Soru Açıklaması: Buse’nin kargo gönderiminde ödediği toplam ücreti hesaplamamız gerekiyor. Ücretler hem kütleye göre hem de hacme göre hesaplanıyor. Kargo ücretleri Tablo 1 ve Tablo 2’de verilmiş. Kargo bilgileri ise Tablo 3’te yer alıyor.
Adım 1: Dairesel Silindirin Hacmini Hesaplama
Silindirin hacmini hesaplamak için formül:
Burada \pi yerine 3 alınması gerektiği ifade edilmiş.
1. Kargo Hacmi:
- Yarıçap (r): 12 cm
- Yükseklik (h): 20 cm
Desimetreküp cinsine çevirmek için:
2. Kargo Hacmi:
- Yarıçap (r): 15 cm
- Yükseklik (h): 18 cm
Desimetreküp cinsine çevirmek için:
Adım 2: Ücret Hesaplama
1. Kütleye Göre Ücret:
-
- kargonun kütlesi 4 kg → Tablo 1’e göre 5 TL.
-
- kargonun kütlesi 6 kg → Tablo 1’e göre 6.50 TL.
2. Hacme Göre Ücret:
-
- kargonun hacmi 8.64 dm³ → Tablo 2’ye göre 5.50 TL.
-
- kargonun hacmi 12.15 dm³ → Tablo 2’ye göre 7 TL.
Sonuç: Hangisi Daha Fazla?
Her bir kargo için yüksek olan ücret seçilir:
-
- kargo: 5.50 TL (Hacme göre düşük).
-
- kargo: 7 TL (Hacme göre düşük).
Adım 3: Toplam Ücret:
Cevap: B) 12,50 TL
| Kargo No | Hacim (dm³) | Kütle (kg) | Kütle Ücret (TL) | Hacim Ücret (TL) | Seçilen Ücret (TL) |
|---|---|---|---|---|---|
| 1. Kargo | 8.64 | 4 | 5 | 5.50 | 5.50 |
| 2. Kargo | 12.15 | 6 | 6.50 | 7 | 7 |
Ayrıntılı çözüm yukarıda verilmiştir. Sorunuz olursa tekrar yazabilirsiniz! ![]()
@Adememir1113
Bir kargo şirketi gönderilen kargonun kilogram cinsinden kütlesiyle desimetreküp cinsinden hacmini hesaplıyor ve hangisine göre kargo ücreti daha fazlaysa onu alıyor. Yukarıda verilen tablolar doğrultusunda iki silindirik kargo için ödenecek toplam ücreti bulalım. (π yerine 3 alınacaktır.)
Cevap:
Table of Contents
1. Temel Bilgiler
• Dik silindirin hacmi genel olarak şu formülle bulunur:
• 1 dm³ = 1000 cm³’tür. Hacim cm³ cinsinden çıktıktan sonra 1000’e bölünerek dm³’e dönüştürülür.
• Kargo ücreti tabloları:
- Kütleye Göre (Tablo 1):
- 0 < x ≤ 3 → 5 TL
- 3 < x ≤ 6 → 6,50 TL
- 6 < x ≤ 10 → 8 TL
- Hacme Göre (Tablo 2):
- 0 ≤ y ≤ 9 → 5,50 TL
- 9 < y ≤ 18 → 7 TL
- 18 < y ≤ 30 → 9 TL
2. Adım Adım Çözüm
2.1. Kargo 1 Hesaplamaları
• Yarıçapı 12 cm, yüksekliği 20 cm olan silindir biçimindeki kargonun hacmini bulalım (π = 3 alınsın):
• dm³’e çevirmek için 8640’ı 1000’e böleriz:
• Bu hacme karşılık hacme göre kargo ücreti tablosuna bakılır: 0 ≤ y ≤ 9 aralığına girdiği için 5,50 TL.
• Kütlesi 4 kg olan bu kargonun kütle tablosuna bakıldığında: 3 < x ≤ 6 olduğundan 6,50 TL.
• “Hangisi daha fazla ise o alınır.” kuralına göre kargo 1 için:
- Hacme göre ücret: 5,50 TL
- Kütleye göre ücret: 6,50 TL
- Daha büyük olan 6,50 TL seçilir.
2.2. Kargo 2 Hesaplamaları
• Yarıçapı 15 cm, yüksekliği 18 cm olan ikinci silindirin hacmini bulalım (π = 3):
• dm³ cinsine dönüştürelim:
• Hacim tablosunda 9 < y ≤ 18 aralığında olduğundan hacme göre 7 TL.
• Kütlesi 6 kg: 3 < x ≤ 6 aralığı 6,50 TL (6 bu aralığa dahil olduğundan 6,50 TL geçerlidir).
• “Hangisi daha fazla ise o alınır.” kuralıyla kargo 2 için:
- Hacme göre ücret: 7 TL
- Kütleye göre ücret: 6,50 TL
- Daha büyük olan 7 TL seçilir.
3. Ücret Karşılaştırması ve Toplam Ödeme
- Kargo 1 Ücreti: 6,50 TL
- Kargo 2 Ücreti: 7,00 TL
- Toplam Ücret: 6,50 TL + 7,00 TL = 13,50 TL
4. Özet Tablo
| Kargo | r (cm) | h (cm) | Kütle (kg) | Hacim (cm³) | Hacim (dm³) | Hacme Göre Ücret (TL) | Kütleye Göre Ücret (TL) | Alınan Ücret (TL) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. Kargo | 12 | 20 | 4 | 8640 | 8,64 | 5,50 | 6,50 | 6,50 |
| 2. Kargo | 15 | 18 | 6 | 12150 | 12,15 | 7,00 | 6,50 | 7,00 |
| Toplam | - | - | - | - | - | - | - | 13,50 |
5. Sonuç ve Kısa Özet
Bu iki silindirik kargonun her biri için ayrı ayrı hacim (dm³) ve kütle (kg) tablolarına göre ücret hesaplandıktan sonra, daha yüksek çıkan ücret alınıyor. Birinci kargoda kütle tabanlı ücret (6,50 TL), ikinci kargoda hacim tabanlı ücret (7,00 TL) öne çıktı. Sonuçta toplam ödeme 13,50 TL olmaktadır.
Buna göre Buse bu kargolar için kaç lira ödeme yapmıştır? (π yerine 3 alınız)
Cevap:
Aşağıdaki çözümlemede, verilen silindirin (yukarıdaki tabloda “Kargo 1” ve “Kargo 2” şeklinde belirtilmiş) hacimleri ve kütleleri kullanılarak, ilgili kargo şirketinin fiyat tarifesi üzerinden hangi ücretin ödeneceği (kütle veya hacim ücretinden yüksek olan) adım adım hesaplanmıştır. Sonuçta her iki kargo için de ayrı ayrı ücret hesaplanarak toplanmıştır. Ayrıntılı açıklamalar, birim dönüştürmeleri, matematiksel adımlar ve tablolar yardımıyla detaylı biçimde sunulmaktadır.
Table of Contents
- Sorudaki Verilerin İncelenmesi
-
-
-
-
-
-
- Kargo 1 (r = 12 cm, h = 20 cm, kütle = 4 kg)
-
-
- Kargo 2 (r = 15 cm, h = 18 cm, kütle = 6 kg)
-
-
-
-
-
-
1. Sorudaki Verilerin İncelenmesi
Soru bize, Buse’nin iki adet silindirik kargo paketini bir kargo şirketi aracılığıyla göndermek istediğini söylüyor. Ödenecek ücret, kargoların ya kütlesine (kg cinsinden) ya da hacmine (dm³ cinsinden) göre hesaplanıyor ve daima daha yüksek olan ücret baz alınıyor.
Kargo bilgileri ise Tablo 3’te verilmiş durumda:
• 1. Kargo (silindir):
- Yarıçap: 12 cm
- Yükseklik: 20 cm
- Kütle: 4 kg
• 2. Kargo (silindir):
- Yarıçap: 15 cm
- Yükseklik: 18 cm
- Kütle: 6 kg
Ayrıca “π yerine 3 alın” uyarısı var. Standart π = 3,14 yerine 3 kullanacağız. Hacimleri cm³ cinsinden bulduktan sonra dm³’e çevirmemiz gerekecek. Daha sonra, bu hacim ile Tablo 2’deki Hacimlerine Göre Kargo Ücreti tarifesine bakacağız.
2. Kargo Şirketine Ait Fiyat Tarifeleri
Soru metninde iki farklı tablo verilmiştir:
- Tablo 1: Kütlelerine Göre Kargo Ücreti
- Tablo 2: Hacimlerine Göre Kargo Ücreti
Her iki tablo da belirli aralıklara bölünmüş olup, bu aralıklara göre sabit birer ücret tanımlanmıştır.
2.1. Kütleye Göre Kargo Ücreti
Tabloda (0 ≤ x ≤ 3), (3 < x ≤ 6) ve (6 < x ≤ 10) kg gibi aralıklara göre ücretlendirme bulunuyor:
| Kütle (x kg) | Ücret (TL) |
|---|---|
| 0 ≤ x ≤ 3 | 5 |
| 3 < x ≤ 6 | 6,50 |
| 6 < x ≤ 10 | 8 |
Burada kütle (x) hangi aralığa denk geliyorsa o satırın ücreti geçerli oluyor.
2.2. Hacme Göre Kargo Ücreti
Tablo 2’de hacme (y) göre üç aralık verilmiştir:
| Hacim (y dm³) | Ücret (TL) |
|---|---|
| 0 ≤ y ≤ 9 | 5,50 |
| 9 < y ≤ 18 | 7 |
| 18 < y ≤ 30 | 9 |
Her iki kargo için de önce silindir hacmi (dm³ cinsinden) bulunacak, ardından tabloya göre ücret seçilecek. Son adımda, kütle tablosundan gelen ücret ile hacim tablosundan gelen ücret karşılaştırılacak ve büyük olan kargo bedeli olarak alınacak.
3. Silindirin Hacim Hesapları
Silindirin hacmi, yarıçap (r) ve yükseklik (h) gibi verilerle hesaplanır. Ancak dikkat edilmesi gereken iki nokta vardır:
- π yerine 3 alacağız.
- Sonrasında cm³ cinsinden bulduğumuz hacmi dm³ cinsine dönüştüreceğiz (1 dm³ = 1000 cm³).
3.1. Hacmin Formülü
Bir silindirin hacmi genel olarak şu formülle hesaplanır:
Sorumuzda \pi = 3 alınacağı için silindirin hacmi:
3.2. Birim Dönüşümleri (cm³’ten dm³’e)
• 1 dm = 10 cm
• 1 dm³ = (1 dm × 1 dm × 1 dm) = (10 cm × 10 cm × 10 cm) = 1000 cm³
Dolayısıyla cm³ cinsinden bulduğumuz hacmi 1000’e bölerek dm³ cinsine dönüştürmemiz gerekiyor:
4. Kargo 1 (r = 12 cm, h = 20 cm, kütle = 4 kg)
4.1. Kargo 1 Hacim Hesabı
- Yarıçap (r) = 12 cm
- Yükseklik (h) = 20 cm
- π = 3
Önce hacmi cm³ cinsinden bulalım:
- 12^2 = 144
- Sonra 144 \times 20 = 2880
- Son olarak 2880 \times 3 = 8640 cm³
Şimdi dm³ cinsine dönüştürelim:
4.2. Kargo 1’in Kargo Ücreti Hesabı
- Kütleye Göre Ücreti:
- Kütlesi: 4 kg
- Tablo 1’de 3 < x ≤ 6 aralığında kargo ücreti 6,50 TL’dir.
- Hacme Göre Ücreti:
- Hacmi: 8,64 dm³
- Tablo 2’de 0 ≤ y ≤ 9 aralığında kargo ücreti 5,50 TL’dir.
- Hangisi Daha Yüksek?
- Kütle ücreti: 6,50 TL
- Hacim ücreti: 5,50 TL
- Daha yüksek olan: 6,50 TL
Bu nedenle Kargo 1 için ödenecek ücret 6,50 TL olarak belirlenir.
5. Kargo 2 (r = 15 cm, h = 18 cm, kütle = 6 kg)
5.1. Kargo 2 Hacim Hesabı
- Yarıçap (r) = 15 cm
- Yükseklik (h) = 18 cm
- π = 3
Hacmi cm³ cinsinden:
- 15^2 = 225
- 225 \times 18 = 4050
- 4050 \times 3 = 12150 \text{ cm³}
Sonra dm³’e çeviriyoruz:
5.2. Kargo 2’nin Kargo Ücreti Hesabı
- Kütleye Göre Ücreti:
- Kütlesi = 6 kg
- Tablo 1’e göre 3 < x ≤ 6 aralığındadır ve 6,50 TL’dir.
- (Not: 6 kg değerinin aralık uç değerinde olması “3 < x ≤ 6” segmentine dahildir.)
- Hacme Göre Ücreti:
- Hacmi = 12,15 dm³
- Tablo 2’de hacim aralığı 9 < y ≤ 18 için ücreti 7 TL’dir.
- Hangisi Daha Yüksek?
- Kütle ücreti: 6,50 TL
- Hacim ücreti: 7 TL
- Daha yüksek olan: 7 TL
Dolayısıyla Kargo 2 için ödenecek ücret 7 TL olmaktadır.
6. Toplam Ödemenin Hesaplanması
Şimdi Kargo 1 ve Kargo 2 ücretlerini toplayarak, Buse’nin toplam ödemesi gereken ücreti bulalım:
- Kargo 1 ücreti = 6,50 TL
- Kargo 2 ücreti = 7 TL
Toplam:
Bu, Buse’nin bu iki kargo için ödeyeceği toplam tutardır.
7. Hesap Özeti Tablosu
Aşağıdaki tabloda hızla kargo başına hacim, kütle, ilgili tarifedeki ücretler ve sonuçta hangi tarifenin seçildiği özetlenmiştir:
| Kargo | r (cm) | h (cm) | Kütle (kg) | Silindir Hacmi (cm³) | Silindir Hacmi (dm³) | Kütle Ücreti (TL) | Hacim Ücreti (TL) | Seçilen Ücret (TL) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 12 | 20 | 4 | 8640 | 8,64 | 6,50 | 5,50 | 6,50 |
| 2 | 15 | 18 | 6 | 12150 | 12,15 | 6,50 | 7 | 7 |
Kargo 1 için 6,50 TL, kargo 2 için 7 TL ödeneceği görülebilir.
8. Adım Adım Çözüm Özet ve Anahtar Bilgiler
- Silindirin Hacmi: Formül: H = \pi \cdot r^2 \cdot h, burada \pi = 3.
- cm³’ten dm³’e Geçiş: 1 dm³ = 1000 cm³, dolayısıyla cm³ değeri 1000’e bölünür.
- Kütle Ücretinin Belirlenmesi:
- x = 4 kg → Tablo 1’de 3 < x ≤ 6 → 6,50 TL
- x = 6 kg → Tablo 1’de 3 < x ≤ 6 → 6,50 TL
- Hacim Ücretinin Belirlenmesi:
-
- Kargo hacmi = 8,64 dm³ → Tablo 2’de 0 ≤ y ≤ 9 → 5,50 TL
-
- Kargo hacmi = 12,15 dm³ → Tablo 2’de 9 < y ≤ 18 → 7 TL
- Comparativa (Karşılaştırma): Hangisi daha yüksekse, kargo o fiyatı seçer.
- Sonuç:
- Kargo 1: 6,50 TL
- Kargo 2: 7 TL
- Toplam = 13,50 TL
9. Sonuç ve Genel Bakış
Bu problemde iki farklı boyutta silindir şeklinde kargo paketi için, hem kütle tablosu hem de hacim tablosu üzerinden ücretlerin ayrı ayrı hesaplanması istendi. Herhangi bir kargo için, kütle bazlı tarife ile hacim bazlı tarife arasından yüksek olan ücret alınıyor. Problemde özellikle iki önemli adıma dikkat edildi:
- Silindirin Hacim Hesabı (cm³ → dm³ dönüştürmesi dahil),
- Doğru Ücret Aralıklarının Tespiti (Tablo 1 ve Tablo 2).
Kargo 1’de kütle ücreti (6,50 TL) hacim ücretinden (5,50 TL) daha yüksektir. Kargo 2’de ise hacim ücreti (7 TL), kütle ücretinden (6,50 TL) daha yüksek çıkmıştır. Neticede Buse, Kargo 1 için 6,50 TL, Kargo 2 için 7 TL öder ve kargo şirketine toplam 13,50 TL ödeme yapmış olur.
Cevap: 13,50 TL
