açık öğretim 1 dönem biyoloji 1 ünite 50 adet soru
Açık Öğretim Lisesi (AÖL) Biyoloji 1 — 1. Ünite: Yaşam Bilimi Biyoloji (50 Soru & Cevap)
1. Canlıların hücresel yapılarına göre iki ana gruba ayrılmasını sağlayan temel fark nedir?
Cevap: Belirgin bir çekirdek ve zarlı organellere sahip olup olmama durumu (Prokaryot ve Ökaryot hücre).
2. Bakteriler ve arkeler hangi hücresel yapıya sahiptir?
Cevap: Prokaryot hücre yapısına.
3. Canlıların ihtiyaç duydukları besinleri kendilerinin üretmesine ne ad verilir?
Cevap: Ototrof (üretici) beslenme.
4. İhtiyaç duyduğu organik besinleri dış ortamdan hazır olarak alan canlılara ne ad verilir?
Cevap: Heterotrof (tüketici) beslenme.
5. Canlıların hücresel solunum yapmaktaki temel amacı nedir?
Cevap: Besin monomerlerini parçalayarak metabolik faaliyetler için gerekli olan ATP (enerji) molekülünü üretmek.
6. Hücrede meydana gelen yapım (özümleme/anabolizma) ve yıkım (yadımlama/katabolizma) tepkimelerinin tamamına ne denir?
Cevap: Metabolizma.
7. Fotosentez ve protein sentezi metabolizmanın hangi evresine örnektir?
Cevap: Anabolizma (özümleme / yapım).
8. Oksijenli solunum ve sindirim olayları anabolizma mı yoksa katabolizma mıdır?
Cevap: Katabolizma (yadımlama / yıkım).
9. Çevre şartları değişse bile canlının iç ortamını dengede ve kararlı tutmasına ne ad verilir?
Cevap: Homeostazi (iç denge).
10. Bir canlının bulunduğu çevrede yaşama ve üreme şansını artıran kalıtsal uyumlara ne denir?
Cevap: Adaptasyon.
11. Tek hücreli canlılarda büyüme nasıl gerçekleşir?
Cevap: Hücre hacminin ve kütlesinin artmasıyla (hücre bölünmesi tek hücrelilerde üremedir).
12. Çok hücreli canlılarda büyüme ve gelişme hangi süreçlerle sağlanır?
Cevap: Hücre bölünmesi (sayıca artış) ve hücre farklılaşması ile.
13. Canlıların nesillerini devam ettirebilmek için yeni bireyler meydana getirmesine ne ad verilir?
Cevap: Üreme.
14. Biyolojik organizasyon basamakları küçükten büyüğe nasıl sıralanır?
Cevap: Atom \rightarrow Molekül \rightarrow Organel \rightarrow Hücre \rightarrow Doku \rightarrow Organ \rightarrow Sistem \rightarrow Organizma.
15. Canlıların yapısında bulunan temel bileşikler hangi iki ana gruba ayrılır?
Cevap: İnorganik bileşikler ve Organik bileşikler.
16. İnorganik bileşiklerin canlılar tarafından sentezlenemeyip dışarıdan hazır alınmasının nedeni nedir?
Cevap: Canlıların bu molekülleri sıfırdan üretecek enzim sistemlerine sahip olmaması; doğada hazır bulunmaları.
17. Su moleküllerinin hidrojen bağlarıyla birbirini çekmesine ne ad verilir?
Cevap: Kohezyon kuvveti.
18. Suyun farklı bir yüzeye tutunmasını sağlayan çekim kuvvetine ne denir?
Cevap: Adezyon kuvveti.
19. Suyun özgül ısısının yüksek olmasının canlılar ve çevre açısından önemi nedir?
Cevap: Ortam sıcaklığındaki ani dalgalanmaları önleyerek biyolojik dengenin ve vücut ısısının korunmasını sağlar.
20. İnsan vücudunda kemik ve dişlerin yapısına en fazla katılan mineral hangisidir?
Cevap: Kalsiyum (Ca).
21. Alyuvarlarda bulunan ve oksijen taşınmasını sağlayan hemoglobin pigmentinin yapısına katılan temel mineral hangisidir?
Cevap: Demir (Fe).
22. Tiroit bezinden salgılanan tiroksin hormonunun yapısına hangi mineral katılır?
Cevap: İyot (I).
23. Çözeltiye hidrojen iyonu (H^+) veren ve pH değeri 0–7 arasında olan maddelere ne ad verilir?
Cevap: Asit.
24. Karbonhidratların monomerleri arasındaki bağın adı nedir?
Cevap: Glikozit bağı.
25. Karbonhidratlar hücrede öncelikli olarak hangi amaçla kullanılır?
Cevap: 1. dereceden enerji verici olarak.
26. Hücre zarından doğrudan geçebilen tek şekerli karbonhidratlara ne denir?
Cevap: Monosakkaritler (Riboz, Deoksiriboz, Glikoz, Fruktoz, Galaktoz).
27. Kanda ölçülebilen ve beyin hücrelerinin öncelikli enerji kaynağı olan monosakkarit hangisidir?
Cevap: Glikoz (kan şekeri).
28. Maltoz hangi iki monosakkaritin birleşmesiyle oluşur?
Cevap: Glikoz + Glikoz.
29. Çay şekeri olarak bilinen sükroz (sakkaroz) hangi monosakkaritlerden oluşur?
Cevap: Glikoz + Fruktoz.
30. Süt şekeri olarak bilinen laktoz hangi canlı grubu tarafından sentezlenir?
Cevap: Memeli hayvanlar (hayvansal disakkarittir).
31. Bitkilerde glikozun fazlasının depolandığı polisakkarit hangisidir?
Cevap: Nişasta.
32. Hayvan, mantar ve bakterilerde glikozun depo formu nedir?
Cevap: Glikojen.
33. Bitkilerde hücre çeperinin temel yapısını oluşturan ve suda çözünmeyen yapısal polisakkarit hangisidir?
Cevap: Selüloz.
34. Eklem bacaklıların dış iskeletinde ve mantarların hücre duvarında bulunan, yapısında azot içeren polisakkarit hangisidir?
Cevap: Kitin.
35. Nötral yağların (trigliserit) yapısında bulunan bağ türü nedir?
Cevap: Ester bağı.
36. Bir molekül trigliserit sentezlenirken kaç molekül gliserol ve yağ asidi kullanılır, kaç molekül su açığa çıkar?
Cevap: 1 Gliserol + 3 Yağ asidi kullanılır; 3 molekül su (H_2O) açığa çıkar.
37. Karbon atomları arasında çift bağ bulunduran ve oda sıcaklığında sıvı olan yağ asitlerine ne denir?
Cevap: Doymamış yağ asitleri (bitkisel yağlar).
38. Hücre zarının temel çift tabakasını oluşturan lipit çeşidi hangisidir?
Cevap: Fosfolipitler.
39. Hayvan hücre zarlarının akışkanlığını düzenleyen ve eşeysel hormonların yapısına katılan lipit grubu hangisidir?
Cevap: Steroitler (örneğin kolesterol).
40. Proteinlerin yapı birimleri (monomerleri) nedir?
Cevap: Amino asitler.
41. Bir amino asidin yapısında hangi kimyasal gruplar yer alır?
Cevap: Amino grubu (-NH_2), Karboksil grubu (-COOH), Hidrojen atomu (-H) ve Radikal (değişken) grup (-R).
42. Amino asitlerin birbirine bağlanmasını sağlayan bağ hangisidir ve hangi gruplar arasında kurulur?
Cevap: Peptit bağı; bir amino asidin karboksil grubu ile diğerinin amino grubu arasında kurulur.
43. Proteinlerin yüksek sıcaklık, basınç veya pH değişimi etkisiyle üç boyutlu yapısının bozulmasına ne denir?
Cevap: Denatürasyon.
44. Biyolojik tepkimeleri hızlandıran ve tepkime sonunda değişmeden çıkan organik katalizörlere ne ad verilir?
Cevap: Enzim.
45. Bir enzimin etki ettiği maddeye ne denir?
Cevap: Substrat.
46. Sadece proteinden oluşan enzimlere ne ad verilir?
Cevap: Basit enzim.
47. Bileşik enzimlerin (holoenzim) protein kısmına ne ad verilir?
Cevap: Apoenzim.
48. Yağda eriyen vitaminler hangileridir ve fazlası nerede depolanır?
Cevap: A, D, E ve K vitaminleri; fazlası karaciğerde depolanır.
49. Eksikliğinde çocuklarda raşitizm, yetişkinlerde osteomalazi görülen vitamin hangisidir?
Cevap: D vitamini.
50. Nükleik asitlerin (DNA ve RNA) en küçük yapı birimlerine ne ad verilir?
Cevap: Nükleotit (Azotlu organik baz + 5 Karbonlu şeker + Fosfat grubu).