Soru: “Ateş” sözcüğü numaralanmış cümlelerin hangisinde deyim içinde kullanılmamıştır?
Yanıt:
-
Cümleleri İnceleyelim
I. Yüzüm nasıl bir hâl aldı bilmiyorum fakat ateş kesildiğini iyi biliyorum.
II. Parça parça morarmış yüzüyle ateş püskürüyordu yine.
III. Bu işe girmeyi doğru bulmuyorum, bana ateşle oynuyormuşuz gibi geliyor.
IV. Bir duvara yaslanmış, ateş fışkıran gözlerle olanı biteni izliyordu. -
Deyim Kullanımları
- Ateş püskürmek (II. cümle): Öfke saçmak, çok kızgın olmak anlamında kullanılan yerleşik bir deyimdir.
- Ateşle oynamak (III. cümle): Tehlikeli bir işe kalkışmak ya da işi riske atmak anlamında kullanılan deyimdir.
- Ateş fışkıran gözlerle (IV. cümle): Yoğun öfke veya nefret bakışlarından anlaşılır hâle geldiğinde kullanılan bir anlatım şeklidir (deyimsel / mecazî bir kullanım).
-
(I) Numaralı Cümlenin Kullanımı
- I. cümledeki “ateş kesilmek” ifadesi genellikle “ateşi (vücut ısısı veya yangın) durmak, yani dinmek” anlamıyla kullanılır. Burada “ateş kesilmek” deyimden çok, literal (gerçek) anlamıyla ya da en fazla mecaz kullanımın dışında kalan bir anlatımla kullanılmıştır. Diğer üç örnekteki “ateş” kullanımları ise doğrudan deyim, kalıp veya mecaz anlamdadır.
-
Sonuç
Bu açıklamalara göre I. cümlede “ateş” sözcüğü bir deyim içinde kullanılmamıştır.
| Cümle No | Metin | Açıklama |
|---|---|---|
| I | Yüzüm nasıl bir hâl aldı bilmiyorum fakat ateş kesildiğini iyi biliyorum. | “Ateş kesilmek”: Deyimden çok literal anlam (ateşin dinmesi) |
| II | Parça parça morarmış yüzüyle ateş püskürüyordu yine. | “Ateş püskürmek”: Deyim (çok öfkelenmek) |
| III | Bu işe girmeyi doğru bulmuyorum, bana ateşle oynuyormuşuz gibi geliyor. | “Ateşle oynamak”: Deyim (tehlikeli iş yapmak) |
| IV | Bir duvara yaslanmış, ateş fışkıran gözlerle olanı biteni izliyordu. | “Ateş fışkıran gözlerle”: Deyimsel / mecazî ifade (çok öfkeli) |
Cevap: I (A)