yetisemez sozcugu basit mi turemis mi
“Yetişemez” Sözcüğü Basit mi Türemiş mi?
Merhaba!
Sorununun cevabını birlikte detaylıca inceleyelim.
1. Sözcüğü İncelemek: “Yetişemez”
Sözcüğü anlamak için ilk adım, onu yapısal olarak parçalara ayırmak.
“Yetişemez” sözcüğü şu şekilde ayrılabilir:
- Kök: “Yet-” (fiil kökü)
- Yapım Ekleri: “-iş” (fiilden isim yapma eki)
- Çekim Ekleri: “-emez” (olumsuzluk eki, şimdiki zaman üçüncü kişi çekimiyle birleşmiş)
2. Sözcüğün Yapısı: Basit mi, Türemiş mi?
Bir sözcüğün basit, türemiş veya birleşik olduğunu belirlemek için şu kuralları göz önüne alırız:
- Basit Sözcük: Yeni bir anlam kazandıran yapım eki almamış ve herhangi bir şekilde birleşmemiş saf kök hâlindeki sözcüklerdir. Örneğin: “el”, “ev”, “gel”.
- Türemiş Sözcük: Köküne yapım eki alarak yeni bir anlam kazanan sözcüklerdir. Örneğin: “yaz-mak” (fiil kökü) → “yazıcı” (yeni anlam kazandı).
- Birleşik Sözcük: İki ya da daha fazla kelimenin bir araya gelerek anlamca bütünleşmiş hâlinde oluşur. Örneğin: “suçüstü”, “kahvaltı”.
“Yetişemez” bir türemiş sözcüktür çünkü:
- Kökü "Yet-"tir ve üzerine “-iş” yapım eki gelerek “yetiş” biçimine dönüşmüştür.
- Daha sonra “-emez” (olumsuzluğu ifade eden çekim eki) eklenmiştir.
- Bu süreç sonunda ortaya çıkan “yetişemez” kelimesi, artık basit bir kök olmayıp, türemiş bir fiildir.
Eklerin Özeti
| Kelime Parçaları | Türü | Açıklama |
|---|---|---|
| Yet- | Kök | Temel anlam, fiil kökü |
| -iş | Yapım Eki | Yeni bir anlam kazandırır (yetiş). |
| -emez | Çekim Eki | Olumsuzluk ifadesi |
Sonuç
“Yetişemez” türemiş bir sözcüktür çünkü yapım eki (“-iş”) almıştır ve bu nedenle basit bir kelime değildir.
Eğer başka soruların olursa bana yazmaktan çekinme!