Açık hava basıncının Po olduğu bir ortamda, sıvı içerisinde şekildeki gibi dengede tutulan K, L ve M deney tüpleri

Açık hava basıncının P_{o} olduğu bir ortamda, sıvı içerisinde şekildeki gibi dengede tutulan K, L ve M deney tüpleri içerisinde bulunan gazların basınçları P_{X}, P_{Y} ve P_{Z} dir.
Buna göre; P_{X}, P_{Y} ve P_{Z} arasındaki ilişki nedir?

Sıvı İçinde Kılcal / Ters Daldırılmış Tüplerde Gaz Basıncı Dengesi

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Sıvı içerisinde dengede bulunan bir sistemde, aynı cins sıvının aynı yatay hizadaki noktalarında toplam basınçlar birbirine eşittir. Tüp içerisindeki gaz ile sıvının temas ettiği ara kesit yüzeyinde gazın basıncı, o derinlikteki toplam sıvı basıncına eşittir:

P_{\text{gaz}} = P_0 + h' \cdot d \cdot g

(Burada h', gaz-sıvı temas yüzeyinin açık sıvı yüzeyinden olan düşey derinliğidir.)


:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI

Adım 1 — Gaz-Sıvı Denge Seviyelerinin Belirlenmesi
Açık hava basıncının P_0 olduğu ortamda, açık kaptaki sıvı yüzeyi referans seviye (derinlik = 0) olarak alınır. Kesikli çizgiler arasındaki düşey mesafeler eşit ve h kadardır:

  • L tüpü (Y gazı): Gaz ile sıvının temas ettiği seviye, açık kaptaki sıvı yüzeyi ile aynı hizadadır (derinlik = 0).
  • K tüpü (X gazı): Gaz ile sıvının temas ettiği seviye, sıvı yüzeyinden h kadar derindedir.
  • M tüpü (Z gazı): Gaz ile sıvının temas ettiği seviye, sıvı yüzeyinden 2h kadar derindedir.

Adım 2 — Gaz Basınçlarının Hesaplanması ve Karşılaştırılması
Aynı yatay seviyedeki basınç eşitliğinden her bir gazın basınç bağıntısı yazılır:

P_Y = P_0
P_X = P_0 + h \cdot d \cdot g
P_Z = P_0 + 2h \cdot d \cdot g

Bu denklemlere göre gaz basınçları arasındaki büyüklük sıralaması:

P_Z > P_X > P_Y

:white_check_mark: CEVAP: D) P_Z > P_X > P_Y

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Tüpün boyu veya sıvıya daldırılma miktarı doğrudan basıncı belirlemez; gaz basıncını belirleyen tek etken, tüpün içindeki sıvı-gaz temas düzeyinin açık sıvı yüzeyine göre bulunduğu düşey derinliktir. Derinlik arttıkça üzerindeki sıvı sütununun basıncı eklendiğinden gazın basıncı da artar.