Açık hava basıncının P_{o} olduğu bir ortamda, sıvı içerisinde şekildeki gibi dengede tutulan K, L ve M deney tüpleri içerisinde bulunan gazların basınçları P_{X}, P_{Y} ve P_{Z} dir.
Buna göre; P_{X}, P_{Y} ve P_{Z} arasındaki ilişki nedir?
Sıvı İçinde Kılcal / Ters Daldırılmış Tüplerde Gaz Basıncı Dengesi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Sıvı içerisinde dengede bulunan bir sistemde, aynı cins sıvının aynı yatay hizadaki noktalarında toplam basınçlar birbirine eşittir. Tüp içerisindeki gaz ile sıvının temas ettiği ara kesit yüzeyinde gazın basıncı, o derinlikteki toplam sıvı basıncına eşittir:
(Burada h', gaz-sıvı temas yüzeyinin açık sıvı yüzeyinden olan düşey derinliğidir.)
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Gaz-Sıvı Denge Seviyelerinin Belirlenmesi
Açık hava basıncının P_0 olduğu ortamda, açık kaptaki sıvı yüzeyi referans seviye (derinlik = 0) olarak alınır. Kesikli çizgiler arasındaki düşey mesafeler eşit ve h kadardır:
- L tüpü (Y gazı): Gaz ile sıvının temas ettiği seviye, açık kaptaki sıvı yüzeyi ile aynı hizadadır (derinlik = 0).
- K tüpü (X gazı): Gaz ile sıvının temas ettiği seviye, sıvı yüzeyinden h kadar derindedir.
- M tüpü (Z gazı): Gaz ile sıvının temas ettiği seviye, sıvı yüzeyinden 2h kadar derindedir.
Adım 2 — Gaz Basınçlarının Hesaplanması ve Karşılaştırılması
Aynı yatay seviyedeki basınç eşitliğinden her bir gazın basınç bağıntısı yazılır:
Bu denklemlere göre gaz basınçları arasındaki büyüklük sıralaması:
CEVAP: D) P_Z > P_X > P_Y
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Tüpün boyu veya sıvıya daldırılma miktarı doğrudan basıncı belirlemez; gaz basıncını belirleyen tek etken, tüpün içindeki sıvı-gaz temas düzeyinin açık sıvı yüzeyine göre bulunduğu düşey derinliktir. Derinlik arttıkça üzerindeki sıvı sütununun basıncı eklendiğinden gazın basıncı da artar.
