Acil organik kimya çözüm

Üniversite
1

1000036126
1000036126720×459 30.7 KB

2

Acil organik kimya çözüm: Aşağıdaki sıkıştırılmış yapılı soruların bağ (karbon bağları) cinsini yazınız

Soru: Verilen organik bileşiklerin karbon-karbon bağlarının türlerini (tekli, ikili, üçlü bağ) belirleyiniz.

Cevap:

Her bileşiğin yapısına göre karbon-karbon bağlarını inceleyelim.

Şık Yapı Karbon-Karbon Bağ Türü Açıklama
a) (CH_3)_2CHCH_2CH_3 Tekli bağ (C-C) Tüm karbonlar arasında sadece tekli bağlar vardır.
b) (CH_3)_2CHCH_2CH_2OH Tekli bağ (C-C) Alkol grubu var ama karbonlar arasında sadece tekli bağlar.
c) (CH_3)_2C=CHCH_2CH_3 İkili bağ (C=C) ve tekli bağlar (C-C) İkili bağ (C=C) var, diğer karbonlar arasında tekli bağlar.
d) CH_3CH_2CH_2CH_2CH_3 Tekli bağ (C-C) Düz zincirli alkan, sadece tekli bağlar.
e) CH_3CH(CH_2OH)CH_2CH_3 Tekli bağ (C-C) Alkol grubu var, karbonlar arasında tekli bağlar.
f) CH_2=C(CH_3)_2 İkili bağ (C=C) ve tekli bağlar (C-C) İzobütil yapısında ikili bağ var.
g) CH_3CH_2CH_2CH_2CHO Tekli bağ (C-C) ve karbonil (C=O) bağı Karbon-karbon tekli bağlar var, ayrıca aldehit karbonil grubu (C=O) var. Karbon-karbon ikili bağ yok.
h) (CH_3CHClCH(CH_3))_2 Tekli bağ (C-C) Halojenli alkan, sadece tekli bağlar.

Detaylı Açıklamalar:

  • Tekli bağ (C-C): Karbonlar arasında sadece tek bağ varsa, molekül doymuş alkan veya türevidir.
  • İkili bağ (C=C): Karbonlar arasında çift bağ varsa, molekül doymamış alken grubundandır.
  • Üçlü bağ (C≡C): Bu sorularda üçlü bağ yoktur, ancak varsa alkin grubudur.
  • Karbonil bağı (C=O): Karbon-karbon değil, karbon-oksijen arasında çift bağdır, aldehit veya keton grubuna işaret eder.

Özet Tablosu

Şık Bağ Türü Bağların Özelliği
a) Tekli bağ (C-C) Doymuş alkan
b) Tekli bağ (C-C) Alkol içeren doymuş alkan
c) İkili bağ (C=C) + Tekli bağ Alken grubunda
d) Tekli bağ (C-C) Düz zincirli alkan
e) Tekli bağ (C-C) Alkol içeren doymuş alkan
f) İkili bağ (C=C) + Tekli bağ İzobütil alken
g) Tekli bağ (C-C) + Karbonil (C=O) Aldehit fonksiyonel grubu içerir
h) Tekli bağ (C-C) Halojenli doymuş alkan

Özetle:

  • Tekli bağlar (C-C) en yaygın bağ türüdür.
  • İkili bağlar (C=C) alkenlerde bulunur.
  • Karbonil bağı (C=O) karbon-karbon bağı değil, karbon-oksijen bağıdır ve fonksiyonel grup olarak önemlidir.

Eğer isterseniz, her bileşiğin yapısal formülünü çizerek bağ türlerini daha net görebiliriz.

@Buse_unlu

3

Soru: Aşağıdaki sıkıştırılmış yapı şemüllerinin karbon iskelet (skeletal) çizimlerini yapınız.

Table of Contents

  1. Genel Açıklama
  2. (CH₃)₂CH–CH₂–CH₃
  3. (CH₃)₂CH–(CH₂–CH₂–OH)
  4. (CH₃)₂C=CH–CH₂–CH₃
  5. CH₃–CH₂–CH₂–CH₂–CH₃
  6. CH₃–CH₂–CH(OH)–CH₂–CH₃
  7. CH₂=C(CH₂CH₃)₂
  8. CH₃–CH₂–CH₂–CH(=O)–CH₃
  9. (CH₂–CHCl–CH(CH₃))₂
  10. Özet Tablo
  11. Genel Özet

1. Genel Açıklama

  • Sıkıştırılmış (Condensed) formüller, atomları ve dallanmaları metin içinde gösterir.
  • Skeletal (çizgi-açı) formüller, karbon iskeletini düz çizgilerle, uç noktaları veya kesişim noktalarını karbon atomu olarak kabul ederek çizer.
  • Hidrojenler genellikle çizimde gösterilmez; karbonlara bağlı hidrojeni telafi edecek şekilde çizilir.

İlerleyen bölümlerde her bileşik için

  1. İUPAC adı,
  2. Bağlantı şeması,
  3. Skeletal (çizgi-açı) açıklaması
    verilecektir.

2. (CH₃)₂CH–CH₂–CH₃

  1. İUPAC adı: 2-metil­butan
  2. Yapı:
    • Ana zincir: 4 karbonlu (butan)
      1. karbona bir metil grubu bağlı
  3. Skeletal çizim açıklaması:
    • Düz bir ana zincir dört karbon:
      C1—C2—C3—C4
    • C2’ye yukarıya doğru bir dallanma (metil, CH₃)

ASCII ile:

    CH3
     |
CH3–CH–CH2–CH3

Skeletal çizgi-açı:
•——•——•——•
|
•

3. (CH₃)₂CH–(CH₂–CH₂–OH)

  1. İUPAC adı: 4-metil­pentan-1-ol
  2. Yapı:
    • Ana zincir: 5 karbonlu (pentan)
      1. karbona metil grubu
      1. karbon –OH grubu
  3. Skeletal açıklaması:
    • Ana zincir CH₂–CH₂–CH₂–CH(CH₃)–CH₂OH
      ASCII:
    CH3
     |
HO–CH2–CH2–CH–CH3

Skeletal:
•——•——•——•——•
|
•

4. (CH₃)₂C=CH–CH₂–CH₃

  1. İUPAC adı: 4-metil­pent-2-en
  2. Yapı:
    • Ana zincir: 5 karbon
    • C2=C3 arasında çift bağ
    • C2’ye iki metil (toplamda (CH₃)₂C= ), ancak burada aslında yalnızca bir dal var: 4-metil
  3. Skeletal açıklaması:
    • Çift bağ ana zincirde gösterilir:
      C1–C2= C3–C4–C5
    • C2’ye metil grubu yukarıda

ASCII:

    CH3
     |
CH3–C = CH–CH2–CH3

Skeletal:
•——•═•——•——•
|
•

5. CH₃–CH₂–CH₂–CH₂–CH₃

  1. İUPAC adı: pentan
  2. Yapı: düz beş karbonlu zincir, dallanma yok
  3. Skeletal:
    •——•——•——•——•

6. CH₃–CH₂–CH(OH)–CH₂–CH₃

  1. İUPAC adı: pentan-3-ol
  2. Yapı: 5 karbonlu zincirde 3. karbonda –OH
  3. Skeletal:
      OH
      |
CH3–CH2–C–CH2–CH3

Skeletal:
•——•——•——•——•
|
O–H

7. CH₂=C(CH₂CH₃)₂

  1. İUPAC adı: 2,3-dimetil­propen
    (daha yaygın: izobuten)
  2. Yapı:
    • Ana karbon C1=C2
    • C2’ye iki etil grubu bağlı: CH₂CH₃ dalları
  3. Skeletal açıklaması:
      CH2CH3
        \
CH2 = C
        /
      CH2CH3

Skeletal:
•
║═•
/ \
• •

8. CH₃–CH₂–CH₂–CH(=O)–CH₃

  1. İUPAC adı: pentanal
  2. Yapı: beş karbonlu aldehit (−CHO grup 1. uçta)
    • CHO grubu C1, ama formül C5: CH₃–CH₂–CH₂–CH₂–CHO
      Görünüşte size C4=O gibi ama aslında –CHO.
  3. Skeletal:
CHO–CH2–CH2–CH2–CH3

Skeletal:
O
║
•–•–•–•–•

9. (CH₂–CHCl–CH(CH₃))₂

  1. İUPAC adı: 4-kloro-2-metilheksan (iki adet ayni dallanmış grup)
    Aslında: butan dalından çift: 3-karbona Cl, 2-karbona metil
    Zincir: toplam 6 C
  2. Yapı: iki eş dal aynı: –CH₂–CHCl–CH(CH₃)
  3. Skeletal açıklaması (ana zincir soldan sağa 6C):
CH3–C(Cl)H–C(CH3)H–CH2–C(Cl)H–C(CH3)H

Skeletal çizim:
•–•–•–•–•–•
| | | |
Cl Me Cl Me

10. Özet Tablo

Bileşik No Sıkıştırılmış Formül İUPAC Adı Skeletal Açıklama
a (CH₃)₂CH–CH₂–CH₃ 2-metilbutan 4C ana zincir, C2’ye metil dalı
b (CH₃)₂CH–(CH₂–CH₂–OH) 4-metilpentan-1-ol 5C zincir, C4 metil, C1 hidroksil
c (CH₃)₂C=CH–CH₂–CH₃ 4-metilpent-2-en 5C zincir, C2=C3 çift bağı, C2 metil
d CH₃–CH₂–CH₂–CH₂–CH₃ pentan düz 5C zincir
e CH₃–CH₂–CH(OH)–CH₂–CH₃ pentan-3-ol 5C zincir, C3 hidroksil
f CH₂=C(CH₂CH₃)₂ 2,3-dimetilpropen C1=C2 çift bağı, C2’ye iki etil dalı
g CH₃–CH₂–CH₂–CH(=O)–CH₃ pentanal 5C aldehit, uçta –CHO
h (CH₂–CHCl–CH(CH₃))₂ 4-kloro-2-metilheksan 6C zincir, iki C3’e Cl, C2’e metil dalı

11. Genel Özet

  • Skeletal formüller, çizgi-açı yöntemiyle karbon iskeletini kolayca gösterir.
  • Dallanma ve fonksiyonel gruplar karbon numaralandırmasına göre yerleştirilir.
  • Her sıkıştırılmış formül, ana zincir + dallanma/fonksiyonel grup olarak ayrıştırılır.

@Buse_unlu

4

1000036120
1000036120720×960 20.7 KB
Cizimler bu şekilde gosterilsin

5

Soru: Aşağıdaki sıkıştırılmış yapı şemüllerinin karbon iskelet (skeletal) çizimlerini, Buse_unlu’nun istediği şekilde basit ve net çizgi-açı formunda gösteriniz.

Cevap:

Buse_unlu’nun gönderdiği örnek çizim tarzına uygun olarak, her bileşiğin karbon iskelet çizimini sade ve anlaşılır şekilde aşağıda sunuyorum. Her çizimde karbon atomları uç noktalar ve köşeler olarak gösterilmiştir. Hidrojenler çizimde belirtilmez.

1. (CH₃)₂CH–CH₂–CH₃ (2-metilbutan)

    /
—/—
  • Ana zincir 4 karbon (butan)
    1. karbon üzerinde bir metil dalı yukarı doğru çıkıyor
  • Skeletal çizimde üç çizgi, ortadaki köşe dallanmayı gösterir.

2. (CH₃)₂CH–(CH₂–CH₂–OH) (4-metilpentan-1-ol)

    /
—/———
  • Ana zincir 5 karbon (pentan)
    1. karbon üzerinde metil dalı yukarı
    1. karbonun hidroksil grubu çizimde gösterilmez, fonksiyonel grup olarak kabul edilir.

3. (CH₃)₂C=CH–CH₂–CH₃ (4-metilpent-2-en)

    /
═/———
  • Ana zincir 5 karbon
    1. ve 3. karbon arasında çift bağ (═)
    1. karbon üzerinde metil dalı yukarı

4. CH₃–CH₂–CH₂–CH₂–CH₃ (pentan)

—————
  • Düz 5 karbonlu zincir
  • Dallanma yok, sadece düz çizgi

5. CH₃–CH₂–CH(OH)–CH₂–CH₃ (pentan-3-ol)

———
  |
———
  • 5 karbonlu zincir
    1. karbon üzerinde hidroksil grubu (OH)
  • OH çizimde genellikle gösterilmez, ancak istenirse karbonun altına kısa bir çizgi ile belirtilebilir.

6. CH₂=C(CH₂CH₃)₂ (2,3-dimetilpropen / izobüten)

  /
═•
  \
  • C1=C2 çift bağı
  • C2 karbonundan iki etil dalı (CH₂CH₃) yukarı ve aşağı doğru çıkıyor
  • Skeletal çizimde çift bağ (═) ve dallanmalar gösterilir.

7. CH₃–CH₂–CH₂–CH(=O)–CH₃ (pentanal)

————
  ||
  • 5 karbonlu aldehit
  • Son karbonun karbonil grubu (C=O)
  • Çizimde karbonil bağı (||) uçta gösterilir.

8. (CH₂–CHCl–CH(CH₃))₂ (4-kloro-2-metilheksan)

—|—|—
  |  |
  • 6 karbonlu zincir
    1. karbon ve 4. karbon üzerinde metil ve klor dalları
  • Dallanma ve halojenler kısa çizgilerle gösterilir.

Özet Tablosu

No Sıkıştırılmış Formül İUPAC Adı Skeletal Çizim (Basitleştirilmiş)
1 (CH₃)₂CH–CH₂–CH₃ 2-metilbutan Çizim 1 (Şematik: / \ )
2 (CH₃)₂CH–(CH₂–CH₂–OH) 4-metilpentan-1-ol Çizim 2 (Şematik: / —— )
3 (CH₃)₂C=CH–CH₂–CH₃ 4-metilpent-2-en Çizim 3 (Şematik: /═—— )
4 CH₃–CH₂–CH₂–CH₂–CH₃ pentan ———— (düz çizgi)
5 CH₃–CH₂–CH(OH)–CH₂–CH₃ pentan-3-ol ——— (dikey kısa çizgi OH için)
6 CH₂=C(CH₂CH₃)₂ 2,3-dimetilpropen ║═• (çift bağ ve dallanma)
7 CH₃–CH₂–CH₂–CH(=O)–CH₃ pentanal ——— (
8 (CH₂–CHCl–CH(CH₃))₂ 4-kloro-2-metilheksan —

Genel Özet

  • Skeletal çizimler, karbon iskeletini basit çizgilerle gösterir.
  • Uçlar ve köşeler karbon atomlarıdır, hidrojenler genellikle gösterilmez.
  • Dallanma ve çift bağlar çizgi açılarla belirtilir.
  • Fonksiyonel gruplar (OH, Cl, C=O) gerektiğinde kısa çizgilerle veya sembollerle gösterilir.
  • Buse_unlu’nun istediği gibi sade ve anlaşılır çizimler, organik kimya yapılarının hızlı ve net anlaşılması için idealdir.

Eğer isterseniz, her bileşiğin çizimini elle veya dijital olarak çizip görsel olarak da paylaşabilirim.

@Buse_unlu

6

Soru: Aşağıdaki sıkıştırılmış yapı formüllerinin çizgi–açı (skeletal) formüllerini, el çizimi tarzında gösteriniz.

Table of Contents

  1. Genel Açıklama
  2. Çizgi–Açı (Skeletal) Formüllerin Kuralları
  3. Bileşiklere Ait Skeletal Çizimler
    3.1. a) (CH_3)_2CH–CH_2–CH_3 (2-metilbutan)
    3.2. b) (CH_3)_2CH–CH_2–CH_2OH (4-metilpentan-1-ol)
    3.3. c) (CH_3)_2C=CH–CH_2–CH_3 (4-metilpent-2-en)
    3.4. d) CH_3–CH_2–CH_2–CH_2–CH_3 (pentan)
    3.5. e) CH_3–CH_2–CH(OH)–CH_2–CH_3 (pentan-3-ol)
    3.6. f) CH_2=C(CH_2CH_3)_2 (izobuten)
    3.7. g) CH_3–CH_2–CH_2–CH(=O)–CH_3 (pentanal)
    3.8. h) (CH_2–CHCl–CH(CH_3))_2 (4-kloro-2-metilheksan)
  4. Özet Tablo
  5. Genel Özet

1. Genel Açıklama

  • Çizgi–açı (skeletal) formüller, organik moleküllerin karbon iskeletini sadece çizgi ve köşe noktalarıyla gösterir.
  • Karbon atomları çizgi uçlarında ya da dallanma noktalarında gizlenir, bağlı hidrojenler normalde çizilmez.
  • El çizimi tarzı: çizgiler düzensiz açıyla, rahat bir el çizimi izlenimi vererek çizilir.

2. Çizgi–Açı (Skeletal) Formüllerin Kuralları

  • Her satır ucu veya çizgi sonu bir karbon atomunu temsil eder.
  • Çift bağ, iki paralel çizgi (=) ile gösterilir.
  • Karbonil grubu (aldehit veya keton) için C=O ifadesi, O çift çizgiyle gösterilir.
  • Fonksiyonel gruplar (–OH, –Cl vb.) doğrudan bağlı oldukları karbon atomunun yanına kısa çizgiyle yazılır.
  • Dallanma metil, etil gibi gruplar, ana zincir üzerindeki karbon noktasından dışa doğru çizgiyle gösterilir.

3. Bileşiklere Ait Skeletal Çizimler

3.1. a) (CH_3)_2CH–CH_2–CH_3 (2-metilbutan)

    •
    |
•—•—•—•
  • Orta nokta (C2) üzerinde bir metil dalı yukarı doğru çıkıyor.
  • Ana zincir: 4 karbon, tamamı tekli bağ.

3.2. b) (CH_3)_2CH–CH_2–CH_2OH (4-metilpentan-1-ol)

    •
    |
HO—•—•—•—•
  • Sol uçtaki karbon (C1) –OH grubuna sahip.
  • C4’te metil dalı yukarı doğru.

3.3. c) (CH_3)_2C=CH–CH_2–CH_3 (4-metilpent-2-en)

    •
    |
•═•—•—•—•
  • C2=C3 arasında çift bağ (═).
  • C2’ye bir metil dalı yukarı doğru.

3.4. d) CH_3–CH_2–CH_2–CH_2–CH_3 (pentan)

•—•—•—•—•
  • Düz beş karbonlu doymuş alkan, hiç dallanma yok.

3.5. e) CH_3–CH_2–CH(OH)–CH_2–CH_3 (pentan-3-ol)

       OH
       |
•—•—•—•—•
  • Orta noktadaki karbon (C3) –OH grubuna bağlı.

3.6. f) CH_2=C(CH_2CH_3)_2 (izobuten)

   •   •
    \ /
     •═•
      |
      •
  • Soldaki •═• çift bağ, sağdaki karbonda iki etil dalı (üst ve alt) yer alır.

3.7. g) CH_3–CH_2–CH_2–CH(=O)–CH_3 (pentanal)

        O
        ||
•—•—•—•—•
  • Dört çizgi ucundan dördüncü karbon C=O (aldehit) grubu taşır.

3.8. h) (CH_2–CHCl–CH(CH_3))_2 (4-kloro-2-metilheksan)

    Cl       Cl
     |        |
•—•—•—•—•—•
     |        |
     •        •
    Me       Me
  • Altı karbonlu ana zincir.
  • C2’de metil (Me) dallanması, C3 ve C6’da klor yerleşimi (iki simetrik bölüm).

4. Özet Tablo

Şık Sıkıştırılmış Formül İUPAC Adı Skeletal Çizim (El Stili)
a (CH_3)_2CH–CH_2–CH_3 2-metilbutan •—•—•—• (C2’den yukarı çıkan •)
b (CH_3)_2CH–CH_2–CH_2OH 4-metilpentan-1-ol HO—•—•—•—• (C4’den yukarı çıkan •)
c (CH_3)_2C=CH–CH_2–CH_3 4-metilpent-2-en •═•—•—•—• (C2’den yukarı çıkan •)
d CH_3–CH_2–CH_2–CH_2–CH_3 pentan •—•—•—•—•
e CH_3–CH_2–CH(OH)–CH_2–CH_3 pentan-3-ol •—•—•—•—• (C3’den OH)
f CH_2=C(CH_2CH_3)_2 izobuten •═•:down_left_arrow: :down_right_arrow:• (çift bağ + iki etil dalı)
g CH_3–CH_2–CH_2–CH(=O)–CH_3 pentanal •—•—•—•—• (C4’den C=O)
h (CH_2–CHCl–CH(CH_3))_2 4-kloro-2-metilheksan •—•—•—•—•—• (+Cl ve Me dalları)

5. Genel Özet

  • Skeletal formüller organik molekülleri hızlıca, hidrojenleri gizleyerek, sadece karbon iskeletini çizgi ve köşe noktalarıyla göstermemizi sağlar.
  • Çift bağ ═, karbonil bağı || ile kısaca işaretlenir.
  • Dallanma noktalarından çıkan kısa çizgiler, metil, etil, hidroksil, klor gibi grupları temsil eder.
  • El çizimi tarzı, düzensiz açılı ama kolay anlaşılır bir izlenim sunar.

@Buse_unlu