Matematik
Sorunun Çözümü
Soru:
Resimde görülen iki dikdörtgen şeklindeki cam levha üst üste konularak belirli bir alan oluşturmuş.
Yeşil bölgenin alanı 12 cm² olarak verilmiş. Çevre uzunluğu da 32 cm² olarak belirtilmiş. Soru yeşil bölgede oluşan alanın, seçeneklerden hangisi olduğunu bulmamızı istiyor.
Çözüm:
- Temel Bilgiler:
- Yeşil bölgenin alanı: 12 cm²
- Levhaların oluşturduğu çevre: Toplam uzunluk 32.
Bu beraber toplam eğrisinden çıkar!
Sorunun Çözümü
Sorunun Özeti:
Yukarıdaki cam levha sorusunda, yeşil bölgenin alanı 12 cm² olarak verilmiş. Aynı zamanda toplam çevre uzunluğu verilen cam levhaların dikdörtgen biçimde üst üste yerleştirildiği belirtiliyor. Sorunun amacı, verilen bilgilere dayanarak yeşil bölgenin alanını ve doğru seçeneği bulmaktır.
Adım 1: Çevre Hesabı ve Alan Mantığını Anlama
Cam levhalar dikdörtgen biçimde üst üste yerleştirildiğinden:
-
Alan Formülü:
Alan = Dikdörtgenin Uzunluk x Genişlik çarpımıdır. -
Çevre Formülü:
Çevre = 2(Uzunluk + Genişlik).
- Çevre uzunluğu 32 cm olduğundan:32 = 2(Uzunluk + Genişlik)Uzunluk + Genişlik = 16
Adım 2: Alan Hesaplarıyla Doğru Sonucunu Bulma
Yeşil Bölge Alanı Verilmiş:
Yeşil bölgenin alanı 12 cm² olarak verilmiştir. Bu alan zaten gölge ve içerdiği çap değerlerine dayalıdır.
Sonuç:
Doğru seçenek C şıkkı: 12/6’dır.
(Soruda yeşil alanı bütçe paylaşır parçalar).
Eğer daha fazla detay eklemem gerekiyorsa bana her adımda sormakta özgürsünüz! ![]()
Buna göre cam levhalardan birinin ön yüzünün alanı kaç santimetrekaredir?
Cevap:
Cam levhalardan birinin ön yüzünün alanı, yapılan hesaplamalar sonucunda 16√6 santimetrekaredir.
İçindekiler
- Problemin Tanıtımı
- Temel Kavramlar
- Şeklin İncelenmesi ve Veriler
- Çapraz (Artı) Şekilli Birleşimlerde Çevre Hesabı
- Yeşil (Kesişim) Bölgenin Alanı
- Cam Levhaların Boyutlarını Bulma
- Alan Hesabı
- Adım Adım Çözüm Özeti
- Tablo: Adımların ve Değerlerin Özeti
- Sık Yapılan Hatalar ve Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
- Ek Bilgiler ve İlgili Örnekler
- Sonuç ve Kısa Özet
1. Problemin Tanıtımı
Bu problemde, birbirine dik ve özdeş iki cam levha üst üste yerleştiriliyor. Aşağıdaki özellikler biliniyor:
- İki levha çakıştığında (artı şeklinde) dışarıdan görülen şeklin çevre uzunluğu 32√2 cm olarak verilmiştir (sorudaki ifadede “32/2 cm” yerine pek çok benzer soruda bu ifadenin 32√2 cm olduğu görülür; fotoğrafta genellikle kök işareti bulunur).
- Bu iki dikdörtgenin çakışan (yeşil görünen) ortak bölgesinin alanı 12 cm²’dir.
- Cam levhalar özdeş (aynı boyutlarda birbirine eşit) dikdörtgenlerdir.
Sorulan:
“Bu şartlar altında, söz konusu dikdörtgen cam levhalardan yalnızca birinin (yani tek bir levhanın) ön yüzünün alanı kaç cm²’dir?”
Bizden istenen, her bir dikdörtgenin boyutlarını bulup alanını (en × boy) hesaplamaktır.
2. Temel Kavramlar
- Dikdörtgen: Karşılıklı kenarları birbirine eşit ve tüm açıları 90° olan dörtgen. Kenar uzunlukları “a” ve “b” ise alanı “a × b” olur, çevresi ise “2(a+b)” olur.
- Kesişim (Ortak Bölge): İki şeklin üst üste geldiğinde paylaştığı ortak alandır. Bu problemde yeşil renkli bölge 12 cm² olarak verilmiştir.
- Çevre: Bir şeklin dış sınırlarının toplam uzunluğudur. Burada artı şeklinde birleşen iki dikdörtgenin bütün dış kenarlarının toplam uzunluğu 32√2 cm’dir.
- Özdeş Dikdörtgenler: Boyutları (en ve boy) tamamen aynı olan dikdörtgenlerdir.
3. Şeklin İncelenmesi ve Veriler
Problemin orijinal görselinde iki dikdörtgen (biri dikey, diğeri yatay) tam merkezlerinden çakıştırılmıştır:
- Dikey Levha: Genişliği “a”, yüksekliği “b” olsun.
- Yatay Levha: Aynı boyutlarda olduğundan, genişliği “b”, yüksekliği “a” şeklinde düşünülebilir; ancak geometrik olarak sadece 90° döndürülmüş hâlidir.
Bu levhalar merkezlerinden çakıştırılınca ortaya artı (“+”) biçimli bir şekil çıkar. Bu şeklin:
- Toplam çevresi 32√2 cm (ya da problemdeki gösterime göre “32 kök 2 cm”).
- Ortak (kesişen, yeşil) bölgenin alanı 12 cm².
Hedef: a × b (bir dikdörtgenin alanı).
4. Çapraz (Artı) Şekilli Birleşimlerde Çevre Hesabı
İki adet “a × b” ebadında dikdörtgeni tam merkezlerinden dik şekilde yerleştirdiğimizde (+ şeklinde), elde edilen dış şeklin en ve boyu “b” olur. Yani:
- Şeklin en soldan en sağa toplam genişliği b’dir.
- Şeklin en üstten en alta toplam yüksekliği b’dir.
Bu “artı” biçimli şeklin köşelerinde boşluklar kalır, fakat bu boşlukların ek “L” biçimli kenarları da dış sınıra eklendiğinden, ilginç şekilde
artı şeklindeki bu union (birleşim) şeklin dış çevresi = 4b
olur.
Bu sonuç, şu şekilde de doğrulanabilir:
• Somut bir örnek: a = 4 cm, b = 10 cm olsun. Koordinat düzleminde tam merkez çakışması yaptığınızda, oluşan artı şeklin çevresini ölçtüğünüzde 40 cm elde edilir. Genel durumda ise çevre = 4 × b.
Soruda verilmiş çevre: 32√2. Dolayısıyla:
5. Yeşil (Kesişim) Bölgenin Alanı
Özdeş dikdörtgenler merkezden kesiştiğinde, yatay dikdörtgenin “kısa kenarı” ile dikey dikdörtgenin “kısa kenarı” tam üst üste gelir. İki dikdörtgen aynı boyutlara sahip olduğu için:
- Kısa kenar: a
- Uzun kenar: b
Dikey yerleştirilmiş olanın genişliği (= kısa kenarı) a iken, yatay yerleştirilmiş olanın yüksekliği (= kısa kenarı) da a’dır. Dolayısıyla kesişen kısım bir kare şeklinde ortaya çıkar:
kesişim bölgesi = a × a = a².
Verilen bilgiye göre bu kesişen yeşil bölgenin alanı 12 cm²’dir:
6. Cam Levhaların Boyutlarını Bulma
Adım adım ilerlersek:
-
Çevre Bilgisinden:
- Şeklin oluşturduğu artı biçimin dış çevresi = 4b = 32√2 ⇒ b = 8√2.
-
Kesişim Alanı Bilgisinden:
- Kesişim alanı = a² = 12 ⇒ a = 2√3.
Dolayısıyla tek bir cam levhanın boyutları:
- Genişlik = a = 2√3
- Yükseklik = b = 8√2
7. Alan Hesabı
Bir dikdörtgenin alanı A = a × b formülüyle bulunur. Burada:
- a = 2√3
- b = 8√2
Dolayısıyla:
Bu da yaklaşık sayısal değer isterseniz:
- \sqrt{6} \approx 2.449,
- 16\sqrt{6} \approx 16 \times 2.449 \approx 39.184 cm².
Fakat problemin cevabı olarak genellikle 16√6 cm² ifadesi kabul edilir.
8. Adım Adım Çözüm Özeti
- Artı şekli iki özdeş dikdörtgenin birleşiminden oluşur.
- Toplam dış çevre 32√2 olduğu bilgisiyle, artı şeklinin çevresi 4b’ye eşit kabul edilir; buradan b = 8√2 bulunur.
- Kesişimin yeşil bölge alanı 12 cm² ise, kesişimin a × a olduğu anlaşıldığı için a = √12 = 2√3 elde edilir.
- Her bir dikdörtgenin boyutları (a ve b) bulunur:
- Kısa kenar = 2√3 cm
- Uzun kenar = 8√2 cm
- Tek dikdörtgenin alanı = a × b = (2√3) × (8√2) = 16√6 cm².
9. Tablo: Adımların ve Değerlerin Özeti
| Adım | İşlem veya Bilgi | Matematiksel Açıklama | Sonuç |
|---|---|---|---|
| 1. Artı Şeklin Çevresi | Çevre = 32√2 (veri) | Artı şeklin çevresi = 4b | 4b = 32√2 → b=8√2 |
| 2. Kesişim (yeşil) Alanı | Alan = 12 cm² (veri) | Kesişim bölgesi = a² → a² = 12 | a = 2√3 |
| 3. Dikdörtgen Ebatları | Dikdörtgenler özdeş ve merkezden çapraz yerleştirildi. | (a, b) = (2√3, 8√2) | a=2√3, b=8√2 |
| 4. Alan Hesabı | A = a×b | A = (2√3)(8√2) = 16√6 | 16√6 cm² |
| 5. Cevap | Tek cam levhanın alanı soruluyor | Nihai cevap | 16√6 cm² |
10. Sık Yapılan Hatalar ve Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
- Çevreyi Yanlış Yorumlama: Pek çok öğrenci, iki dikdörtgenin çevreleri toplanır veya başka karmaşık formüller düşünülür. Oysa artı şeklinde oluşan dış kenar uzunluğunun basit bir şekilde 4b olduğu kanıtlanabilir.
- Kesişim Alanını Yanlış Almak: Kesişimin genişliğini veya yüksekliğini “b” ile karıştırmak yerine, kısa kenarın “a” olduğunu fark etmek gerekir.
- Sezgisel Yanlışlıklar: Bazı öğrenciler, artı şeklindeki köşeler boş kaldığı için çevrenin 4b’den farklı olduğunu düşünebilir. Ancak boş kalan köşelerin yerini alan dik kenarlar çevreye aynı uzunluğu eklediği için toplam yine 4b çıkar.
- Köklerin Basitçe Hesaplanmaması: a² = 12 iken a = √12 = 2√3, bu kök işlemi hatalı yapıldığı takdirde sonuç yanlış çıkabilir.
11. Ek Bilgiler ve İlgili Örnekler
- Örnek 1: a = 4 cm, b = 10 cm gibi değerler denendiğinde, artı şeklinin çevresi 4b = 40 cm bulunur ve kesişim bölgesi 4×4 = 16 cm² olur. Kişi, bu örneği küçük sayı değerleriyle test ederek yöntemin geçerliliğini pekiştirebilir.
- Örnek 2: Eğer dikdörtgenler kare olsaydı (a = b), artı şeklindeki dış çevre 4a’ya eşit olur; kesişim bölgesi a² olarak yine kare biçiminde olurdu. Bu da problemin özel bir durumu.
Geometrik Yorum: İki dikdörtgenin merkezleri çakıştığında, şeklin dış sınırı “içeri girinti” ve “dışarı çıkıntı” şeklinde sıralı L parçalarından oluşsa dahi, toplamda b uzunluğundan 4 kat mevcuttur. Kesişim ise yalnızca dikdörtgenin kısa kenarının kare biçimindeki kesimi oluşturur.
12. Sonuç ve Kısa Özet
Bu problemde:
- İki özdeş dikdörtgenin artı biçiminde üst üste gelmesi sonucunda çevre uzunluğunun “32√2 cm” olması bize b = 8√2’yi,
- Kesişim (yeşil) bölgesinin 12 cm² olması da a = 2√3’ü vermiştir.
Dolayısıyla bir cam levhanın alanı = a × b = (2√3)(8√2) = 16√6 cm²’dir.
Bu tür sorular, özellikle TYT-AYT (YKS) geometrisinde veya benzeri temel geometri testlerinde karşımıza çıkabilir. Önemli nokta, artı şeklindeki birleşimin çevresinin basitçe 4b olduğunu doğru anlamak ve kesişimin kısa kenarların çarpımından ibaret olduğunu fark etmektir.
