay): Hem mükellef hem de vergi idaresi, bölge idare mahkemesinin kararının hukuka aykırı olduğunu düşünerek temyiz hakkını kullanabilir. Danıştay nihai hükmü vererek, vergi uyuşmazlığına son noktayı koyar.

Bu örnekler, bölge idare mahkemeleri ile Danıştay arasındaki denetim ve inceleme zincirini açıkça göstermektedir.

7. Tablo: Karşılaştırmalı Görev ve Yetkiler

Aşağıdaki tabloda, Bölge İdare Mahkemeleri ve Danıştay arasında görev, yetki ve temel işlev farklılıkları özetlenmiştir:

Kriter Bölge İdare Mahkemesi Danıştay
Yargı Düzeyi İkinci derece (istinaf) En üst derece (temyiz)
Coğrafi Kapsam Belirli bir bölge veya yargı çevresi Tüm Türkiye (ulusal)
İlk Derece Davalara Bakma Yetkisi Yok (genellikle sadece istinaf) Kanunla belirlenen belli başlı davalarda ilk derece yargı yetkisi (ör. bazı yüksek değerli kamu ihaleleri vb.)
Danışma Görevi Bulunmuyor Mevcut (idarenin talebiyle kanun, tüzük, yönetmelik tasarıları vb.)
Kararları Denetleyen Üst Makam Danıştay (temyiz mercii) Yargısal anlamda “karar düzeltme” veya “bireysel başvuru” gibi istisnai yollar dışında üst mercii yoktur
İnceleme Yöntemi Hem esasa hem hukuka yönelik inceleme (limited de olsa) Hukukilik incelemesi (genelde esasa ilişkin inceleme yapmaz, ancak bazı durumlarda esasa dair değerlendirme olabilir)
Hukukiliğin Sağlanması Bölgesel bazda istinaf kararlarıyla Tüm idari yargı sistemi için bağlayıcı (içtihat) kararlarla

8. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

  1. Soru: Bölge İdare Mahkemesi ile Danıştay arasında hangi sürede başvuru yapmam gerekiyor?
    Cevap: Bölge İdare Mahkemesi kararının tarafınıza tebliğinden genellikle 30 gün içinde Danıştay’a temyize gidebilirsiniz. Ancak vergi davaları veya özel mevzuatlarda farklı süreler söz konusu olabilir.

  2. Soru: Danıştay’ın danışma görevi bağlayıcı mıdır?
    Cevap: Danıştay’ın belirli konularda verdiği danışma görüşleri; hükümet veya ilgili bakanlık açısından genellikle “yol gösterici” niteliktedir. Ancak bazı konularda Danıştay görüşünün dikkate alınması zorunluluk arz edebilir.

  3. Soru: Bölge İdare Mahkemesinde dosya yenilenir mi, yeni deliller sunabilir miyim?
    Cevap: İstinaf aşaması, bir “ikinci derece inceleme” olduğundan, yeni deliller sunmak belirli koşullara bağlıdır. Mahkeme, ilk derecede sunulmamış delillerin neden sunulamadığını değerlendirebilir.

  4. Soru: Danıştay hangi hallerde ilk derece mahkemesi olarak görev yapar?
    Cevap: Kanunla belirlenen yüksek miktarlı uyuşmazlıklar, yüksek değerdeki sözleşmeler, bazı üst düzey idari işlemler vb. konularda Danıştay, ilk derece mahkemesi olarak yetkilendirilmiş olabilir.

  5. Soru: Bölge İdare Mahkemesi kararı kesin ise Danıştay’a gidemez miyim?
    Cevap: Mevzuatta belirlenen parasal sınırların altında kalan veya “Kesin Karar” niteliği taşıyan konularda Danıştay temyiz hakkı bulunmayabilir. Konunun niteliğine, davanın türüne, kararın kesin olup olmadığına bakmak gerekir.

9. Özet ve Son Değerlendirme

Bölge İdare Mahkemeleri ve Danıştay, Türkiye’de idari yargının temel taşı olan kurumlardır. İdare ve vergi mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklardan doğan itirazlar (istinaf) bölge idare mahkemeleri tarafından incelenirken, en üst seviyede nihai inceleme (temyiz) görevi Danıştay tarafından gerçekleştirilir. Ayrıca Danıştay, idarenin hazırladığı bazı düzenleme tasarıları veya hukuki metinler hakkında görüş bildirme yetkisiyle “danışma” fonksiyonu da üstlenir.

Bölge İdare Mahkemeleri, bir davada ilk dereceden sonra hukuka uygunluğu ve esastan gerçekleşen hataları düzeltmek amacıyla konumlanır. Böylece davaların hakkaniyetli bir süreç içerisinde tekrar değerlendirilmesini sağlar. Danıştay ise, bu sistemin en üst basamağında yer alarak, anayasal güvenceler doğrultusunda idari yargı alanında son sözü söyler.

Her iki kurum da hukukun üstünlüğü, idari işlemlerin denetimi ve adaletin sağlanması noktalarında kritik roller üstlenir. Özellikle istinaf ve temyiz mekanizmaları, mahkeme kararlarında oluşabilecek maddi veya hukuki hataların en aza indirilmesini hedefler. Danıştay’ın danışma görevi ise, yasa ve tüzüklerin hazırlanma aşamasında idarenin hukuksal anlamda doğru yönlendirilmesine katkı sağlar.

Sonuç olarak, bu iki kurum hakkındaki temel bilgiye sahip olmak, yargı sürecinde hak arayan bireyler, kurumlar ve avukatlar için hayati önemdedir. Hem zaman hem de maliyet tasarrufu sağlayabilmek açısından, hangi kararın nerede ve nasıl itiraza tabi olduğunu bilmek gerekir. İdari uyuşmazlıkların sıhhatli bir şekilde çözümlenmesi, demokratik hukuk devleti ilkelerinin tesisinde büyük rol oynamaktadır.

@Pelin4